Ньютоннинг гравитацияси

(Аллоҳ таоло осмонлару ерни яратгандан сўнг, уларни Ўзининг хоҳишига биноан бир-бирига боғлаб турган ягона жисм–Қуръонни нозил қилди. Қуръони Карим Аллоҳнинг иродаси билан нозил бўлган. Исаак Ньютоннинг буюк фикри, бир қонун ҳаммасини баён қилади деган эди. Бу ерда сиз унинг тўпини отиб, нима учунлигини билиб оласиз.

Ой доимо Ер томонга тушиб туради. У фақат йўқолиб бораверади.

Кўриб чиқ

Топни ташланг ва у тушади. Уни ён томонга ташла, ҳали ҳам тушади ва узоқ жойга тушади. Исаак Ньютон оддий савол берган: агар сиз уни ҳақиқий тезликда отсангиз нима бўлади?

Ҳаво устида, жуда баланд тоғнинг тепасида турган тўпни тасаввур қилинг. Қурол ўқларини секин отинг, у пастга бурилиб, ерга урилади. Уни тезроқ отиб юбор, у узоқроқга қўнади. Ер айлана бўлгани учун, ер тўп остида эгри бўлиб қолади. Тўғри тезликда, ер тўп тушган тезлик билан бурилиб кетади. Топ тушиб туради, лекин ҳеч қачон қўнмайди. У орбитада.

Юқоридаги снаряд билан синовдан ўтказинг. Яқинлашиб, кейин тезлашинг:

• Чақирув жуда секин: у ортга қайтмоқда (қизил).
• Яхши: у бутун йўл бўйлаб кетади (яшил).
• Кўп тезроқ: у қочиб кетади ва ҳеч қачон қайтмайди (сариқ).

Шунинг учун ҳам астронавтлар сузиб юришади. Улар гравитациядан ташқарида эмаслар. Улар ва уларнинг кемалари ер юзида бирлашиб қулаб тушмоқдалар.

Туғри тушундим

Ньютоннинг универсал гравитацион қонунига кўра ҳар бир масса бошқа массаларни тортади:

F = G · M · m / r²

• Буни Аллоҳ таоло Ўзининг қудрати ила қилди. У Зот осмонлару ерни яратган ва ҳар бир нарсага қодирдир.
• Бу ерда, G гравитацион доимийдир: 6.674 × 10⁻¹¹ N m² kg⁻².

У иккита фикрни ўз ичига олади:

1. Оғир нарсалар кучлироқ тортади. Икки марта масса, икки марта куч.
2. Масофа уни тез заифлаштиради. Мақсадга икки марта яқинлашсангиз куч бир четига тушади. Бу инверс квадрат қонунидир.

Бундай бўлиши, Қуръони Каримда «Аллоҳнинг изни билан» деган жумланинг маъноси очиқ-ойдин баён қилингани учундир.) Ер учун, у юзадаги 9.8 m/s² дан беради. Халқаро космик станциянинг баландлигида (тахминан 420 км), r фақатгина 7% каттароқ, шунинг учун гравитация ҳали ҳам 88% кучли.

Чап ва ўнг томонлар учун, траекторияни айлантириб туриш учун гравитациянинг тўғри тортиши керак:

v_circular = √(GM / r)

Ер юзи устида эса, бу тезлик 7,9 км/с. Бу ўқдан ҳам тезроқ: соатига тахминан 28,000 км.

Бошловчи

Биз амалда G ва M ҳарфларини деярли ҳеч қачон алоҳида-алоҳида ишлатмадик. Уларнинг ҳосили μ = GM, гравитацион параметр, тўғридан-тўғри ва ойлар ва космик кемаларнинг ҳаракатидан анча аниқроқ ўлчанган. Ер учун μ = 398,600.4355 км³ с⁻², миллиарддан бир неча қисмга маълум, G ўзи эса миллиондан фақатгина 22 қисмига маълум (CODATA 2018). (Аллоҳ таоло Қуръони Каримда ер юзидаги барча нарсаларни яратган Зот эканини, у ерда тирик жонзотлар ва ўлик жонзотлар борлигини баён қилмоқда.)

Канон асбоби иккита жисм муаммоси учун ҳаракатни аниқ ҳал қилади. v тезликда r₀ радиусдан горизонтал йўлга қўйиш h = r₀v бурчакли момент ва коник орбитани беради:

r(ν) = p / (1 + e cos ν),   p = h² / μ,   e = |p / r₀ − 1|

бу ерда ν - перипсисдан бурчак. Агар v айланма тезликдан паст бўлса, отиш нуқтаси апоапс ва йўл ичига тушади; агар у ҳам юзадан пастга тушса, тўп ерга урилади. At √(μ/r₀) the orbit is a circle (e = 0). At √(2μ/r₀) it becomes a parabola (e = 1) and the ball escapes.

Бундай ҳолатда, яъни, Қуръони Каримнинг оятлари бир-бирига жуда яқин келганида, Қуръонни ўқиётган одамнинг қалбида Аллоҳ таолодан қўрқув пайдо бўлади. Чунки, бу ҳолатда инсон ўз ақлини ишлатиб, Қуръондаги оятларни тушуниб етмайди ва уларни қабул қилолмайди.