Le ncwadi yabhalwa ngu Local Solar System Iqela le-Fundamente lilungu kwaye lingaphuculwa ngumvavanyi oqeqeshiweyo. Ingaba uqeqeshiwe kulo mxholo?
Ngo1903 umfundi wesikolo esibi e Kaluga, uKonstantin Tsiolkovsky, wabhala phantsi i-equation eyaqhubeka isize yonke i-rocket. It explains why a Falcon 9 is about 89% propellant, why the payload is only a few per cent of the weight at liftoff, and why rockets drop parts of themselves on the way up.
Yonke i-rocket yimpi phakathi kwesantya ofunayo kunye nesisindo kufuneka uthwale ukusifumana.
Bona
I-rocket ihamba ngokutsala umthwalo ezantsi. Uyithule ngokukhawuleza, okanye uyithule ngaphezulu, kwaye uhambe ngokukhawuleza. Kukho i-catch: umbane owawungatshisiyo kufuneka uthunyelwe kwaye ukhawulezwe. Oku kwenza ukuba ifike i-logarithmic: ukudibanisa kwakhona inani elifanayo lesantya, kufuneka uphinde uphindaphindwe ifuthe, hayi ukudibanisa kuyo.
Delta-v (Δv, “utshintsho kwisantya”) yimali yexesha lokubhabha elwandle. Ukuhamba ngalinye linexabiso kwi km/s:
- Umhlaba wehlabathi ukuya kwi-orbit ephantsi: malunga ne9.4 km/s, kubandakanya ilahleko.
- I-orbit ephantsi ukuya kwi-orbit yendawo ehlala kuyo i-geostationary: malunga ne-3.9 km/s.
- Umjikelo ophantsi wokuphuma emhlabeni ukuya eMars: malunga ne-3.6 km/s.
Imali yorhwebo lweroketi yiyo yonke i-Δv yenjini yayo, umbane kunye nesisindo esikwazi ukunikela.
Ukuqonda
Δv = I_sp · g₀ · ln(m₀ / m_f)
- I_sp: i-impulse ekhethekileyo, uvavanyo lokusebenza kakuhle kwenjini ngemizuzwana (ukhawuleziso lwesithuthi esiphumayo sihlukaniswe yi g₀).
- g₀ = 9.80665 m/s², ubunzima bendalo obuqhelekileyo
- m₀: isisindo kwisiqalo sokutsha; m_f: isisindo esiphelweni.
Umzekelo ngenqanaba lesithathu le-rocket efana ne-Isp 348 s): igcwele, izitotywe malunga neetoni ezili-112 kubandakanya umthwalo ophezulu we-15 ton; engenanto yezinto eziqhubayo, malunga neetoni ezili-19. Δv = 348 × 9.81 × ln (112/19) ≈ 6.0 km/s. Inqanaba lokuqala lidibanisa elona xesha liseleyo.
Inqanaba elinye elinamacala amaninzi angama-10 kunye ne-Isp 350 s linika kuphela i7.9 km/s, akwanelanga ukuba kujikelezwe xa ulahleko lubalolwe, kwaye isakhiwo esingu-10% kuphela kobungakanani bonke sele sikhanya kakhulu. Le nto ibangela ukuba i-rocket ejikelezayo yonke isebenzise iziqendu ezimbini okanye ngaphezulu.
Umphathi
Ukubekwa phantsi kuphindaphindwa ubungakanani bezinto. Kwisithuthi senqanaba elinye,
Δv_total = I₁ g₀ ln(m₁/m_f₁) + I₂ g₀ ln(m₁₂/m_f₂)
apho inqanaba lesithathu eliqalayo lisusa konke inqanaba lokuqala lalibalisa. Ukunyusa uhlukaniso phakathi kweenkqubo (kwi-Isp elinganayo, malunga ne-Δv elinganayo ngenkqubo nganye) yingxaki eqhelekileyo: ubunzima bokuthuthwa buhla ngokuqhubekayo kunye ne-Δv efunekayo, leyo yintoni na ukunyusela iΔv kwimo yelanga ngamawaka amabini ambalwa m/s (ukuqalisa umntla, kufutshane ne-equator) kungenxa yokuba.
I-equation ichaza kwakhona umbono wokuphinda zisetyenziswe iziqendu zokuqala: ziya kuhamba zisebenzisa ifuthe elinokuthi lisebenze njengento enamandla, zirhweba ngeepesenti ezimbalwa zezinto ezinamandla ukuba zingathuthi indawo ebiza kakhulu yerocket.
Zama
Ukusebenzisa Δv = Isp · g₀ · ln(m₀/m_f), fumana uthelekiso lwesisindo senkqubo enye yerocket eneIsp = 350 s ekufuneka ithathelwe indawo kwi9.4 km/s. Yintoni inxalenye yomthwalo wayo wokunyuka ophezulu onokuba ngumgangatho nobunzima obusebenzayo?
Iingxaki zikhona apho ukufunda kuqhekeka khona.
Uvavanyo olukhawulezayo
3 imibuzo ekhawulezayo. Khetha impendulo ukuze ubone ukuba ulungile na.
-
Kwi-equation ye-rocket, ukuphindaphindwa kwe-mass ratio (m₀/m_f) kwenza ntoni kwi-delta-v?
- A Iphindaphindwe kabini
- B Idibanisa inani elithe nkqo (Isp · g₀ · ln 2)
- C Ii-half
- D Akukho nto
Bonisa impendulo
B. Idibanisa inani elithe nkqo (Isp · g₀ · ln 2) I-delta-v ikhula nge logarithm yenani lezinto eziphilayo: ukuphindaphindwa ngalinye ongeza ukukhula okufanayo, malunga ne2.4 km/s kwi-Isp 350 s.
-
Yintoni ethetha ukuba i-impulse ekhethekileyo ephezulu (Isp)?
- A I-rocket enkulu
- B Ukutyibilika okukhawulezayo, ngoko kukho i-delta-v eninzi evela kwifuthe elifanayo
- C Ukutsala okuninzi
- D Injini enamandla
Bonisa impendulo
B. Ukutyibilika okukhawulezayo, ngoko kukho i-delta-v eninzi evela kwifuthe elifanayo
-
Kutheni ukulungiselela unyango kunceda?
- A Ii-tanki ezingenanto kunye neenjini zithunyelwe, ngoko ukutshaya okulandelayo kuphakamisa inani elincinci lezinto ezifileyo
- B Iyenza i-rocket ibe nesantya esiphezulu
- C Iinkqubo zitshisa ngexesha elinye
- D Idibanisa ifuthe ngexesha lokubhabha
Bonisa impendulo
A. Ii-tanki ezingenanto kunye neenjini zithunyelwe, ngoko ukutshaya okulandelayo kuphakamisa inani elincinci lezinto ezifileyo
Iilayini Ezigqibekileyo
- Funda isifundo
- Ukwenza isigqibo
- Uthathe isifundo
Phawula isifundo sencwadi eneenkcukacha egqityiweyo ukusigcina kwindlela yakho yokuqhubekeka kule sixhobo.
Isifundo sigqityiwe. Yenziwe kakuhle!
Phezulu Okulandelayo Iindawo zokutshintshiselana ngeeHohmann: ukutshintsha iimijikelezoAmagama kule ncwadi eneenkcukacha
IiNkqubo
- K. Tsiolkovsky, Exploration of Outer Space by Means of Reaction Devices (1903), NASA history summary
- NASA Glenn Research Center, Ideal rocket equation
- SpaceX, Falcon User's Guide (2021)
- H. D. Curtis, Orbital Mechanics for Engineering Students, 4th ed., ch. 13
Eli nqaku lilayisensiwe CC BY-SA 4.0.