پیسبوونی بینراو

پیسبوونی بینراو ئەو شتە بێڕێزە کە چاوەکانمان دەگرێت: ڕاپۆرتە گەورەکان، ئاڵۆزی شەبکە بەرزەکان، بینا لاوازەکان، پاشماوەکان، نیشانە دیارەکان و بە زیادبوون ڕووناکیەکانی تەکنەلۆژیای مرۆڤ کە ئاسمانی شەو تێدەپەڕێنن. زۆر بە دەگمەن دەبێتە بابەتی هەواڵ چونکە هیچ کەسێک بە ڕاستەوخۆ ژەهراوی ناکات. بەڵام ئەو شوێنانەی کە خەڵک زۆرترین حەزی لێیە، ناوەندی مێژوویی، باخچەی کێوییەکان، شەقامە دوورەکان و ئاسمانە تاریکەکان، نزیکەی هەمیشە ئەو شوێنانەن کە کۆنترۆڵ کراون.

چی بە پیسی بینراو دادەنرێت

• ئامادەکردنی پەڕەی ڕاگەیەندراوی دەرەکی. بە تایبەتی ئەوانەی ڕووناک و زیندوون لە ڕێگا و شوێنە نیشتەجێبوونەکاندا.
• .بەڵام کێبلەکانی سەرەوە، ستوونەکان، کەلوپەلی شەقامی زیادە، ئەنتەنە خراپ دانراوەکان و بیناکانی کەم خزمەتگوزاری.
• پڕ لە پاشماوە و گرافیتی کە نیشانەی بێدەنگ بوونە.
• هەژاری ڕووناکی. کۆمەڵێک ڕوناکی ڕوون، رقاوی، بەشێک لە نەخۆشی ڕووناکی.
• ڕێگای سەعاتەکان. دە هەزار سەعات پلانیان بۆ دانراوە بۆ خولگەی نزم. زۆریان بە شێوەیەکی ڕووناکی لە وێنەی تەلەسکۆپەکاندا دەردەکەوێت و، لە شەوێکی تاریکدا، لە ئاسمانی چاوی بێ ئاگادا، وە یەکێتی نێودەوڵەتیی ئەستێرناسی ناوەندی دروستکردووە بۆ پاراستنی ئاسمانی تاریک و بێدەنگی لە تێکچوونی هەسارە.

بۆچی گرنگە

شاشە ڕەش و سپیەکانی سەر شەقامەکان بۆ ڕاکێشانی سەرنجی شۆفێران رقیان لێدەکرێت. شەقامە پڕ لە خەڵکەکان زۆر قورسترە بۆ کەسانی پیر و ئەوانەی چاویان خراپە. ژینگەی جوان پشتگیری گەشتیاری و نرخی ماڵ دەکات. ئاسمانێکی پڕ لە خاڵەکانی ڕۆشنی جووڵێنەر یەکێک لە کۆنترین دیمەنەکان دەگۆڕێت کە مرۆڤایەتی بەشدار بووە

گرنگترین دیمەنەکان لەسەر ئەم زەوییە ئەوانە نین کە پاراستنیان پێدەکرێت.

چیان کردوە

• ساۆ پاۆڵۆ لە ساڵی 2006دا یاساکەی شاری پاکی پەسەند کرد، کە زۆربەی بڵاوکردنەوەی دەرەوەی گەورەترین شاری بەرازیل لادەبات؛ شارەکە بۆی دەرکەوت کە دیسان ئاسەواری باڵادەستی خۆی دۆزییەوە.
• چوار ویلایەتی ئەمریکاڤیرمونت، میین، هاوایی و ئەلکازاک، ڕاگەیەندراوەکان قەدەغە دەکەن.
• زۆرێک لە شارەکانی مێژوویی سنووردارکردنیان هەیە بۆ قەبارەی نیشانەکان، ڕەنگەکان و ڕووناکی لە ناوەندەکانیاندا، هەروەها کابلە ئاسمانییەکان دەشارنەوە کاتێک شەقامەکان دروستدەکرێن.
• کاربەدەستانی سەتل و زانایانی ئەستێرەکان لە یەک کاتدا کار دەکەن لەسەر دیزاینکردنی سەتلێکی تاریکتر و ڕێکخستنەوەی باشتر، هاوکارییان کردووە لە ڕێگەی ناوەندی IAU بۆ پاراستنی ئاسمانی تاریک و بێدەنگی.

چۆن دەتوانیت یارمەتی بدەیت

• ڕاپۆرتکردنی بێباکی وەک نیشانە جێهێشتراوەکان، کەلوپەلی شکاو لە شەقامەکاندا و فڕێدانی نایاسایی بۆ دەسەڵاتەکانی خۆت؛ زۆریان ئەپلیکیشنیان هەیە بۆ ئەوە.
• .لەو ڕاوێژکارە بپرسە لەبارەی سیاسەتی بڵاوکردنەوەیەوە: سنووری قەبارە، هیچ شاشەی جووڵێنەرێک لە شەقامە نیشتەجێییەکاندا نییە، و نیشانەکان لە شەودا داخران.
• خۆت پێشەوەی خۆت بەباشی بپارێزە، و نیشانەکانی بازاڕ دابخەن دوای کاتژمێرەکەی داخستن.
• پشتگیریکردنی ژێرزەوی لەکاتێکدا شەقامەکان دەڕوخێن
• ئاسمان تۆمار بکە ئەفسانەیی ئەستێرەکان دەتوانن ڕاپۆرت لەسەر شوێنەواری سەتلەکان بکەن بۆ پڕۆژەکانی لێکۆڵینەوە کە کاریگەریەکانیان دەستنیشان دەکەن.
• یارمەتی نەخشەکێشانی بدە. خۆبەخش بە ڕێگەی باڵی بەشداریکردن.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەیەکی زیاتر

• ناوەندی IAU بۆ پاراستنی ئاسمانی تاریک و بێدەنگی لە بەربەستەکانی هەسارە، cps.iau.org
• سینیکیش ئەمریکی کۆنتڕۆڵی پەڕگە
• شاری ساۆ پاوڵۆ، یاسای 14.223ی ساڵی 2006، Lei Cidade Limpa