لەوانەیە هەندێک لە زمانەکانی ئەم ماڵپەڕە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی وەرگێڕدراون و هەڵەیان تێدابێت. یارمەتی بدە باشتری بکەیت وەرگێڕانی ئینگلیزی
ڕووناکی شارێک کە لە ژێر ئاسمانێکی شەودا دەدرەوشێتەوە کاتێک لە چیایەکەوە دەبینرێت.
باڵادەست

دەستپێشخەری سوور

ژیانێکی باش زیاترە لە ژیانێکی درێژ، هەوای پاکی شەوانە، ئاسمانێکی پڕ لە ئەستێرەکان، شەقامێک کە پیاسەکردن تێیدا خۆش بێت و ساڵێک کە تەندروستی تێدا بمێنێتەوە.

ئەم هەوڵە سوورە سەیری چۆنیەتی ژیانی ئێمە دەکات کە لەسەر ئەم زەوییە دەژین: تاریکیەکەمان لەدەستداوە، ئەو گەندەڵییەی شەقامەکان و ئاسمانەکان پڕدەکاتەوە، وە زانستی گەشەپێدان بۆ ئەوەی چۆن زیاتر تەندروست بمێنینەوە. هەریەک لەو شوێنانە شوێنێکن کە تێیدا هەڵبژاردنی بچوک و بە زانیاری لە لایەن تاکەکان، هاووڵاتیان و شارەکانەوە گۆڕانکارییەکی دیار دروست دەکەن.

پرسیارەکان کە کار لەسەر دەکەین

  • The Light Initiative. Bringing back the night sky: why the stars are disappearing and how simple changes to lighting bring them back. لەبارەی هەوڵەکانی ڕووناکییەوە بخوێنەوە.
  • پیسبوونی ڕووناکی ڕووناکی ئاسمان، تاریکە، تێپەڕبوونی ڕوناکی و ناجێگیری، وە ئەوەی کە ئەوان دەیکەن بۆ ئەستێرەکان، ژیانی زیندەوەران، خەوتن و موچەی وزەکە. بەیاننامەی پیسبوونی ڕووناکی بخوێنەوە.
  • ڕووناکی دەرەوەی ماڵ. چی بکڕیت و چی لێ دووربکەوەیت، لەگەڵ ڕووناکی گەرم، کاتژمێر و هەستەوەرەکان. ڕێنمایی ئاوێنەکردنی دەرەوە بخوێنەوە.
  • پیسبوونی بینایی پەڕەی ڕاگەیەندراو، سیم، بێڕێزی و، زیاتر و زیاتر، شوێنەواری سەتلێت لە ئاسماندا. بەیاننامەی پیسبوونی بینراو بخوێنەوە.
  • پیربوونی تەندروست. هەموو شتێکی زانست ئێستا پشتگیری دەکات دەربارەی مانەوەی تەندروستی بۆ ماوەی درێژتر و سنووری لێکۆڵینەوەکە، بە ئاشکرا ناونووس کراوە. بەیاننامەی پیربوونی تەندروستی بخوێنەوە.
نوری شار و مانگ لە سەر ڕووی شەوانەی زەوی.
لە بنکەی ئاسمانی نێودەوڵەتیەوە، ڕووی شەوانەی زەوی زیاتر بە هۆی شارەکانەوە ڕووناک دەبێتەوە تاوەکو بە هۆی مانگیشەوە. سوپاس: NASA
80%of people live under light-polluted skies (Falchi et al., 2016)
9.6%average yearly brightening of the night sky, 2011 to 2022 (Kyba et al., 2023)
2.1 billionpeople aged 60 or over expected by 2050 (WHO)

بایەخی ژیان لە شتەکانی بچوک دروست دەبێت کە بە باشی ئەنجام دەدرێن، لەلایەن زۆر کەسەوە دووبارە دەکرێتەوە.

چۆن دەتوانیت یارمەتی بدەیت

  • .بوەستێنە، بپارێزە و ڕوناکی دەرەوەی خۆت گەرم بکە. و یارمەتی هاووڵاتییەک بدە کە هەمان کار بکات
  • شەوێکی ئاسمانی تاریک ڕێکبخە یان ژمارەیەکی ئەستێرەکان لە ناوچەی خۆتدا؛ خۆبەخشەکان دەتوانن یەکیان دەست پێبکەن پەڕەی بەشدارییەکان.
  • لە شارەکەت بپرسە بۆ سیاسەتێکی ڕووناکی، تابلۆی کەم و شەقامە پیاسەکراوەکان.
  • جوڵە، خەوتن و پەیوەندیکردن. ئەو عادەتەی کە پیربوونی تەندروست دەپارێزێت ئەوانە بوون کە هەموو کەسێک دەتوانن ئەمڕۆ دەست پێبکەن تەمەنی پیربوونی تەندروست به‌ڵگه‌و نیشانه‌ی ئاشکرا ده‌خاته ڕوو.