لەوانەیە هەندێک لە زمانەکانی ئەم ماڵپەڕە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی وەرگێڕدراون و هەڵەیان تێدابێت. یارمەتی بدە باشتری بکەیت وەرگێڕانی ئینگلیزی
کێوی دەریایی لە نزیک کیسەیەکی پلاستیکی هەڵمژیوە.
مەترسییە ژینگەییەکان

دەستپێکی شین

لە خولگەی خۆرەوە، ئەم هەسارەیە وەک یەک خولگەی شین دەبینرێت کە هیچ سنوورێکی نییە. لێرەوە ڕووباریک پاشەڕۆکانی کارگەیەک دەبەن بۆ دەریای وڵاتێکی تر. هەوڵی شین ئەو ئاو و هەوایانە بەدوایدا دێت تا دەگاتە سەرچاوەکەیان.

لە بینینی ئیستانسی ئاسمانی نێودەوڵەتی، زەوی یەک دەریاچەی هەیە، هەوایەکی یەکجار زۆر و سیستەمێکی کەشوهەوای بە قەبارەی قارەکان. ئەوەی کە تۆ لەوێ نایبینیت هێڵەکانی نەخشەمانن، هەروەها پیسبوونی ژینگە ناتوانێ بیبینێت. بارانێکی کوڵ لە ڕووباریکدا دەبێتە ناوچەی مردن لە تەنیشت ڕووباری ترەوە. دوکانەکانی شارێک دەچنە ناو دەریایەکەوە کە هەزاران کیلۆمەتر دوورە. پێشنیازی شین ئەم مەترسیانە بە باشترین زانیاریی دەستکەوتراو ڕوون دەکاتەوە، وە نیشان دەدات کە چی کاردەکات.

خۆر لە سەر ڕووی شین و کێشاوی زەویدا دەدرەوشێتەوە، لەگەڵ لایەیەکی تریشی هەوا لە سەر هەورەکانەوە، کە لە ئیستانسی ئاسمانی نێودەوڵەتیەوە دەبینرێت.
خۆر لە سەر افقی زەویدا دەدرەوشێتەوە، کە لە ئیستانسی ئاسمانی نێودەوڵەتیەوە دەبینرێت. ئەو هێڵە شین و تاڵانە هەموو هەوایەکیان پێکەوە دابەش کردووە Credit: NASA

چوار هەڕەشە، یەک هەسارە

ڤیتۆپلانکتۆن لە دەریای مەرمادا گەشە دەکات، لەلایەن لەندەساتەوە بینیراوە.
گوڵەکانی فیتۆپلانکتۆنە، کە بە خۆراکی لە زەوی هەڵگیراو دەخۆن، لە دەریای مەرمادا دەجوڵێن. Credit: NASA Earth Observatory, using Landsat 8 data from the USGS

سیستەمێکی داخراو

هیچ ئاوێکی نوێ نایەت سەر زەوی. هەر لیترێک کە ئێمەی تێدایە لە ڕێگەی هەورەکانەوە دەچێت، ڕووبارەکان، دەریاچە و زیندەوەران بۆ ملیۆنان ساڵ بۆیە هەر لیترێک کە ئێمە پیسی دەکەین لە هەمان سیستەمە داخراوەکەدا دەمێنێتەوە هەوا بە هەمان شێوە کاردەکات: کاربۆن دی ئۆکساید کە لە لایەن بنکەی وزەوە لەسەر یەک قارە دەردەکەوێ، لە هەموو قارەکانی تردا دەچێتە ناو دەریاکەوە.

1.7 ملیارله سه‌رچاوه‌یه‌کی تایبه‌تیدا ده‌خۆنه‌وه‌، که ڕه‌نگی سپی و بێگه‌ردو خاوێنه‌کێ، 2023)
99%لە ساڵی 2019دا، ڕێنماییەکانی تەندروستی جیهانی بۆ چۆنێتی هەوا نەهاتە دی.رێکخراوی تەندروستی جیهانی)
10 سانتیبەرزبوونەوەی ئاستی دەریا لە جیهاندا کە بە سەتلێتەکانەوە لە ساڵی 1993وە پێوانە کراوەنۆئا)

پیسی دوای پارە دێت. دۆخی ئابوری لە سەروو ڕووباریشەوە بگۆڕە و ڕووبارەکە پاک دەبێتەوە

لە سەرچاوەوە دەست پێبکه

پاککردنەوەی بەنداو و ڕووبارەکان گرنگە، وە زۆر ڕێکخراوی باش کارەکەیان کردووە. ئێمە هەنگاوێک پێشتر کار دەکەین. ئێمە هەموو ئەو شتە پیسانەی کە دەچنە ناو بازاڕەوە بەدوادا دەگەین تا دەگاتە زنجیرە دابینکردنەکان ، یاساکان و نرخەکان کە وادەکات پیسکردنی ژینگە هەرزانتر بێت لە پیس نەکردن وە چارەسەری ئەو کێشەیانەش ڕوون دەکەینەوە کە هاندەرەکانی گۆڕاون ئەمە ئەو شێوە نوسینەمانەیە کە پێی دەڵێین: “بەکارهێنانی سەرمایەداری بۆ زانست”، لە راستیدا مانای ئەوەیە: چارەسەرەکان کە پارە دەدەن بە خەڵکانێک کە دەبێت بیگرن، ئەوانە دەبن کە دەمێننەوە.

چۆن دەتوانیت یارمەتی بدەیت

  • یەک ڕوونکردنەوە بخوێنەوە و بیبەش بکە لەگەڵ هاوڕێیەک، پۆلێک یان گروپێکی ناوخۆیی. تێگەیشتن ئەو شوێنەیە کە کردار دەست پێدەکات.
  • پاشماوەی خۆت لەسەر ئاوەکە بپێو بزانە ئاوی چێشتخانەکەت لە کوێەوە دێت و ئاوی پاشماوەکانت بۆ کوێ دەچێت؛ زۆربەی کۆمپانیاکانی ئاو ڕاپۆرتی باڵای بڵاودەکەنەوە.
  • زانیارییەکان ببە بۆ شارەکەت لە ئەنجومەنی خۆت بپرسە کە چەند خەرج دەکەن بۆ پاککردنەوەی ئاوی پاشماوە، چاودێری ئاوی باران بارین و هەوا، ئایا ڕاپۆرتەکان ئاشکران.
  • شارەزایی خۆت بەکاربهێنە. وەرگێڕانی ڕوونکردنەوە، پشکنینی وێنەیەک یان یارمەتی دروستکردنی بینراوێک بە بەکارهێنانی پەڕەی بەشدارییەکان.