Afaanoota armaan gadii keessaa tokko yookaan saayinsiidhaan fakkaata, ykn immoo akka hin taane kan agarsiisu. Jaalchisee fiduu Akkasumas dubbisi Afaan Ingiliizii
Gadda baatii itti daawwataa gara bakka plaasiikaa hin qabnetti.
Dhimmii naannoo

Ijaarsa Buluu

Akka obboleeyyan, dachii kun saffisaan buluu tokko malee hin jiru. Akkuma armaan gadii, reefka tokko bakkeewwan faayirisii gara baankii biyya biraatti geessisa. Initiatiiviin Buluu kan bishaanii fi hawaa kana itti fufuu, gara bu'aa isaatti.

Akka kan ka’eetti, Diinaa keessatti ozeeniin tokko, atmoofoormii tokko, fi sistiimii yeroon tokko yoo ta’u, baay’ina kontiinaaloota hedduu qaba. Wanti hin beekne kan jiru, lakkoobsi mappii keenyaati, fi miidhaan immoo hin beekne. Dhukkubni bakkoota dachii keessatti uumame kan akka bishaanii fi ga’eewwan biroos, yeroo baay’ee kan ka’e sababa sammuu irraa kan ka’eedha. Haalli kun kan uumame yeroo magaalaa tokkotti dachii fi bishaan wal qabatu. The Blue Initiative rakkoolee kana dataa gaariin kan mul’isu fi kan hojiirra oole agarsiisa.

Naannoon dachii kan wal-qabatee, akkasumas, saffisaan atmoofeetii kan ka'e, akka kan mul'atu kan itti dhagahame gara garee galaana addunyaa.
Naannoon dachii kan ka'ee, akka kan itti dhagahame gara garee galaana addunyaa. Linjii buluu ciddiin atmoofoormii hunda kan wal-qabannudha. Qabeenya: NASA

Dhaamsa afurii, dachii tokko

  • Pooluushiniin Lixaa fi Lixaa. Akka inni liqaa ta’e, fuulawwan maaliif bishaanii, bakkeewwan industrijaa fi plastiikii akka itti fayyadaman, fuulawwan addunyaa maal akka ta’an, fi akkamitti akka hirmaatan. Akkasumas, barreeffama dhibee bishaanii dubbisi.
  • Pollution of plastic. Maaliif plastikkiin itti fufuu danda’a, akkamitti baatii irra ga’uu danda’a, fi siyaasawwan maal akka ta’an ni beekna. Akkasumas, barreeffama mul’ataa plastikii dubbisi.
  • Quallitii hin qabnee fi sammuu namatti hin deebine. Akkasumas, qullaa hin qabne.
  • Jaarraa baddaatti fiigicha. Maal yookiin isiin odoo bahee, maaliif akka jajjabeessatu fi maal yeroo dheeraaf akka nutti fidu? Akkasumas, barruu-qabeessa-qabeessaa.

![Fitoplankton, kan itti-fufe, bakka fuula lafaa irraa bu’e, akka itti-fufe.](../../../assets/space/sea-of-marmara-blooms.jpg “Fitoplankton, kan itti-fufe, bakka fuula lafaa irraa bu’e, akka itti-fufe. ”(“Creative: NASA Earth Observatory, using Landsat 8 data from the USGS”)

Sistiimii tokko

Wanti haaraan Dhukkubaatiif hin jiru. Litiroota hunda keenyaan kan qabnu, yeroo bilyoona waggaan, gara dachii, reefiiwwan, kibbaawwan fi waan hin qabneef wareegama godhee jira. Atmoofoormii immoo akkasii hojjachuu qaba: karboon dioksiidiin kan ka’e gareen humnaa ol ta’e tokko irratti yoo jiraate, gara ozonetti deebi’a.

1.7 biljanaa(Inni) kan hin buunee fi hin laaffineedha.WHO, 2023)
99%of people lived where WHO air quality guidelines were not met in 2019 (WHO)
+10 cm1993 irraa kaasee (NOAA)

Dhukkubni qabeenyaa itti fufuu qaba. Akkasumas, siyaasa alatti jijjiirama fi ji’iin itti fufuu danda’a.

Fuula

Bakka bu’ii fi reefiiwwan qulqulleessuun barbaachisaadha, akkasumas dhaabbilee hedduus ni hojjataa. Akkasumas, yeroon itti fayyadama keenya ni cimaa. Akkasumas, kan nutti mul’isu, yeroon kun kan itti fufuu danda’u yoo ta’e, rakkoolee siyaasaafi dinagdee biyyattii keessatti uumaman keessaa tokko. Kana jechuun kan jedhu, Kapitalizmii Saayinsii irratti fayyadamuun, hojiirra oolchuuf: furmaataaf namoota isaan itti fayyadaman akka hin jaallatin gargaaru.

Maal akka gargaartu

  • Qarreen tokko dubbisi fi bakkatti qoodaa waliin, kitaaba ykn fuula naannoo. Fakkeenyaaf, fakkaatuun yoo ta’e hojiin ni eegala.
  • Ijaala keessan kan itti fayyadamtan akka bishaanitti tarreessuu. Ibsa meeshaalee bishaanii baay’ee haala gaariin gabaasa baasee jira.
  • Dataa gara magaalaa keessanitti geessi. Mana maree naannoo keessanii gaafadhaa maal akka isaan gumaachan, bishaaniifi itti gaafatama hin qabnee fi yoo xiqqaate yoo gabaasni isaanii ummataaf kennamu.
  • Dhugumatti, dandeettii keessanii. Fakkaata ibsaa, eegaa suuraa ykn gargaara ijaarsa fiilmii tartiiba gargaarsa.