O nwere ike na ụfọdụ asụsụ ndị dị na saịtị a bụ nke e bipụtara site n'ime kọmputa ma ọ bụ na ha nwere ndehie. Kpọlite ya Gụọ asụsụ Bekee mbụ
A na-agba mmiri n'ụgbọ mmiri n'akụkụ akpa plastiki na-adọba ụgbọala.
Nchegbu gburugburu ebe obibi dị mkpa

Blue Initiative

Site n'okporo ụzọ, mbara ala bụ otu ọlaedo nke na-enweghị okpueze. N'okpuru ebe a, mmiri ahụ na-eburu ihe ndị e ji emebi ụlọ ọrụ gaa n'ụsọ osimiri mba ọzọ. Ụlọọrụ Oji na-eso mmiri ahụ, nakwa ikuku ahụ, n'ihu ya.

Site n’ịhụ ya site na International Space Station, ụwa nwere oke osimiri otu, ikuku nke otu na usoro ihu igwe dị ka oke nke kọntinenti. Ihe ị gaghị ahụ n’elu bụ akara na map anyị, ma ọ bụghịkwa ihe a na-ahụ ha. A na-ewepụkwa ihe ndị dị n’ime mmiri ahụ n’ụdị mmiri ọzọ. Ọnụ ọkụ si n’otu obodo banye n’oké osimiri dị kilomita iri na abụọ. The Blue Initiative na-akọwa ihe egwu ndị a site n’ịkọwapụta data kachasị mma dị, ma gosipụta ihe e ji mara ya.

Ụtụtụ na-ekpuchi eluigwe n'elu okpueze nke ụwa, nakwa ebe dị nro nke ihu igwe n'elu mgbidi, a hụrụ ya site n'ọnụ ụzọ ụgbọala mba ụwa.
Ọnụnọ anyanwụ n'elu okporo ụzọ ala, ejiri anya si International Space Station hụ ya. Ụdị elueze nke na-acha ọbara ọbara bụ ihu igwe anyị niile. Credit: NASA

Ụdị ọgụ̀fọdụ, planet otu

  • Oké osimiri na mmiri na-emetụta. Olee otú mmiri si eme ka ọ bụrụ ihe na-emerụ ahụ, olee oké osimiri ndị na-ebugharị ihe ndị a na-ahapụ n’oké osimiri, ihe ndị na-ahapụ n’ọhịa na plastikụ, olee otú oké osimiri dị n’ụwa niile si bịaghachite, nakwa otu ị ga-esi nwee ike inyere aka. Gụọ ihe nkọwa mmiri na-emetụta ihe.
  • Plastic pollution. Gịnị mere plastik ji na-adịgide, otú ọ si aga n’oké osimiri, nakwa ihe ndị a ga-eme iji belata ya n’ebe o bidoro. Gụọ nkọwapụta plastic pollution.
  • Ndịna-anụ ọkụ n’obi. Ụzọ njikọ dị n’etiti ịda mbà n’obi, kemika osimiri na ahụike ndị mmadụ. Gụọ ihe atụ nke ogo ikuku.
  • Ndị na-amụba elu mmiri. Gịnị ka ọ na-ebuli oke osimiri, gịnịkwa mere ọ na-aga n’ihu, nakwa ihe ndị ga-eme n’oge gara aga. Gụọ ihe nkọwa sea-level rise.
Phytoplankton na-etolite n'ụsọ osimiri Marmara, a hụrụ ya site na Landsat.
Ọtụtụ n'ime ha bụ ndị na-amụ ihe, ndị na-enyocha mbara igwe, ndị na-eme njem nlegharị anya. Credit: NASA Earth Observatory, using Landsat 8 data from the USGS

Otu sistem e mechie

Enweghị mmiri ọfụụ na-abịa n’ụwa. A na-echekwa ihe ndị dị ndụ n’ime mmiri, nke a na-akpọkwa mmiri ozuzo. Atmosphere na-arụ ọrụ n’ụzọ dị ka nke ahụ: carbon dioxide e mepụtara site na ụlọ ọrụ ike na continents abụọ na-apụta n’oké osimiri na continents ọzọ.

1.7 billionndị mmadụ na-aṅụ site n'ọnụ mmiri nke a kpụchaghị ya n'ime (WHO, 2023)
99%nke ndị mmadụ bi ebe WHO air quality nzọụkwụ ekwesịghị ịbụ metụtara na 2019 (WHO)
+10 cmna-eme n’ụwa niile, nke a chọpụtara site na satịlaịtị kemgbe afọ 1993 (NOAA)

Ọnwụ na-eso ego. Gbanwee n’ihe gbasara akụnụba na-aga elu mmiri ma ọ bụ banye ala mmiri.

Bido na isi mmalite

Ichegharị mmiri na osimiri bụ ihe dị mkpa, ọtụtụ ụlọ ọrụ na-eme ya nke ọma. Anyị na-arụ ọrụ otu nzọụkwụ tupu. Anyị na-enyocha ihe ndị na-emerụ ahụ n’ihu ruo n’ọnụ ụzọ, iwu na ọnụ ahịa nke na-eme ka ịna-emebi ihe dị ọnụ ala karịa ịna-emebi ihe, ma anyị na-agwakwa gị ihe ga-enyere gị aka imegharị ihe ndị a. Nke ahụ bụ ihe anyị na-ekwu, Applicationing Capitalism to Science, pụtara n’ụzọ dị mfe: ụzọ ndị na-akwụ ụgwọ maka ndị mmadụ ga-eji ha mee ihe bụ ndị kasị ogologo oge.

Olee otú i nwere ike isi nyere

  • Gụọ nkọwa otu ma kesaa ya na enyi, klas mọọbụ kọntaktị mpaghara. Nghọta bụ ebe omume na-amalite.
  • Mee nlele gị onwe gị na mmiri. Gbanwee ebe mmiri nke bọtịnụ gị si na ebe mmiri nke ị ga-eji banye; ọtụtụ ọrụ mmiri na-ebipụta ozi banyere ogo ya.
  • Bilie data ahụ n’obodo gị. Gwa ndị otu obodo gị ihe ha na-eji na-ewepụ mmiri, mmiri ozuzo na ịtụle ikuku, ma ọ bụrụ na ozi ahụ bụ nke ọha mmadụ.
  • Kpọọ n’aka ọrụ gị. Gbanwee onye na-akọwapụta, hụ na ọ bụ ihe ngosi maọbụ nyere aka mepee ngosipụta site na nkwalite board.