Blue Initiative

Lẹ̀yin ìṣàfarawé, àwọn ojú-aye ní ayẹ̀wú kan tí kò ní àwọn igun. Nínú yìí, ojú omi kan náà n gbọ́ra àwọn ohun-ìpàdá fáàsì lọ́wọ́lọ́wọ́ sí inú okun orilẹ́ede mìíràn. Àwọn Ìgbèsẹ̀ Bulù ń rọ́ọ́nrà àwọn ẹ̀yìn náà, àti àwọn ojú ojú, láti padà sí ààyè-iṣẹ́ wọn.

Lati inu Iṣẹ-iṣe Afẹfẹ Agbaye, Omi-oorun ni okun kan, oju-ọjọ kan ati awọn eto-ọrọ-aje ti o tobi ju awọn orilẹ-ede lọ. Ohun ti o ko le ri lati oke ni awọn ila lori awọn maps wa, ati pe ibajẹ ko le ri wọn. A fertiliser plume ni ọkan omi okun di a dead zone off miiran coast. Omi ti o wa lati ilu kan lọ si omi okun to wa ni kilomita ẹgbẹrun. The Blue Initiative ṣalaye awọn ibajẹ wọnyi pẹlu data ti o dara julọ ti o wa, ati pe o fihan ohun ti a mọ lati ṣiṣẹ.

Oju-ọjọ ti n bọ̀ nínú igun buluu ti a kọ̀pọ̀ jú ilẹ̀ lọ, pẹlú ojú ojú tí o fẹsẹ̀múlẹ̀ jú àwọn ẹ̀yìn lọ, ti a ri láti Ìjáde Afẹ́fẹ́ Ààyè-iṣẹ́. — Oju-ọjọ ti n bọ ni oju-ọjọ ilẹ-aye, ti a rii lati Ipinle Afẹfẹ Agbaye. Ìwọ̀n àwọn ìṣàmúlò-ètò tí a n gbọ́ nínú. Credit: NASA

Àwọn ààyè-iṣẹ́ mẹrin, ojú-aye kan

Igbanubalẹ omi ati okun. Bii omi ṣe n ba awọn omi pọ, bawo ni awọn omi-omi ṣe n mu awọn ohun ti a fi sinu omi, awọn ohun elo ile-iṣẹ ati awọn ohun elo plastiki lọ si okun, bii awọn omi-omi ni gbogbo agbaye ṣe wa pada, ati bi o ṣe le ṣe alabapin. Ka ìṣàfihàn ìdárawọ́ àwọn afẹ̀fẹ́.
Igbanujẹ Plastic. Kini idi ti plastic fi wa, bawo ni o ṣe de oke okun, ati awọn ofin wo ni yoo mu ki o dinku ni ibi ibẹrẹ rẹ. Ka ìṣàfilọ́lẹ̀ ìgbàdárá àwọn aṣọ-ọ̀ṣọ.
Ìdáràn ààyè-iṣẹ́. Awọn asopọ laarin awọn ibajẹ oju-ọjọ, kemikali okun ati ilera eniyan. Ka ìfihàn ìdáràn àwọn ìṣàfihàn ààyè-iṣẹ́ ojú-aye.
Ìhàn-ìgbá. Ohun ti n fi oju-omi pamọ́, idi ti o fi n mú iyara lọ́wọ́lọ́wọ́, ati ohun ti a lè gba ni àwọn odun to n bọ̀. Ka ìfihàn ìṣàfilọ́lẹ̀ àwọn oju-oke-nlà.

Fitoplankton ti n bọ ni aarin omi Marmara, ti a ri nipasẹ Landsat. — Awọn iyẹwu ti phytoplankton, ti a ṣe nipasẹ awọn ounjẹ ti o wa ni ilẹ, n lọ nipasẹ okun Marmara. Credit: NASA Earth Observatory, using Landsat 8 data from the USGS

Àwọn ìṣàmúlò-ètò

Ko si omi tuntun ti n bọ ni ilẹ. Gbogbo litru ti a ni ti n lọ nipasẹ awọn buluu, awọn omi-omi, awọn oke-nla ati awọn ohun ti o wa ni igbesi aye fun awọn ọdun bilionu kan, nitorinaa gbogbo litru ti a fi pamọ silẹ wa ninu eto ti o dapọ kanna. Atmosphere n ṣiṣẹ ni ọna kanna: carbon dioxide ti a fi jade nipasẹ ile-iṣẹ agbara lori orilẹ-ede kan ti o wa ni okeere lori gbogbo awọn miiran.

1.7 bilionueniyan n wẹ lati orisun ti a fi ibajẹ kun pẹlu awọn ẹyin (TÍ, 2023)

99%ti awọn eniyan ti n gbe ni ibi ti awọn itọnisọna didara afẹfẹ WHO ko ba pade ni ọdun 2019 (Àwọn Ìṣàmúlò-ètò)

+10 cmÌgbà tí a fi gbọ́ pé o tì n lọ́wọ́ nínú ojú-ìlẹ́ okeeré nípa àwọn satẹlaiti ní ọdun 1993 (Àwọn Ìṣàmúlò-ètò)

Iṣẹ́ ibajẹ̀ ni a ṣe ni ibamù pẹlú owo. Yí àwọn ẹ̀yàn-ìsẹ̀ padà nínú aagó, ki o si fi ojú-ìṣẹ́ rẹ̀ pamọ́.

Ṣí nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò

Imukuro awọn eti okun ati awọn omi-omi jẹ pataki, ati pe ọpọlọpọ awọn ile-iṣẹ ṣe eyi daradara. A n ṣiṣẹ́ lẹ́ẹ̀kan nígbá tí a tì bẹrẹ́. A n tẹle gbogbo awọn ohun ti o fa ibajẹ pada si awọn ọna abawọle, awọn ofin ati awọn idiyele ti o mu ki ibajẹ jẹ owo-owo to kere ju ti ko ba ṣe ibajẹ lọ, ati pe a n ṣalaye awọn ọna ti o le yi awọn igbesẹ wọnyi pada. Eyi ni ohun ti ọrọ-ọrọ wa, Application Capitalism to Science, tumọ si ninu iṣe: awọn ọna ti o sanwo fun awọn eniyan ti o gbọdọ gba wọn jẹ awọn ti o duro.

Bií o ṣe lè ran mì lọwọ

Ka àwọn ìṣàfihàn kan láti gbọ́ nípa àwọn ìṣàfihàn pẹlú ẹ̀yàn, kọ́lọ́kọ̀ọ̀kan tàbí ẹgbẹ́ ààyè-iṣẹ́. Imọ ni ibi ti iṣẹ́ bà bẹrẹ.
Gbogbo oju-ìsẹ́ rẹ̀ lórí àwọn ìwọ̀n. Wà ibi tí omi inú ọ̀rọ̀kọ́ rẹ̀ tín jáde láti níbí tí omi ìmọ̀ràn rẹ̀ lọ; gbogbo awọn iṣẹ́ inú omi kọ́ àwọn àkọsílẹ̀ ìdájọ́.
Ṣégbèsìlẹ̀ àwọn ìdákọ̀ọ̀nù lọ́wọ́lù rẹ̀. Fẹ̀rẹ̀ kọ́lọ́wọ́lù rẹ̀ nipa ohun ti o n fi lò nípa ìmọ̀rà omi, ojú-omi-ìgbà atí ìgbọ́n-ìfẹ́, kí o sì jẹ́ pé awọń àròyìn náà jẹ́ olójá.
Ṣẹ̀dá ìmọ̀ rẹ̀. Ṣàfikún àwọn àkọlé, ṣàyẹwo àwọn àwòrán tàbí lágbára iṣẹ́ láti inú bojú kọ̀ǹpútà ìforúkọsílẹ̀.