Afaanoota armaan gadii keessaa tokko yookaan saayinsiidhaan fakkaata, ykn immoo akka hin taane kan agarsiisu. Jaalchisee fiduu Akkasumas dubbisi Afaan Ingiliizii
Ijoollee magaalaa fi Luul'aa kan ka'an gara bahaa dachii, kan itti mu'ame gara fuula lafaa addunyaa.
Ijaarsa Rooda

Dabalataan

Kan nutti dhagahamee fi nutti hinfakkaatu eegganna. Kan nutti mul’atu guyyaa tokkotti, haala keenya, amansiisaa ta’uu fi bakka keenyaan gammachuu keenya kan agarsiisu.

NASA

Poolisii fiigichaa kan ta’e yoo ta’u, rakkoon fi miidhaan bakka keenya jiraatnutti uumamu: wal-qabatee, kutaalee, jijjirama fi miseensota, ijaarsa cimaa lafaa fi laafaa keessatti, fi hin barbaachisu waan hin jirreef. Akkasumas, kan nama hin miidhu yoo ta’e, namni tokkollee hin miidhamu. Ammas, kun ummataaf qabeenyaa guddaa itti qaba, akka namoota amansiisan fiduu ni muuda, akkasumas bakka namoonni baay’een hin yaadan, magaalota seenaa, parkiijii, fuula kibbaa fi gogaa saffisaan, yeroo hedduu bakka kana keessatti kan itti gaafatamu ta’eedha.

Maal akka ta’e, fi maaltu akka hin ta’in

Akkasumas, kan akka fuula duraa fi gaaffilee biroo. Magaalaan akka hin dhiifamiin itti gaafatama qaba.

  • Illaaltoonni fi bilbiloonni, yoo gaarii ta’e, kan akka bakka jireenyaa magaalaa. Illaaltonni mana nyaataa, manneen siinaa, magaalota fi fuula duraa Tokkyoo fi Times Sqaar kan akka waan hiriira tokkotti kabajaa fi gammachuu geessisuu, namoota gara isaaniitti gargaaruu, fi hojii naannoo deeggaruu. Wanti barbaachisaa ta’e bakka fi fuula: sirniin kun ijaarsa isaa eeggata, gara daandiitti hin deebi’u fi amantaa namaaf hin saaxilamne, fi hin bu’aa’u ykn hin mul’atu akka moototaa hin yaalle. Akkaataawwan gaarii, hin banniin, deebiin bakka hedduutti.
  • Muraawwan fi artistoota sadii kan itti kennaman yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kenname yookin kan itti kennamu yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne yookin kan hin kennamne.
  • Graffiti vandalism, kan hin galchinee fi hin bu’inneef kan nama biraa, ittisa ummataa fi qabeenyaa, kan ta’ee fi kan baay’ee walfakkaatu fi kan dhibee guddaan hiriira hedduu keessatti.
  • Infrastruktuurii Enerjii fi Telkoomii: pyloonii ittisa, laayiinii ennaatiriikiifi kaabii fuula duraa, kan bakka fi fuula duraa jijjiramu ta’an.
  • Negligence: ijaarsa hin hojjenne, midhaani gara-garaa bu’e, bakkee fi damee.

Graffiti: rakkoon hammaataa kan nama hundaaf

Graffiti vandalism yeroo hedduu akka ibsaa ofiif hin miidhan ta’ee itti fufuu. Namni kamiyyuu kan itti fayyadamu fi waliin jiraate, akka inni hin taane ni hubata. Akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas,

Maal ittin hin bu’u

  • Raayii Jarman, Deutsche Bahn, miidhaa gara garaa kan ka’e miliyoonni €12 waggaatti, fi akka 2024tti haala vandalism 32,000 irratti maxxanse (Bahnblogstelle, 2025).
  • London boroughs £7m sa’aa tokkotti galchuu danda’a gara graffitiitti fi kompaaniiwwanii ittisa isaa £6m ol, ka hordofni fennooti Underground asiidiin etchiman, kan £10m addeessu. Akkuma itti gaafatamaan mana maree Londonii, alatti £100 miliyoona sadii (Akkuma 2002).
  • Dhugumatti, biyya Ameerikaatti, lakkoofsi biliyoona $12 waggaa tokko keessatti yeroo hedduu kan itti gaafatamtoota poolisii irratti dhiyaatu ta’u malee, akkasumas, maal akka ta’e hin beekamne (Weisel, Ministeera Adaamaa Ameerikaa, 2009). Akkasumas, magaalota, ajjennoowwan ittisa, yunivarsiitii fi gaaga’amawwan ciminaa kanarratti hundaa’e.

Akkasumas, bu’aan isaa kan ka’e sammuu namatti. Jireenya fi busoota hojii irraa oolchuudhaaf ni dabalama, gaaziin asiidiin ittisa’e akka hin lakkifamnetti ittisaa’uu qaba, fi qaalii, bullaa fi burruu kan duraan ittisa’e sammuu isaas ni miidhaa. Akkasitti, baraarama tokkotti, galmee tokkotti, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof, galmee tokkoof.

A worker city in a hard hat and respirator scrubbing a graffiti tag off a utility box on a street corner, in black and white.
Hojiin magaalaa graafiiti kaasuu eegale bakka Pike fi Harvard walqabatee jiru Seattle keessatti, bara 1999. Tag tokko tokkoo yeroo fi qabeenyaa nama tokkotti akka hin bu'u gochuun. Photo: Seattle Municipal Archives, CC BY 2.0

Maal akka namatti godhu

Graffitiin guddaan akka bakka tokkotti hin mul’anne muuda. Namoota magaalaa keessa jiraatan fi kan dhufan hundinuu akka ibsiitti dubbisuu qabu: qorannoo fi barnoota bakka bu’oota ummataa, akka graffitii fi bakkeewwan cimaan, walqabatee miidhaa guddaan ka’e, amantaa gara jijjiramaatti gadi bu’uun fi walqabatuun gara jijjiramaa (Sampson and Raudenbush, 2004). Akkasumas, kan akka fuula duraa fi gaaffilee biroo irratti hundaa’uun, yeroo ammaa kana rakkoon kun kan mul’atu ta’uu danda’a.Ross fi Mirowsky, 2009); bara tokkotti, fayyaa gaarii hin qabnee fi kan nama jiraatan bakka dhibee keessa jiranii kan itti gaafatamu ta’uu isaa kan ibse rakkoo fi arrabsoo (Ross fi Mirowsky, 2001). Akkasumas, bakkawwan itti fayyadaman ni gargaara: yeroo wal-qabatee Philadelphia keessatti, saffisuun fi dachii hin-qabamin qunnamsiisuuf hojjechuun, akka jiraattonni jedhanitti, miidhaa namatti geessu kan ka’e boqonnaa 39 fi gara baatii 58tti akka hin amannetti.Branas et al., 2018), fi akkasitti,Kibbaa fi kan biroo, 2018). Akkasumas, rakkoon kun kan guddaan kan ka’e yoo ta’u, namoota hin dandeenyee fi kan hin beekne: dubartoota, ijoollee fi maatiin qabeenyaa gadi lakkisan.

Maaliif rakkoon babal’ata?

Bara 1982, James Q. Wilson fi George Kelling akka jedhanitti, ”The Atlantic” keessatti, rakkoon mul’atu, yoo hin hojjenne, kan agarsiisu namni tokkollee hin milkoofne ta’uu fi kan nama geessu ta’uu isaati: yaada “feesbuukii buqqise” (Wilson fi Kelling, 1982). Sheekoonni pirezeptiiwwan baay’een jajjabina booda dhufan. In a series of field experiments in Groningen, in the Netherlands, researchers compared the same places kept clean and covered in graffiti. Akkasumas, yoo galmeewwan kunniin wal-qabatee, namoota fuula tokko akka bakkeetti dhiqatan lakkoofsi isaanii kan ka’e boqonnaa 33 fi 69 gidduu ture, akkasumas, namoonni envaliyaa tokko keessaan baakkoo mataa isaanii irraa bilbilaan itti sassaaban lakkoofsi isaanii kan ka’ee boqonnaa 13 fi 27 gidduu ture (Keizer, Lindenberg and Steg, 2008).

Riikchichi wal-gahii qaba, fi barbaachisaa ta’ee akka ta’e kan agarsiisu. Akkasumas, kan mul’isu ummanni akka hin taanee fi akka hin milkoofne kan taasise, rakkoon kun akka itti fufuu danda’u kan taasise, miseensota mootummaafi dhaabbilee siyaasaatiin. Akka yaada 30 baratantti, stratejiiwwan miidhaa irratti hundaa’an yakka gara garaatti ni ciccira, fi akkaataan hawaasaa fi rakkoo itti fufsiisuun, akka bakka saffisu fi waliin hojjechuu, ni danda’ama akka hin taanee (Braga, Welsh and Schnell, 2015). Barnoota kun akka adabbiin cimaan hin taane, garuu akka itti fufuu fi hawaasa kaasaa jiru.

Tag’iin guyyaa tokkotti bu’e yoo ta’e, kallattii hin jaallatin. Tag’i waggaa tokkoof kan hin qabne yoo ta’e, kallattii akka fudhatu ni agarsiisa.

Maal akka hojjatu

  • Dhugumatti itti fufe. Bu’aa guddaan kan beekamu ta’e gara magaalaa New Yorkitti deebi’uun ture. Bara 1984, garaan kun yoo hin daddabarne ni daddabarama: garaan kun yeroo sa’aatii lamaa keessatti waan walfakkaatu hin qabu ykn garaan kun akka hin fayyadamne kan ta’e, garaan kun hin sochoone. Bara 1989, galmee tokko tokkoon isaa gara garaa ga’ee. Gargaarsa poolisii US akka jedhanitti, bu’iinsa yeroo dheeraaf raawwatu gara garaa graffiti haaraa dabalatee, magaalota hedduus yeroo ammaa kana yoo barbaaddan taggiiwwan sa’aatii 24-48 keessatti bu’uu, sababni isaas, bu’insi yeroo dheeraaf raawwatame kan nama hin yaadin (Weisel, 2009).
  • Goolfataa fi galmeewwan qormaataa. Filadelfiya’s Mural Arts Program eegale bara 1984 akka Philadelphia Anti-Graffiti Network, kan waliin hojjechaa ture yookaanis barreessaa graffiti dhiiraa waliin galmeewwan qormaataa (Mural Arts Philadelphia). Akkasumas, 4,000 ol ta’an hojii artii ummataa waliin hojjechaa ture, fi kan hiriira (Citii Philadelphia) ta’e. Wallaaleen kan kennaman yoo artistoonni akka maalitti galchuu danda’an, hojiin kun bakka gaarii kennuuf carraaquun hin barbaachisu.
  • Dizaayinni eegumsa. Dhimmii anti-graffiti kan walfakkaatu, ittisa gaarii, dhimmoota akka dachii fiigicha irratti fi iddoowwan ummataa kan itti fayyadaman waan ta’eef vandalismii daran dhiba fi naannolee sassaabdu.
  • Oromoo fi Oromiyaa. Dhimmii fuula duraa, guyyaan saffisa poolisii fi appilikishiniin gabaasaa salphaan jiraattota gara fuula duraatti gad-lakkisuun.

![Aabstraaktiiwwan baay’een kan wal-qabatee fi wal-qaba’ee ta’an, kan akka ”../../../assets/earth/mural-arts-convergence-philadelphia.jpg” (../../../assets/earth/mural-arts-convergence-philadelphia.jpg) “Convergence by Rebecca Rutstein, a commissioned mural of the City of Philadelphia Mural Arts Program, 2019. Foottoon: Rebecca Rutstein, CC BY-SA 4.0”)

Haaluma kanaan, barattoonni akka barnoota isaanii itti fufan gargaaru

Haatiwwanis akka galmee keessatti dhiifaniif jaalala qaban, fi waan kana uumuu gaariidha. Kan isaan barbaachisu akka baratan yoo ta’e, maalif galmee gaarii miti, garuu galmee tokko kan nama tokkooti, fi namoota biroos waan nutti dhiyaate waliin jiraachuu qaba. Seenaa, maatii fi dhaabbilee dhiiraa:

  • Dhugumatti, galmee sanaa akka hin jirree fi akka hin ta’iin godhu. Galmeen mana barnootaa, walgahii bakka ijaarsa jiru keessatti taasifamu, gatiin gara-garaa fi manneen hawaasaa, galmeewwan sadii kan barattoonni qopheessitan ni mul’ata, yoo jiraate ammoo akka isaan hundaa’anis ni danda’ama.
  • Gara galmee bara. Kaan dura waan tokko maaliin ittisa, abbaa isaa fi kan isa waliin jiraatan yoo barbaaddan gaafadha. Seenaa kan namootaa irratti kan raawwatame yoo ta’ee garuu waan hin barbaadne miti.
  • Gaaffii biraa agarsiisa. Akkasumas, kan bakka bu’aa, mootii bus, fi kan mana baaburaa akka ibsan dhaamsa taggaa qulqulleessuun maal akka itti fakkaatu, yeroo fi qabeenyaan.
  • Daandiin. Kooriyaa kaabaa, koreewwan saayinsii, hojiilee kitaaba saayinsii, dirreewwan seeraa fi galmeewwan saayinsii ummataa artistoota dhiiraa irratti xiyyeeffachuun akka isaan ilaalu fi akka isaan gammachiisuu taasisa.
  • Rakkoo akka hin taanee kabajaa. Namni tokko tokko mallattoo galmee hundarra barbaadda; kan biraa ammoo, qaalii saalaa, bulla’aa fi fuula dachee hin beekne. Magaalaa wal-qabatee bakka tokko akka qaban barbaachisa.
A long road tunnel under a railway, its walls and ceiling covered from end to end in colorful painted pieces.
Leake Street, a road tunnel under Waterloo station in London, where painting on the walls is allowed. Wallaggaa seeraan alaa akka kanaatti artistoonni bakka tokko argatan yoo hin hojjenne hojii isaanii kan namoota itti hin xumuree ta’uu qaba. Footoosi: Maggie Jones, garaagarummaa ummataa

Liinii humnaa, pyloonii fi kaabii

Akka waldaawwan hundaa kan akka, konkolaataa, fi kkf. Lakkoobsi suulaa pyloonii karaa tokkotti kan wal qabate yoo ta’e; webii kaabelii dachii irratti hundaa’ee karaa tokkorra akka hin jirre fi ijaarsa isaa akka hin qabne.

A line of high voltage pylons crossing green farmland and woods in Devon, England.
Liijii pilaanota walqixxummaa olaanaa naannoo fi kibbaa keessatti deemaa jiru, Hamsii Kibbaa, Devon. Photo: Lewis Clarke, CC BY-SA 2.0

Laayiiniin transmissii voltii ol’aanaa barbaachisaadha: kan isaan geessu humnaa gara manneen bishaanii, manneen sammuu fi manneen humnaa akka jiraatan, fi jijjiiramni humnaa kunis akkasii barbaachisa. Ammas, akkamitti fi maaliif akka ijaaraman wanti nama waliin jiraatan irratti hundaa’a. Barnoota ittisa hoteelaa Quebec keessatti argame kan agarsiisu, akkasitti: “Akkuma argee fuula duraa pyloonii fi kaabelii isaa hin taanee, harki hoteelaa ni ciccima, boqonnaa 5-20%‘n. Akkasumas, yoo ta’ee gara liinii korridoraatti, hin mul’anne, hin fakkaatu.”2002). Piiloonni bakka bu’oota uummataa fi parkiijii biyyaalessaa keessaa tokko waan ta’eef kan namatti mul’atudha.

Kaabiiwwan dachii keessaa baasuun akkasumatti kan itti fufuu ta’us garuu bilbila hin qabne. Keebbilli ittisa lafaa kan walfakkaatu 5 fi 10 yeroon isaa akka ijaarramuu fakkaata (ENTSO-E fi Europacable, 2010). Akka umrii guutuutti bu’aa kanas ni ciccira: barnoota injiinirii UK’n liinii dachii £2.2 fi £4.2 miliyoona kiiloomitaatti, kan walqabatee £10.2 fi £24.1 miliyoona keebbii dachii irratti, kan dachii keessatti 4.7 ga’ee yeroo jireenyaa irratti akka gara tokkotti (IET fi Parsons Brinckerhoff, 2012). Keebbilaa dachii keessatti galmeessanii fi qubee dheeressuu isaaniis salphaati. Akka lakkoobsi wal-ga’ii naannootti, US utilities kan ibsan ijaarsa lafaa keessaa fi baatii sadii hanga kuma dhibba akka itti fayyadamu, garuu lakkoobsi kun yeroo baay’ee hin milkoofne (Edison Electric Institute, 2013).

Jawaabni gaariin kun kan ta’e yoo itti fufuu barbaadde: laayinjii bakka isaan lafaa fi magaalaalee baay’ee walfakkaatan irratti bobba’an, laayinjii haaraa gara korridoorri jirutti fi gara manaatti geessu, pyloonii fooyya’aa fayyadamuu, fi kaabeloota laafaa akka hin daawwatamne gochuuf yeroo alatti laafinni babal’atu. In Great Britain, the regulator set aside £500 million to put existing lines underground in protected landscapes; in Dorset, 22 pylons came down in 2022 after 8.8 km of line was buried (National Grid, Visual Impact Provision).

A high-voltage pylon with its cables lowered and anchored in concrete blocks on a gated grassy site.
Kaabilaawwan dachaa akka ba'an godhamaa jiru, Hackney Marshes, London kibbaa, bara 2008; boodatti deebi'uun waayiilaa fi pylonii ni ba'u. Photo: sludgegulper, CC BY-SA 2.0

Magaalaawwan baay’ee hir’ina guddaa qaban keessatti, rakkoon kun kan ciccimaa ta’e yoo tahus, ammallee ni dabre: kaabii teefoonaa, intarneetii fi humna elektirikii gidduutti wal-qabatee, tokko tokkoon itti fufuu fi hin buqqisin. Kanneen kunniin ijaarsa sammuu, sirreessa fi kan nama miidhuu fi kan fayyadu ta’uu danda’a.

A dense tangle of overhead cables and coiled wires on a street in Shanghai.
Kaabeleen dachii fi wayita walqabate kan fuula tokko irratti argamuu. Photo: Jakub Hałun, CC0

Fuula

Dhukkubni itti dhagahamuu hin jiru. Magaalaa, ogeessa ittisa fi biyya tokkoof hammaataa, nuuf haa ta’u, waan hedduus kan wal fakkaate. Akkasumas, wanti isaan kana hojjataniif adabbii guddaan ni jira. Kanaafu, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namootaa irraa wanta badaa fi badaa hin qabne kan uumeedha.

  • New York City: a clean subway fleet. Bara 1984, garaan metroo tokko yoo namaaf hin ta’in, akka hin daawwatamne kan jedhu ture: taggotni haaraan yeroo sa’aatii lamaa keessatti ni bahe, ykn garaan kun hojii irraa ni bahe. Bara 1989, gara bara Mayiitti, konkolaataa tokko tokkoon graffiti hin qabnee ture, sababni isaas, kan birrii tokko ittisa ta’uu hin dandeenye (Weisel, 2009).
  • Philadelphia: from anti-graffiti network to open-air gallery. Kana bara 1984 eegale, akka Philadelphia Anti-Graffiti Network jedhamutti, kan hojjetu yoo ta’u, akkasumas, akka barreessaa graffiti dhiiraa ta’ee, gara Mural Arts Philadelphiatti olka’eera, kan kunis muraaleen 4,000 ol ta’an waliinii hawaasa naannoo (Mural Arts Philadelphia; City of Philadelphia) uumuu danda’e. Akkasumas, hiriira kana keessatti, qorannoo tokkotti argame akka jedhutti, saffisni fi fuula lafaa guddisuun, namoota nagaan akka nama ajjeesu fi qabeenya isaa akka buqqisu taasisan kan kaffale yoo ta’u, boqonnaa 39 fi yeroo gara baatii 58tti (Branas et al., 2018).
  • Sao Paulo: magaalaan kan siyaasa isaa hundaa’e. Bara 2006, laafinni magaalaan guddaan Braziliitti walgahii fi banniiwwan baay’ee hedduutu galmeeffame, kan hedduun isaanii akka hin jirree (BBC News, 2006). Its Clean City Law, in force from January 2007, removed outdoor billboards and set size limits for shop signs (Lei 14.223). Akkasumas, 15,000 tarree walgahii ni bahe, fi qorannoowwan akka gabaasetti boqonnaa 70 ol kan jiraattotaaf ni jajjabeessa (Adbusters, 2007). Magaalaanis barnoota argatte: namoota saffisa jalqabaa irratti hojjechaa turan, kan akka maalii mana hidhaa keessatti argame, fi boodatti deebi’uun São Paulos tarreeffama artii ispoortii galmee itti fayyadamaa ture (Bloomberg, 2008). Sao Paulon deebii salphaa hin qabnee fi walfakkaatu hiriira baay’ee dabalataa; bakka hedduus qormaata gaarii kan akka fuula, iddoo fi ittisa, kan nu gargaaru yoo ta’u.
  • The United States: Scenic roads. Biyyoonni Amerikaa fi naannoolee 700 ol ta’an bilbilaa akka hin fayyadamne filatan (Addunyaa). Akkasumas, kan biroon immoo qaamolee haalaa irratti hundaa’e kan dhiyeessan.
  • Briteen: pylons taken down. Regaalaan miliyoonni 500 galmeefachuu eegale akka laayiiniin humnaa jiru bakka amananiif. Dorset, 22 pylons ba’e bara 2022 booda 8.8 km of line kan hin jirre (Griidii Naannoo).
  • Magaalaa hedduu kan seenaa qabani fi kan baratee ta’an, garaajii akka hin ijaarramne gochuun, fi qaamolee adda addaa akka babal’isuu, walqunnamtii fi itti fufuu lammilee magaalaa keessatti hundeessuun.
New York Subway cars covered in graffiti, standing in an open-air rail yard.
Waan gara garaa kan New York City keessatti argamuu fi akka isaan itti fayyadaman kan agarsiisu. Bara 1984 New York City'n grafiitiin haaraan gara gara gara garaatti saffisaa ture yeroo sa'aatii lamaa keessatti bu'ee, bara 1989 ammoo gara gara garaatti saffisaan. Photo: GiorgioBertin39, CC BY-SA 4.0

Organizeeshiniin hojii kana hojjatu

Akkasumas, miseensonni kunniin waan isaan hojjataniifi kan argatan akka hin beekne ni maxxansa. Akkasumas, yoo barbaadde gargaarsa kennuuf, akka isaan gargaartu yaada. Local Solar System Foundation akka isaan tokko waliin wal hinqabne fi akka isaan irraa hin argatin. Kaan duraa yoo kennitu, yaada fi akkasii waggaa tokkoofi kan jaarmiyaa tokko tokko dubbisi.

  • Mural Arts Philadelphia (Amerikaa; kan gargaarsa argatu, Philadelphia Mural Arts Advocates, waa’ee tasaa hin qabnee fi hin barbaachisu). Artistoota ummataa waliin walitti dhufeenya, dhiirota fi namoota jaarraa tokkoo oliif hidhaa keessatti hidhaman uumuu, fi 4,000 ol ta’an kan muraasni isaa eegalee bara 1984.
  • Keep Britain Tidy (Briteen, jaarmiyaa gargaarsa 1071737). Hojiiwwan akka ba’iinsa fi bu’aa hin qabnee fi gargaarsa namootaa bakka jiraatan fi hojjatan keessatti gammachuu argachuuf, akkasumas karaa naannolee ofii isaaniitiin qulqulleessuun.
  • Keep America Beautiful (Amerikaa Kibbaa, kan hin-gaggeeffamne). Akkasumas, miseensota garee Great American Cleanup fi netwerkii namoota naannoo waliin hojjetan kan walitti qabaman, akka hin bu’amne gochuufi qorannoo lafaa biyya keessaa keessatti taasisan.
  • Scenic America (Amerikaa Kibbaa, kan hin-raabsinee taxxaala, kan ijaarame bara 1982). Akkasumas, gargaarsa hawaasaa karaa fi amantaa eegumsa qabu eeguuf, qaamolee calaqqisuu fi waldaawwan barbaachisoo dachii keessatti galchuu.

Maal akka gargaartu

  • Graffiti fi miidhaa gara garaa gabaasa. Mana maree fi operatoroota ittisa biyyaa baay’een akkasitti fayyadamu ykn liiniwwan telefoonaa qaban; ergaa gara garaa dhiyeessuun kan danda’amu yoo ta’e, akkasii akka hin jirree fi hin milkoofne taasisa.
  • Taggiiwwan manaa keessanii garagalchiifnee, ykn miseensa koolleejjii keessanii gaafadhaa yoo ta’e akka hin buune.
  • Jijjiiramaa ykn guyyaa saffisa eegalu, garaagarummaa, parkii fi garee keessanii.
  • Dhugumatti, galmeewwan fuula duraa fi galmeewwan ittisa fi kan isaan waliin jiraatan.
  • Haati warraa waliin haasa’uu akkasitti, kan isaan gargaaru waa’ee bakka sanaa artii ni argama, fi akka isaan gargaaran galmee, kitaaba skeechotaa ykn hojii isaanii itti mul’atu.
  • Dhugumatti kaabii akka ta’e gargaara yoo sillaaleen ba’an, fi yaa’ii akkamitti laayiiniin humnaa haaraa kan ka’ee sirratti akka ta’u.
  • Bakkatti fayyadami. Akka nama walabaatti hirmaachisa barreeffama hirmaannaa irratti.

Fuula fi barreeffama dheeressuu