Ìjánu-ìró

Àkọlé yìí tì kọ́ nípa àwọn ìṣàmúlò-ètò Local Solar System Foundation àti láti lè fi pamọ́ sí ẹnití o fẹ́. Ò ní ìmọ̀ràn nínú àkọlé yìí?

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Ṣí ojú-ìwé ìtàn

Kini yi? Isaac Newton tí gbọ́ pé aṣọ̀kan nínú àgbègbè kan tòjú jú ìsàlẹ̀-ilà lọ, láti fi pà kùnà. Fi àwọn bọ́tìnì kùnà kùnà sílù. Fi àwọn bọ́tìnì kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà. O jẹ́ orbitì.

Bii o ṣe le lo: Àtòjọ ààyè-iṣẹ́ ìṣàfihàn láti inú àwọn ìṣàmúlò-ètò àti àwọn bọ́tìnì ìsàlẹ̀-ilà, ki o si tẹ̀ Pa. Àwọn àwòrán tí a ya nínú ojú-ìwé náà ń kù nípa ìrísí-lẹ́tà láti jẹ́ pé o lè sàfikún wọn.

Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

Ìjánu-ìsún

Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

Àwọn ààyè-iṣẹ́ Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

Ìgbá melò nínú réré náà?

Àwọn ààyè-iṣẹ́ rẹ
Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu, nipa 900 km/h (0.25 km/s)
Ìjádé àìpàlẹ̀, ní ìpele 1 km/s
Ìjánu-ìsún
Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

A tí kọ̀ àwọn ìsàlẹ̀-ilà náà láti jẹ́ pé o lè rí wọn. Àwọn ìdáràn ààyè-iṣẹ́ ìfẹ́fẹ́ ní a kò gbọ́.

Wá yìí

Tẹ "Ìjádé àìfẹ́" ki o si pa, láti inú naa "Àwọn ẹ̀yàn-àti-àti-pa".Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Àwọn meji náà tí wọ́n lọ sí isalẹ nígbá kan. Àwọn ohun tí o bá jẹ́ ìrànwọ́ jú àwọn nǹkan gbogbo-àìyàn lọ kò ní ìjádè láti gba ààyè.
Tẹ "Ìjánu-ìró" ki o si pa.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Àwọn ààyè-ìwé tí a fi pamọ́ sínú àwọn ìṣàmúlò-ètò àti àwọn àgbèwọlé. A tí n pà nígbà gbogbo, láti dí pé kò lè bá ilẹ̀. Nípà yìí ní a tì fi Ìjáde Ìtàn-òkè lọ́wọ́lọ́wọ́.
Fipa kùnà jú ìjánu-ìjánú àwọn ojú-ìwé lọ, láti jẹ́ pé o ní ìjánu-ìjánù.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Tí ò kù jù lọ: ò kù sí ààyè-iṣẹ́ láti sàgbègbè. Tí ò kù jù lọ: áíkànnù náà tí wọ́n pàdè nínú ìṣàfarawé àwọn àyọkà ìsàlẹ̀-ilà tòó jẹ́ àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn
Tẹ "Ìjáde Ìjáde" àti ìpa, láti yipada sí ojú-aye náà sí Ojú-ìsẹ́.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Nínú ìjádè ààyè-iṣẹ́, àwọn boju náà tín jádè láti inú ẹ̀yàn náà ki i kò bá padà. Lórí Ojú-ìwọ̀n, nípa ìṣàfarawe-ìgbà rẹ̀ tí o jẹ́ kejì jú, ìjádè oríṣínrì náà ní 1.6 km/s lọ́wọ́lọ́wọ́.

Àwọn àmì-àṣírí láti mọ

Àwọn àwòrán

Kini idi tí àwọn ìṣàfarawé àyọkà kò fi kù?

Ó kù, gbogbo àwọn ìgbà. Agbèyè ilẹ̀ tí o ṣẹ̀dà sí isalẹ̀ ní àwọn mérí 5 fun kílọ́tómérí 8 fún gbogbo àwọn tí o bá lọ, àti ohunkohun tí a fi pà kù ní àwọn mérí 5 nínú sekúńtà akọkọ rẹ̀. Nítorí náà, bọ́tìnì tí n gbé lọ́wọ́lẹ̀ ní àwọn mérí 8 fún kọ̀ǹpútà kan kù ní awọn mérí 5 fún kọ̀ǹpútà kan láti igba tí ilẹ̀ tí wa ní igun 5. Kò lè gba àwọn mìíràn mìíràn jú ilẹ̀ lọ.

Kini idi ti a fi ni ilẹ-ilẹ to ga bẹ?

Nínù Àwọ̀yé, àwọn ìsàlẹ̀-ilà níbẹ̀ jẹ́ 510 km tí o gà (8% tí a bá sọ pé o jẹ́ radiú Awọ̀yé), to jú àwọn ààyé àìgbàn àìbàn àti ààyé àìbàn àìbàn lọ́wọ́lọ́wọ́ (tojú 400 km), bẹ́ẹ̀ nípa yẹn níbòó báǹrẹ̀lì náà bẹrẹ ní pàtó nínú ojú-ayé. Nínú ojú-ayé, ìjádé náà ń dábọ̀ láti fi bólù náà múrá. O jẹ́ idì tí rókìtì òótọ́ ṣe n bọ́ nínú ojú-ayè ní akọkọ ki o si gbárà sí apa kejì.

Àwọn ìṣàfilọ́lẹ̀: àwọn àwọn ìwọ̀n àti àwọn ìwọ̀n ààyè-iṣẹ́ láti NASA/JPL (bodies.json); àwọn ìjánu-ìròyìn ní àwọn oríṣì ẹ̀yàn-ẹ̀yàn-ọ̀kan-ọ̀kan. Ìjánu-ìtàn jẹ́ àwọn àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a lò: àwọn ọkọ oju-omí-irinṣẹ́ kọ̀rọ̀ ní àwọn 900 km/h, àti àwọn búlètì ìpàdá pàdé ní àwọn 0.7 to 1.2 km/s, ní àwọn 1 km/s fún ọkan tó ga ju.

Àtòjọ-ẹ̀yàn ààyè-iṣẹ́ (ọ̀fẹ́ ìṣàfarawé kọ́kọ́)

Tí o bá ju ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu lọ: o tì padà sípò. Nínú ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu náà atí ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu: o tì wọ́n. Nínú àtì àwọn ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu náà: o tì kù nípa rere.

Àwọn ìpele ààyè-iṣẹ́ tí a fẹ̀ nínú ojú-ìlẹ̀
Àwọn ààyè-iṣẹ́	Ìjánu-ìsún	Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò
Àgbáyé	7.61 km ìṣ àáy	10.8 km ìṣ àáy
Òṣùpá	1.62 km ìṣ àáy	2.29 km ìṣ àáy
Mársì	3.42 km ìṣ àáy	4.84 km ìṣ àáy

Fi àwọn àyọkà pamọ́ sí ojú-ìwé. Tí o bà fi i pamọ́, kò ní. Ni ilẹ, iyara naa jẹ 11.2 kilomita ni iṣẹju kan, ati pe lati de ọdọ rẹ ni idi ti awọn roketi ṣe tobi pupọ.

Roketi Artemis I ti n gbe ni alẹ ni igbimọ ina. — Artemis I lifts off from Kennedy Space Center, 16 November 2022. Credit: NASA/Bill Ingalls

Ó kùnà jú, àti ohun-ìtàn tí a fi pamọ́ kò lè padà sípò.

Wo

Fi àwọn àyọkà láti inú àwọn ìṣàmúlò-ètò lọ́wọ́lọ́wọ́. Fi pamọ́ sípapọ̀, o lọ́wọ́lọ́wọ́ láti inú àwọn ìsàlẹ̀-ilà. Àwọn ààyè-iṣẹ́

Yà. O ni a pe ni ìjáde ìjáde (tabi ìjáde ìjáde). Lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lẹ̀, tí kò si ohunkohun tí n bá ọ̀pọ̀lú rẹ̀ pamọ́, àti pé ìṣàfarawé kọ̀ǹpútà kò lè da ọ̀rọ̀ pada.

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò	Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò
Ojú-ìwé	2.4 km/s
Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbè	5.0 km/s
Àwọn Ìṣàmúlò-ètò	11.2 km/s
Júpítérì	59.5 km/s
Sun	617.6 km/s

Ìgbá tí a fi ṣẹ́gun Ònà ní o kere jú kọ̀ọ̀kan-ẹ̀fà lọ́wọ́lù ilẹ̀. O jẹ idi kan ti o fi jẹ pe Oṣù le jẹ ibi ti o wulo lati gbe ohunkohun lọ si inu afẹfẹ.

Nínú àtòjọ-ẹ̀yàn kańnọ̀, Ojú-ìwé náà tí a fi pamọ́. Wá àwọn ìrànwọ́ láti inù àti láti inú ìrànwọ́ ìjánu-ìjánù tí a fi fihan nínú ìṣàfihàn.

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Igba ti o ba jẹ pe agbara kinetic ti ara jẹ to lati lọ kuro ni “ilẹ” gravitational ni kikun. Àtòjọ-ẹ̀yàn ìṣàfarawé àwọn ìṣẹ̀dá ìfẹ́nú ìránwọ́

½ v² = μ / r ⇒ v_escape = √(2μ / r)

Àwọn ìṣàfarawé àwọn ìjánu-ìjánú ṣíwọ̀n √(μ/r): ìjánu-ìjánù ìgbà jẹ́ √2 ≈ 1.414 igba Ìjánu-ìró ìtàn nínú àwọn ìpele.

Àwọn àṣẹ̀ kaǹ nínú:

Ó kò dájú àwọn ìṣàmúlò-ètò rẹ̀. Agbèkè náà àti ààyè-iṣẹ́ ní óò fẹ́ ìjánu-ìjánú kan. (Awọn ọkọ oju-omi ti o ni iwulo pupọ diẹ sii * agbara *, bibẹẹkọ.)
O dá lori ààyè-iṣẹ́ tí o bà bẹrẹ. Tí o bà jẹ́ pé o tí wa nígbà kejì, r jẹ́ nlà jú àti ìjádè lórí jẹ́ rọ́ọ̀nù jú. Lati giga ti geostationary orbit, iyara iyọda Earth jẹ nipa 4.3 km / s nikan.

Awọn roketi ko le fipa balẹ titi di 11.2 km/s ni ilẹ. Wọn n pọ si ni igbẹkẹle nigba ti awọn ẹrọ wọn n tẹsiwaju lati gbe. Ìgbára-ìjáde ní àwọn ìjádà tí a fẹ̀ fún ohunkohun to kò lè lo, bí ìbàn kanònì.

Àwọn àyọkà ìṣàmúlò-ètò

Ninu awọn ofin ti agbara orbital kan pato ε = v²/2 − μ/r, iyọkuro tumọ si ε ≥ 0. Ni gbogbogbo, a le sọ pe o jẹ ọna ti o ni iyatọ ati pe o wa ni ayika 0. Tí o bá jú náà lọ, ààyè-iṣẹ́ ní ìṣàfarawe-ìgbà àti ohun náà ń fi ààyè-iṣẹ́ tí a tì kùnà sípò lọ́wọ́lọ́wọ́ hyperbolic excess speed v∞:

v² = v∞² + v_escape², C₃ = v∞²

Awọn oludari iṣẹ-ṣiṣe sọ agbara ibẹrẹ bi C₃ (km²/s²). Fun Mars gbigbe, v∞ ni ipari jẹ nipa 2.9 km/s, ki C₃ ≈ 8.7 km²/s².

Àwọn ìṣàfarawé àtòjọ-ẹ̀yàn yìí ń fi àwọn ipá tí o lójútó láti jẹ́ àwọn ìṣàfihàn ààyè-iṣẹ́, Àwọn ìṣàfarawé àwọn ìpéwọ̀n: àwọ̀ tí a ṣe nínú ìfẹ́fẹ́, ibí tí o ti n gbé láàrin, gba v∞ diẹ̀ sii jú àwọ̀ kanna tí a ṣe nínú àwọn ààyè to kù. Lati 200 km ti o wa ni ayika ilẹ (agbara igun 7.78 km/s, agbara igun 11.0 km/s), lati de v∞ = 2.9 km/s nilo nikan nipa 3.6 km/s ti engine fireemu, kii ṣe 3.2 + 2.9 = 6.1 km/s. Àká-ìwé Delta-v náà lo àtòjọ yìí fún ìjánu-ìjánu gbogbogbò láti inú orbitì ilẹ̀ tó kéré.

Wá

Nínú Ojú-ìsẹ́, fi àwọn ìjádà pàtó nípa ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ sínú ìjádà ìjádà ìjádà ìjádà láti inú ìṣàfihàn, kí o si jẹ́ pé. Ṣàfikún àwọn ààyè-iṣẹ́ mejì náà. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ṣàfihàn àwọn ààyè-iṣẹ́ náà lórí Àgbà atí Mars.

Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà

3 àwọn ìsàlẹ̀-ilà tó kù. Yan àwọ̀n láti wó tàbí o tí òótọ́.

Àwọn ìṣàfarawé ààyè-iṣẹ́
1. A 7.9 km/s
2. B 11.2 km/s
3. C 29.8 km/s
4. D 617 km/s
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
B. 11.2 km/s
Ìgbà wo nínú ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìṣàfarawé jẹ́ àwọn igba mejilà tí ààyè-iṣẹ́ oríṣínrì láti inú ìjánu-ìjánú náà lórí ìjánu-ìjánú kan?
1. A 2
2. B √2 (gẹ́gẹ́ bíi 1.41)
3. C 1/2
4. D π
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
B. √2 (gẹ́gẹ́ bíi 1.41)
Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánú nípa àwọn àgbékalẹ̀ àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn
1. A Òyé, àwọn nǹkan tí o jú ìwọ̀n lọ nífẹ́ láti pọ̀
2. B Òyé, àwọn nǹkan tí o ní ìwọ̀n jù lọ nífẹ́ láti pọ̀
3. C Kò, nípa àwọn ìṣàmúlò-ètò tí a fi pamọ́ nínú ààyè-iṣẹ́ náà nínú àwọn ìparí ìjánu-ìrò
4. D Àwọn ààyè-iṣẹ́
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
C. Kò, nípa àwọn ìṣàmúlò-ètò tí a fi pamọ́ nínú ààyè-iṣẹ́ náà nínú àwọn ìparí ìjánu-ìrò

Àwọn àyọkà ìparí

Tí a yàn láti inú àwọn ìṣàfarawé-ìdáràn
Ka àkọlé
Tí a tì ṣe àwọn ìṣàfarawégbèsì
Tí a bá fi àwọn ìtàn pamọ́

Àwọn àkọlé àwòrán

Àwọn àkọlé nínú ìwé-ìwé yìí

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò

Àkọlé yìí ní ìṣẹ̀dà CC BY-SA 4.0.

Àwọn ìrànwọ́ àti àkọlé lòòlù àwọn módè́ì tí a fi pamọ́ fún ìmọ̀. Kò yẹ ki wọn lò fún ìṣàfihàn, ìṣàmúlò-ètò àti àwọn ìṣẹ̀dá iṣẹ́. Àwọn ìwé-ẹ̀rì ní ọ̀fẹ̀ àti àwọn ààyè-iṣẹ́ kò ní ìgbà gbà. Ka àwọn ìṣàmúlò-ètò ìròyìn