Àwọn ààyè-iṣẹ́

Fi àwọn ẹ̀dà kańnọ́bùlù pamọ́ láti inú ojú-ìgun ìtàn nípa ìrànwọ́ atí ìrànwọ́ titi o fi wọ́ orbitì, ki o si lọ.

ESO/S. Guisard (www.eso.org/~sguisard) (CC BY 4.0)

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Kini yi? Isaac Newton tí gbọ́ pé aṣọ̀kan nínú àgbègbè kan tòjú jú ìsàlẹ̀-ilà lọ, láti fi pà kùnà. Fi àwọn bọ́tìnì kùnà kùnà sílù. Fi àwọn bọ́tìnì kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà kùnà. O jẹ́ orbitì.

Bii o ṣe le lo: Àtòjọ ààyè-iṣẹ́ ìṣàfihàn láti inú àwọn ìṣàmúlò-ètò àti àwọn bọ́tìnì ìsàlẹ̀-ilà, ki o si tẹ̀ Pa. Àwọn àwòrán tí a ya nínú ojú-ìwé náà ń kù nípa ìrísí-lẹ́tà láti jẹ́ pé o lè sàfikún wọn.

Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

Ìjánu-ìsún

Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

Àwọn ààyè-iṣẹ́ Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

Ìgbá melò nínú réré náà?

Àwọn ààyè-iṣẹ́ rẹ
Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu, nipa 900 km/h (0.25 km/s)
Ìjádé àìpàlẹ̀, ní ìpele 1 km/s
Ìjánu-ìsún
Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

A tí kọ̀ àwọn ìsàlẹ̀-ilà náà láti jẹ́ pé o lè rí wọn. Àwọn ìdáràn ààyè-iṣẹ́ ìfẹ́fẹ́ ní a kò gbọ́.

Wá yìí

Tẹ "Ìjádé àìfẹ́" ki o si pa, láti inú naa "Àwọn ẹ̀yàn-àti-àti-pa".Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Àwọn meji náà tí wọ́n lọ sí isalẹ nígbá kan. Àwọn ohun tí o bá jẹ́ ìrànwọ́ jú àwọn nǹkan gbogbo-àìyàn lọ kò ní ìjádè láti gba ààyè.
Tẹ "Ìjánu-ìró" ki o si pa.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Àwọn ààyè-ìwé tí a fi pamọ́ sínú àwọn ìṣàmúlò-ètò àti àwọn àgbèwọlé. A tí n pà nígbà gbogbo, láti dí pé kò lè bá ilẹ̀. Nípà yìí ní a tì fi Ìjáde Ìtàn-òkè lọ́wọ́lọ́wọ́.
Fipa kùnà jú ìjánu-ìjánú àwọn ojú-ìwé lọ, láti jẹ́ pé o ní ìjánu-ìjánù.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Tí ò kù jù lọ: ò kù sí ààyè-iṣẹ́ láti sàgbègbè. Tí ò kù jù lọ: áíkànnù náà tí wọ́n pàdè nínú ìṣàfarawé àwọn àyọkà ìsàlẹ̀-ilà tòó jẹ́ àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn
Tẹ "Ìjáde Ìjáde" àti ìpa, láti yipada sí ojú-aye náà sí Ojú-ìsẹ́.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Nínú ìjádè ààyè-iṣẹ́, àwọn boju náà tín jádè láti inú ẹ̀yàn náà ki i kò bá padà. Lórí Ojú-ìwọ̀n, nípa ìṣàfarawe-ìgbà rẹ̀ tí o jẹ́ kejì jú, ìjádè oríṣínrì náà ní 1.6 km/s lọ́wọ́lọ́wọ́.

Àwọn àmì-àṣírí láti mọ

Àwọn àwòrán

Kini idi tí àwọn ìṣàfarawé àyọkà kò fi kù?

Ó kù, gbogbo àwọn ìgbà. Agbèyè ilẹ̀ tí o ṣẹ̀dà sí isalẹ̀ ní àwọn mérí 5 fun kílọ́tómérí 8 fún gbogbo àwọn tí o bá lọ, àti ohunkohun tí a fi pà kù ní àwọn mérí 5 nínú sekúńtà akọkọ rẹ̀. Nítorí náà, bọ́tìnì tí n gbé lọ́wọ́lẹ̀ ní àwọn mérí 8 fún kọ̀ǹpútà kan kù ní awọn mérí 5 fún kọ̀ǹpútà kan láti igba tí ilẹ̀ tí wa ní igun 5. Kò lè gba àwọn mìíràn mìíràn jú ilẹ̀ lọ.

Kini idi ti a fi ni ilẹ-ilẹ to ga bẹ?

Nínù Àwọ̀yé, àwọn ìsàlẹ̀-ilà níbẹ̀ jẹ́ 510 km tí o gà (8% tí a bá sọ pé o jẹ́ radiú Awọ̀yé), to jú àwọn ààyé àìgbàn àìbàn àti ààyé àìbàn àìbàn lọ́wọ́lọ́wọ́ (tojú 400 km), bẹ́ẹ̀ nípa yẹn níbòó báǹrẹ̀lì náà bẹrẹ ní pàtó nínú ojú-ayé. Nínú ojú-ayé, ìjádé náà ń dábọ̀ láti fi bólù náà múrá. O jẹ́ idì tí rókìtì òótọ́ ṣe n bọ́ nínú ojú-ayè ní akọkọ ki o si gbárà sí apa kejì.

Àwọn ìṣàfilọ́lẹ̀: àwọn àwọn ìwọ̀n àti àwọn ìwọ̀n ààyè-iṣẹ́ láti NASA/JPL (bodies.json); àwọn ìjánu-ìròyìn ní àwọn oríṣì ẹ̀yàn-ẹ̀yàn-ọ̀kan-ọ̀kan. Ìjánu-ìtàn jẹ́ àwọn àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a lò: àwọn ọkọ oju-omí-irinṣẹ́ kọ̀rọ̀ ní àwọn 900 km/h, àti àwọn búlètì ìpàdá pàdé ní àwọn 0.7 to 1.2 km/s, ní àwọn 1 km/s fún ọkan tó ga ju.

Àtòjọ-ẹ̀yàn ààyè-iṣẹ́ (ọ̀fẹ́ ìṣàfarawé kọ́kọ́)

Tí o bá ju ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu lọ: o tì padà sípò. Nínú ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu náà atí ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu: o tì wọ́n. Nínú àtì àwọn ààyè-iṣẹ́ ìjánu-ìjánu náà: o tì kù nípa rere.

Àwọn ìpele ààyè-iṣẹ́ tí a fẹ̀ nínú ojú-ìlẹ̀
Àwọn ààyè-iṣẹ́	Ìjánu-ìsún	Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò
Àgbáyé	7.61 km ìṣ àáy	10.8 km ìṣ àáy
Òṣùpá	1.62 km ìṣ àáy	2.29 km ìṣ àáy
Mársì	3.42 km ìṣ àáy	4.84 km ìṣ àáy

Àwọn ìrànwọ́ àti àkọlé lòòlù àwọn módè́ì tí a fi pamọ́ fún ìmọ̀. Kò yẹ ki wọn lò fún ìṣàfihàn, ìṣàmúlò-ètò àti àwọn ìṣẹ̀dá iṣẹ́. Àwọn ìwé-ẹ̀rì ní ọ̀fẹ̀ àti àwọn ààyè-iṣẹ́ kò ní ìgbà gbà. Ka àwọn ìṣàmúlò-ètò ìròyìn