Ezinye izilimi kule ndawo zingaguqulwa ngemishini futhi zingafaka amaphutha. Usizo lokuthuthukisa Funda isiNgisi esisemthethweni
Umntu obheke phezulu edolobhaneni elikhanyayo ebusuku.
Uhlelo lokuqapha

Yini ubuthi bokukhanya?

Uthuli lwesikhashana lukhanya endaweni engalungile, ngesikhathi esingalungile, ngobukhulu obungafanele. Kuyingozi elula kakhulu emhlabeni yokuyeka.

Ukukhanya okungenziwa kwenziwa yisinye sezidalwa ezidumile zomuntu. Sisebenza, sihamba futhi sihlangana ngemuva kobusuku obumnyama, futhi kwenza iziteshi zihlale ziphephile. Kodwa-ke, ukushayela okuningi kwangaphandle kufakwe kahle: ikhipha ukukhanya lapho akukho muntu ofuna khona. Imiphumela i ukukhishwa kwelanga, futhi ngesikhathi sokuphila esisodwa sisuse izulu lemini kubaningi babantu beplanethi.

Indlela ezine ukukhanya kudlula ngendlela engalungile

  • Isibhakabhaka. I-oranje noma i-dome emhlophe phezu kwezifunda kanye nezifunda, ezibangela ukusakazeka kwelanga ngaphakathi kwe-atmosphere. Ingabonakala emakhilomitha angamakhulu.
  • Isikhashana. Ukukhanya okuningi okubangela ukukhathazeka kokubukeka futhi, ngokungemthetho, kunciphisa ukubonakala, ikakhulukazi kumazinyo adala nabagibeli.
  • Isikhashana sokukhanya. Ukukhanya okuwela lapho akudingeki noma kudingeka khona, njengokungena efenisha yegumbi lokuphumula noma endaweni yokugcina izinto eziphilayo.
  • Isikhala. Isikhashana, amaqembu athakazelisayo emithonjeni yokukhanya, avame kakhulu ezimbonini ezikhanyayo kakhulu.

Kungani kubaluleke

Isayensi yezinkanyezi nesiko. Isibhakabhaka sakusihlwa yinto edala kakhulu yomlando ohlukaniswe abantu. Izindawo zokubhekana nazo zidinga ukukhiwa eziphezulu zemifula engaphandle, futhi umuntu ngamunye kumuntu wesithathu akakwazi ukubona i-Milky Way kusuka ekhaya.

Impilo eluhlaza. Ukuphila kwaqala ngemini nemini. Izilwane eziningi ezihamba ngezinyawo zindiza ekuseni futhi zihamba ngezinkanyezi; amafulethi akhanyayo athakazela futhi akhohlisa, futhi ukungqubuzana kwamafulethi kubulala izilwane ezizigidi ezingamakhulu ngayinye ngonyaka e-United States kuphela. Izinkomo ze-sea-turtle ezincane zihamba phambili ezindaweni ezikhanyayo ukuze zithole ilwandle; amalambu angaphakathi mhlaba aholela ngendlela engalungile. Izilwane ezifuywayo zihamba ngazo zonke izinhlamvu kuze kuphele, zisiza ukuncipha kwezilwane ezifuywayo. Izintaka, izimvu kanye nezitshalo zonke zishintsha indlela eziphila ngayo ngaphansi kwelanga elikhiqizwe.

Ukunakekelwa kwempilo. Ukukhanya kwelanga, ikakhulukazi ukukhanya okuluhlaza okwesibhakabhaka, kuvimbela i-melatonin, i-hormon elawula ukuphumula, futhi kuguqule ihora lesikhumba. Ucwaningo luxhuma ukungqubuzana okuqhubekayo kwe-body clock nokuhlala ekuseni kakhulu kanye nezinye izinzuzo zempilo; izimpawu zokugula okuthile ziqhubeka nokuthuthukiswa, futhi silandela lokhu ngaphandle kokwenza iziphetho ezingaxhasi.

Energy and money. Ukukhanya okukhanyayo phezulu akukhazimuli lutho. Yonke ilanga elingagcini ngokuzivikela lilahla inqwaba ye-electricity elisebenzisayo, kanye ne-emission evela kuyo.

Ukuphepha. Ukukhanya okuningi akuyona into eholela ekubeni kungabikho ukuphepha okuningi. Ukukhanya kwenza izithunzi lapho imehlo alikwazi ukuzibona, futhi ucwaningo lwesibani sendlela kanye nobugebengu lunikeza izimpendulo ezihlukahlukene.

80%of people live under light-polluted skies (Falchi et al., 2016)
9.6%yearly brightening of the sky seen by citizen scientists (Kyba et al., 2023)
365 to 988 millionbirds killed by building collisions a year in the US (Loss et al., 2014)

Ubusuku buyingxenye yokuphila kweplanethi. Siyikhanya njengoba kungenjalo.

I-Nile delta neCairo ngobusuku kusuka esiteshini sendawo yangaphandle yezwekazi.
Amadolobha abonakala kusukela ku-orbit ngenxa yokukhanya okuphuma phezulu futhi kulahlekile. Isithombe: NASA

Ukuxazulula kulula

Izinkinga eziningi zesimo sezulu zinzima futhi zihamba kancane. Lenye ayiyona: izixazululo zibiza kakhulu, zikhona namhlanje, futhi zisebenza ngokushesha lapho zifakwe. Funda ukuthi ungawakha kanjani amafasitela ngaphandle ngokuzimela.

Ungasiza kanjani

  • Qhafaza konke ongakudingayo, ikakhulukazi izibani ezihlobisa kanye nezibani zesikhathi sonke.
  • Isilinda bese ubeka inhloso kuwo wonke umshayeli ongaphandle ongawuthola; khetha ama-bulbs apholile angama-3000 K noma ngezansi.
  • Vala amafasitela ngemini ngakho ukukhanya kwegumbi lihlala ngaphakathi.
  • Xhumana nabangane mayelana nezibani ezikhanyayo, ngesinqumo esisebenzayo esisemandleni.
  • Buza ikomiti lakho kanye nezinkampani zasendaweni ukuthi zinikeze ukukhanya okugqwala, okupholile, nokuncane futhi zinikeze izibonakaliso zokuvala ngemuva kosuku lokuvala.
  • Khusela izinhlanzi ezihamba: ehlobo nasebusika, vala amalambu angadingekile emigodini ephakeme ngemini.
  • Bala amakilasi ngeGlobe Night futhi uqale iqembu lezulu elimnyama kusetshenziswa ibhodi yosizo.

Izinsizakusebenza