Бу дарс Local Solar System Foundation жамоаси аъзоси томонидан ёзилган ва малакали кўриб чиқувчи томонидан яхшиланиши мумкин. Сиз бу мавзуда малакалисизми?
Орбита қумхонаси
Барча саҳифани очишУ нима ўзи?! Топни ён томонга ташланг, у ер юзига бурилади. Уни тезроқ отинг, у янада узоқроқга тушади. Уни етарлича тез отинг, остидаги ер унинг қулаши билан биргаликда бурилиб кетади, шунинг учун у ҳеч қачон қуламас: у сайёра атрофида айланиб туради ва доимо йиқилади. Бу орбитадир. Сатурнни ҳеч нарса ушлаб турмайди, у доим тушмоқда.
Нима бўлади:
Буни синаб кўринг
Орқага тушади Орбиталар Эскап
·
Орбитани аниқлаш (орбитал элементлар ва Кеплер қонунлари)
Астрономлар орбитани орбитал элементлар деб номланган беш рақам билан таърифлайди. Уларни бу ерда ўзгартиринг; баландлик ва тезлик юқорида кўрсатилганидек бўлади.
Уни қандай ишлатиш керак
- Тезлик
- Бу биргина бошқарув нима бўлишини белгилайди. Жуда секин бўлса, у ортга тушади. Яқин тезликда бўлса, у айлана шаклида айланиб юради. Тезроқ бўлса, у эллипс шаклига киради. Қайтиш тезлигидан тезроқ бўлса, у абадий қолади. Слайдер остидаги рангли чизиқ ҳар бир танланган баландликнинг қаерда бошланишини кўрсатади.
- Баланди
- Унинг бошланиши. Юқорида, гравитация заифроқ, шунинг учун орбитада қолиш учун секинроқ тезлик етарли.
- Вақт тезлиги
- Ҳақиқий орбиталар соатлар, кунлар ёки йилларни олади, шунинг учун вақт тезроқ ўтади. Вақт × 1000 экрандаги ҳар бир секунд космосда 1000 секунд (тахминан 17 дақиқа) дегани. Планета айланиши ҳам шу қадар тезлаштирилади. Кўрсатилаётган рақамлар доимо ҳақиқийдир.
- Ер йўли
- Ердаги олтин излар сайёранинг орбитаси остида тўғридан-тўғри йўлдир. Ер орбита остида айланиб туради, шунинг учун ҳар бир айланиш турли жойлардан ўтади.
- Олтин ўқ
- У қайси томонга ва қанча тез ҳаракатланаётганини кўрсатади. Оёқ қанчалик узун бўлса, шунча тез ҳаракатланади.
- Атрофга назар солмоқда
- Кўрсатмани айлантириш учун тортиб олинг, катталаштириш учун силкитинг ёки қисқариб олинг. Ожиз тоифа Ернинг экватори (ёки Қуёш атрофида Ер орбитаси) қиррасидир.
Маълумотлар жадвали (матнли алтернатива)
| Вақт босқичи | Қуёшдан ҳозирги масофа | Ҳозир тезлик |
|---|
Олти рақам. Бу Қуёш тизимидаги ҳар қандай орбитани, Ойдан то кометагача тасвирлаш учун етарли. Уларни ўқишни ўргансанг, дунёнинг қаерда бўлишини олдиндан айтиб бера оласан.
Қуёш тизимидаги ҳар қандай орбитани олти рақам тасвирлайди.
Кўриб чиқ
Сателлит ёки сайёранинг қаерга боришини тасвирлаш учун сиз бир неча саволларга жавоб беришингиз керак:
- Қанча катта У(осмон)нинг йўли нима?
- Қандай шакл У ғилдиракларми ёки тўртбурчакми?
- Қанчалик бурилган Йўқ!
- Қайси томонга буриш?
- Яширилган қисм қайси томонга кўрсатади?
- Қаерда Ҳозирда жисм орбитадами?
Ҳар бир жавоб бир рақамдир. Бу олти рақамлар биргаликда орбитал элементлар деб аталади ва улар ҳар қандай орбитани ифодалайди.
Қум қутисида Molniya орбитаси юкланган. Рус алоқа сателлитлари бу узоқ, бурчакли орбитани фойдаланадилар, шунинг учун улар соатлаб геостационар сателлитларни кўриш қийин бўлган узоқ шимолда баландда қолишади. Бешик кўринишини танлаб, бурилишни кўринг ва силжитувчиларни ишлатинг.
Туғри тушундим
| Элемент | Символ | У нимани белгилайди |
|---|---|---|
| Ярим катта оси | Буни чиз | Ўлчами |
| Экцентриклик | ва | Шакл |
| Ўлчам | Ўйинни тўхтатиш | Орбитал тўртбурчакнинг таянч тўртбурчакка нисбатан бурилиши |
| Ўсиб бораётган нуқтанинг узунлиги | Ω | Орбита “юзга” қараб таянч режасини кесиб ўтиши керак бўлган йўналиш |
| Периапс аргументи | ω | Ўсиб бораётган нуқтадан орбита чизиғида ўлчанган энг яқин нуқта жойлашган жой |
| Эпохада ўртача аномалия | М₀ | Қаерда танаси маълум бир вақт (эпоха) |
Планеталар учун, асос чизиғи одатда эклиптика, Ер орбитасининг текислиги ва асос йўналиши март ойининг тенг кунликдир. Ер сайёралари учун, асос чизиғи Ер экватори бўлади.
Баъзи маъноли қийматлар:
- i = 0°: орбита асос чизиғида жойлашган. геостационар сателлитнинг i = 0 ва e = 0 Ер экватори атрофида.
- i = 90°: иккита полюсдан ўтиб кетадиган поляр орбита.
- i > 90°: retrograde, орқага айланиб бориш.
- Молния орбитаси i = 63.4° ни мақсадли равишда ишлатмоқда: бу бурилишда Ернинг бўртиб чиқиши орбита атрофидаги периписиал ҳаракатни келтириб чиқармайди.
Бошловчи
У уч бурчакли бўлиб, айланишлари тартибга солинган. Орбита чизиғидаги нуқта (x′ перигелий томон, y′ 90° олдинга) R_z(−Ω) · R_x(−i) · R_z(−ω) билан мисол тизимига олиб борилади. Бу сайтнинг орқа қисмида фойдаланилган JPL’s “Approximate Positions of the Planets”даги ўзгариш:
x = (cos ω cos Ω − sin ω sin Ω cos i) x′ + (−sin ω cos Ω − cos ω sin Ω cos i) y′
ва y ва z учун ўхшаш иборалар.
Планеталар жадваллари кўпинча вариантларни беради: Перигей ϖ = Ω + ω (i кичик ва Ω яхши аниқланганда фойдали), ва ўртача узунлик Буни ёдда тутинг. Аллоҳ таоло Қуръони каримда: «Албатта, мен сизларга Роббингиздан нозил қилинган нарса ила хабар бермоқдаман. Сизлар эса, унга иймон келтириб, амал қилиб юрувчи қавмсизлар», деб марҳамат қилган.)
Нима учун 63,4? Earth’s equatorial bulge (the J₂ term) makes the argument of periapsis precess at a rate proportional to (5 cos² i − 1). У йўқолади, агар cos² i = 1/5, яъни i = 63.43° ёки 116.57° бўлса: “критик эгилишлар”. Иккита жисм муаммосида доимий қоладиган элементлар реал дунёда секин ҳаракатланади; шунинг учун ҳам элементлар тўпламлари эпоха билан келади, улар амалдаги вақт.
Синаб кўриш
Molniya орбитасини юкланг, 'Бешик кўриниши'ни танланг, сўнгра бурилишни 63.4 даражадан 0 ва 180 даражага ўзгартиринг. Бир жумлада уч бурчакли силжитувчиларнинг ҳар бири орбитага нима қилишини таърифланг.
Бу жуда яхши, машаққатли нарсалар ўқиш учун энг яхши йўлдир.
Қисқа савол
3 тез саволлар. Сиз тўғри жавоб берганингизни кўриш учун жавоб танланг.
-
Ва йўловчи нима эканини сенга нима билдирди?
- A Экцентриклик
- B Ўлчам
- C Ярим катта оси
- D Ўртача аномалия
Жавобни кўрсатиш
B. Ўлчам
-
90 даражадан катта бурчакли орбита:
- A Имконсиз
- B Ретроград: жисм орқага айланиб юради
- C Доимо айланма
- D Қуёш тизимидан ташқарида
Жавобни кўрсатиш
B. Ретроград: жисм орқага айланиб юради Ҳаллей кометаси (162 даража) ва Нептун ойи Тритон (тахминан 157 даража) орқага қараб ҳаракат қилади.
-
Қайси икки элемент орбитанинг ҳажми ва шаклини ифодалайди?
- A Ўлчам ва нуқта
- B Ярим катта оси ва эксцентриситет
- C Периапс ва ўртача аномалиянинг аргументи
- D Нуқта ва ўртача аномалия
Жавобни кўрсатиш
B. Ярим катта оси ва эксцентриситет
Сўнгги сатр
- Интерактив билан ўйналган
- Ўқув материалини ўқиш
- Даъвогарлик қилди
- Тест топширилди
Ўқув машғулотини тугалланган деб белгилаш билан уни бу қурилмадаги ютуқларингизга сақлаб қоласиз.
Ўқув тугатилди. Жуда яхши!
Кейингига Орбитал тезлик: vis-viva тенгламасиУшбу дарсдаги сўзлар
Манбалар
- NASA JPL, Basics of Space Flight, Chapter 3: Gravity and Mechanics
- JPL SSD: Keplerian elements for approximate positions of the planets
- JPL Small-Body Database API documentation (orbital element definitions)
- JPL SSD: Planetary Satellite Mean Elements
- ESA: Types of orbits
Ушбу дарс CC BY-SA 4.0 лицензияси остида.