بۆچی دەوری خۆر دەکەوێتە خوارەوە

هەر فڕۆکەوانی ئاسمانییەک کە بینیبێتت لە سەنتەری فەزاییدا هەڵدەسوڕێت دابەزین. هه‌روه‌ها شوێنی دانیشتن و مانگیش. هیچ کامیان “لە سەرووی کێشی خۆر” نین. ئه‌وانه له زه‌وی ده‌دێنه‌وه و هه‌رگیز نایگرن

خولگەی خۆر بە ئاسانی دابەزینێکە کە هەرگیز کۆتایی نایەت

تەماشا بکە

تۆپێک فڕێ بدە بە لایەکەوە و دەکەوێتە خوارەوەی زەوی زۆر به توندی فڕێی بده‌ و دوورتر دێت ئێستا بیری لێبکەتەوە کە چۆن بە توندی فڕێی دەدەیت تا ئەو کاتەی کە دەکەوێتە خوارەوە، زەوی لە ژێرەوە .. ڕووی لێ گۆڕی بە یەک مەتریش هێشتاش دەڕوات. هەرگیز نزیکتر نابێتەوە

لەسەر زەوی ئەوە لە نزیکەی 7.8 کیلۆمەتر لە چرکەیەکدا نزیکەی 28,000 کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا. هیچ شتێک لەسەر زەوی ناتوانێت بەو خێراییە بجوڵێت چونکە هەوا ڕێگری لێدەکات ، بۆیە یەکەمجار لە سەرەوەی هەوادا دەڕۆین ئەوە هەموو ئەو شتانە بوون کە مووشەکە دەیکات: فڕۆکەیەکی ئاسمانی بەرز دەکاتەوە بۆ سەر هەواکە و پاشان دەیکێشێت بەلای چەپەوەزۆر قورس

• خێرایی کەمتر لە خێرایی ئۆبێر: ڕێگاکە دەچێتە ناو زەوی.
• خێرایی خولانەوەی ڕاستەقینە: دایرەیەک.
• خێراتر: بیڵسێک، گەڕانەوە و گەڕانەوەی دەرەوە.
• خێراتر لە هێزی دەرچوون (حوالي 11 كم/ث) لە ئۆبێریتی نزم: ڕێگاکە دادەخرێت و هەرگیز ناگەڕێتەوە.

پێشتر بزانین: چەندە هێزی جاذبەی زەوی لە بەرزایی ئیستانسی ئاسمانی نێودەوڵەتیدا بەهێزە، بە بەراورد لەگەڵ زەوییەوە؟

نزیکەی %90ی بەهێزە فڕۆکەوانەکان بەلەم هەڵدەگرن چونکە هێزی جاذبەی زەوی لەدەست داوە، بەڵکو لەبەرئەوەی ئەوان و شوێنەکەیان پێکەوە دێنە خوارەوە.

لە ناو فڕۆکەیەکی ئاسمانی دا کە دەڕوات هەموو شتێک بە هەمان ڕێژەی خۆی دەڕووخێت، بۆیە هیچ شتێک فشار ناخاتە سەر هیچ شتێکی تر. لەبەرئەوەیە کە فڕۆکەوانەکان هەڵدەکەن ئاژانسی ئاسمانییەکان پێی دەڵێن کێشی بچوک.

تێگەشتن

Near the Earth, gravity pulls with an acceleration of g = GM/r². جووڵان لە دەوری رادیۆیی r بە خێرایی v پێویستی بە کشانەوە هەیە بۆ ناوەوەی v²/r. ئۆبێرێت ئەو شوێنەیە کە جاذبەیەتی زەوی بە تەواوی ئەو جوڵەی پێ دەدات:

v²/r = GM/r²  →  v = √(GM / r)

واتە: 398,600 کیلۆمەتر سێجا لە چرکەیەکدا و r = 6,371 + 200 = 6,571 کیلۆمەتر، v ≈ 7.79 کیلۆمەتر لە چرکەیەکدا. لە بەرزایی 600 کیلۆمەتری نیۆتۆن کە لە فیلمەکەدا هەیە، r = 6978 کیلۆمەتر و v = 7.56 کیلۆمەتر/سێکسە.

کات بۆ یەک دورگە بەم شێوەیەیە: T = 2πr / v، نزیکەی 88 خولەك لە 200 کیلۆمەتردا. مانگ، کە 384,400 کیلۆمەتر دوورە، 27.3 ڕۆژ دەخایەنێت بۆ تەواوکردنی دورییەکەی.

مامۆستا

بە ئاسۆیی دەست پێبکە لە رادیۆسی r₀ لەگەڵ خێرایی v وە ڕێگاکە بەشێکی کورتە کە ناوەندی زەوی لە یەک فۆکسدایە. وزەی هەر کیلۆگرامێک

ε = v²/2 - μ/r₀،

بڕیار لەسەر شێوەی دەدات: ε < 0 is an ellipse (including the circle and the paths that hit the ground, which are ellipses interrupted by the surface), ε = 0 a parabola, ε > 0 هیبرۆبۆلە بە دانانی ε = 0 خێرایی دەرچوونی v_esc = √(2μ/r₀) دەدات، بەتەواوەتی √2 جار خێرایی دابڕاو لە هەمان بەرزاییدا.

ڕەوانەکردنی ئاسۆیی هەمیشە خاڵێکی ڕەوانەکردن لە ئەپسیس دا دەخات: بەرزترین خاڵی ئۆبێریت ئەگەر v خێرایی دابڕاوی خوار بێت، کەمتر ئەگەر لەسەر بێت. ئەویش بۆ ئەوە بوو کە تۆپەکانی خێراتر لە فیلمەکەدا لە کێوەکە دێنە خوارەوە، وە تۆپەکانی خێراتر لە ژێرەوە دێن.