Ezinye izilimi kule ndawo zingaguqulwa ngemishini futhi zingafaka amaphutha. Usizo lokuthuthukisa Funda isiNgisi esisemthethweni
Ukufinyelela e-orbit
  1. Funda
  2. Isikhashana
Isikhashana · Ingxenye 7

Ukufinyelela e-orbit

Why rockets go up for only a few seconds, then spend ten minutes going sideways: the gravity turn, staging and orbital insertion.

12 min

NASA/JPL/Space Science Institute

Le ndatshana yabhalwa nguLocal Solar System ilungu leqembu le Foundation futhi ingathuthukiswa ngumbuyekezi oqeqeshiwe. Ingabe uqeqeshiwe kulolu daba? Sicela uhlela

Isikhala siyi-100 km nje kude, kuncane kunalokho abantu abaningi abahamba khona. Ukufinyelela phezulu khona kulula: ama-rockets ashayayo akwenza ngemizuzu emincane yokundiza bese ehla emuva. Ukuhlala phezulu khona kuyingxenye enzima. Ukuhlala kufanele kube yi-7.8 km/s yejubane elihamba phambili, futhi cishe yonke imoto yerocket isetshenziswa kulo.

Ukunyuka kwamasigaba amabili kuya ku-200 km orbit, okuhlobene ngenyathelo ngalinye ne-Falcon 9 class figures. Umoya ushiyeka ngaphandle, ngakho ama-rockets angempela adinga okuningi.

Ukuya phezulu kuthatha imizuzwana. Ukuya ngakwesobunxele ngokushesha kuthatha cishe yonke igesi.

Bona

Ukuqashwa kunezinqubo ezine:

  1. Phezulu ngemizuzu emincane, ukususa i-tower kanye ne-air eqinile.
  2. I-gravity turn. Ukwehla okuncane, amaqondo amabili, futhi i-gravity yenza konke okunye: indlela ihamba ngeyodwa ngenkathi ama-engine acindezela ngaso. Akukho ukujikeleza okuqinile, okungukuthi, ukulimaza i-rocket encane emkhathini.
  3. Ukumiswa. Ngemuva kwamaminithi amabili nengxenye isiqephu sokuqala singenalutho futhi siwela phezulu. Isimo esiphezulu, esikhanya kakhulu, siqhubeka nokuthutha.
  4. Indiza iphakathi kwe-flat, ithuthukisa isivinini esisodwa kuze kube yilapho ifinyelela kwi-orbit speed. Injini ivala. I-satellite ihamba nge-orbit, ijikeleza umhlaba ngamizuzu engu-88 noma njalo.

Ukuqashwa kwesokudla kusiza: Isivinini sezulu sinikeza i-0.465 km/s ekhululekile esiqhingini. Lokhu kuyisizathu sokuthi izifunda eziningi zokuqashwa zibheke umfula enyakatho.

Ukuqonda

Kulesi silinganiso esiphezulu, isithuthi sichitha cishe ama-9.3 km/s we “delta-v” (ushintsho oluphelele lwejubane elikwazi ukulinikeza imishini yayo) ukuze sifike ku-7.8 km/s kuma-200 km. Ukuhlukana kuwuukulahleka kwengcindezi: ngenkathi i-rocket iqhubeka nokukhombisa phezulu, iningi lethusi liyigcina kuphela ebhekene nengcindezi endaweni yokuyisheshisa.

Ama-rockets angempela nawo abhekana nokuphazamiseka kwezulu futhi alahlekelwa yimisebenzi ethile yokuqhuba. Imali ejwayelekile ebhalwe nge-orbital yeplanethi ephansi yi 9.3 kuya ku-10 km/s, okungukuthi ilingana.

Isikhathi esifanayoIsikhathiI-AltitudeIsivinini
Isigaba sokuqala senjini siqhekekemayelana 2 min 24 scishe amakhilomitha angama-90mayelana 3.0 km/s
Isikhashana sesibili sokuqeda, e orbitmayelana 7 min 37 scishe amakhilomitha angama-2007.8 km/s

Isikhashana sokuqala, esicishe siphele ku-3 km/s, sihamba kancane kakhulu ukuze sifinyelele engxenyeni yelanga futhi sibuyela emuva (i-Falcon 9 iphinde ibuye ilande).

Umphathi

Isimo esiphezulu kule modeli sisebenzisa umthetho wokuqondisa ovulekile. Ngaso sonke isikhathi ikhetha i-engile yokuhamba θ ukuze ukusheshisa okuthe nkqo kulungise ubude nokwehla komkhawulo:

a_T sin θ = μ/r² − v_h²/r + k₁(r_target − r) − k₂·v_r

Izilimi ezimbili zokuqala yi-gravity ngaphandle kwe “centrifugal” relief yejubane elihambayo. Uma i-v_h ifinyelela kwijubane elijikelezayo √(μ/r), lezi ezimbili ziyeka futhi amaphuzu esigaba aphele. Izimoto ezingokoqobo zisebenzisa ama-schemes angcono kakhulu (njengoba i-Apollo-era iterative guidance mode, noma ukuqondiswa okucacile kwe-Space Shuttle) okunciphisa ugesi wokuqhuba, kodwa umthetho ufanayo.

Ukungenisa ngaphakathi kwe-orbit kuqedela ngezinga lokujikeleza eliphansi liyi zero ngokuqondile ephakameni okuhloswe ngalo, futhi izinga lokujikeleza elivulekile lilingana ne √(μ/r). Uma ukhohlwa noma kunjalo, i-orbit izobe iyi-ellipsis, nengxenye ephansi ingase ibe ngaphakathi kwe-atmosphere.

Zama

Qhafaza isiqalo se-3D ngokucophelela bese ubheka ukufundwa. Ngasiphi isikhathi ijubane lidlula amakhilomitha angu-3/s, nokuthi yini ekwenzeke kwi-rocket ngaleso sikhathi? Ngemuva kwalokho thola isikhathi lapho ubude buyeka khona ukunyuka ngenkathi ijubane liqhubeka nokwehla.

Umbuzo osheshayo

3 imibuzo esheshayo. Khetha impendulo ukuze ubone uma ulungile.

  1. Kungani i-rocket ihamba kancane ngemuva kokuqashwa endaweni yokundiza ngokuqondile?

    1. A Ukuvimbela amafu
    2. B Ngenxa yokuthi i-orbit idinga isivinini esiphezulu; ubude kuphela akunembile
    3. C Ngenxa yokuthi ama-injini aphansi kakhulu ephakeme
    4. D Ukufinyelela esigabeni sokuqala
    Bonisa impendulo

    B. Ngenxa yokuthi i-orbit idinga isivinini esiphezulu; ubude kuphela akunembile

  2. Ngabe indiza ye-spaceship kufanele ihambe ngokushesha kangakanani ukuze ihlale e orbit 200 km phezulu?

    1. A 1.1 km/s
    2. B 3 km/s
    3. C 7.8 km/s
    4. D 30 km/s
    Bonisa impendulo

    C. 7.8 km/s

  3. Kungani ama-rockets asebenzisa izigaba?

    1. A Ngakho isiqephu ngasinye singathatha iqembu elisha
    2. B Ukuyeka ukuthwala izithako ezinzima nezingenalutho kanye nama-injini uma igesi yabo iphuma
    3. C Ngakho-ke injini eyodwa ayikwazi ukuqalwa kabusha
    4. D Ukwenza i-rocket ibe phezulu
    Bonisa impendulo

    B. Ukuyeka ukuthwala izithako ezinzima nezingenalutho kanye nama-injini uma igesi yabo iphuma Isikhashana sokuqala esingenalutho siyi-25 tons. Ukuyisusa kusho ukuthi ikhilogremu ngayinye yegesi eshiyayo isheshisa isithuthi esincane kakhulu.

Ingxenye yelayini

  • Funda isifundo
  • Ukwenze kanjani isiphakamiso
  • Uthathe isifundo

Phawula isifundo siqediwe ukuze uyigcine ekwenzeni kwakho kulolu hlelo.

Amagama kule ncwadi

Amasu

Le ndatshana ilayisense CC BY-SA 4.0.

Amathuluzi nama-lessons asebenzisa amamodeli alula ukufundela kuphela. Akufanele asetshenziswa ukuhlola, ukuhlela umsebenzi noma noma yiluphi ukhetho lokusebenzela. Izitifiketi zimahhala futhi aziqinisekisiwe. Funda isichazamazwi sezinto ezifundiswayo