NASA, ESA, M. Robberto ( Space Telescope Science Institute/ESA) and the Hubble Space Telescope Orion Treasury Project Team (CC BY 4.0)
- I-Apoapsis
-
Ingxenye ye-orbit ephakathi nendawo, kude a(1 + e). Ilanga libizwa ngokuthi yi-aphelion, iplanethi ibizwa ngokuthi yi-apogee.
Ifomur_a = a (1 + e)Bona futhi: I-periapsis
- Isinqumo se-periapsis (ω)
-
I-angle, elinganiselwa kwiplanethi ye-orbit kusuka ku-node ekhulayo, iye ku-periapsis.
Ifomuϖ = Ω + ωNgaphi:
ϖlongitude of periapsis;Ωi-longitude ye-node ekhulayoBona futhi: I-longitude ye-node ekhulayo (Ω), I-periapsis
- Iyunithi ye-astronomic (au)
-
Iyunithi yesikhathi eside echazwe njengemizuzwana eyi-149,597,870,700, cishe umgama ophakathi kweplanethi nelanga. Kucacisiwe yi-IAU 2012 Resolution B2.
Bona futhi: Isikhathi sokukhanya, Iminyaka yokukhanya
- Isimo se-axis (isici esibi)
-
I-angle phakathi kwengxenye ye-spin ye-engile kanye ne-perpendicular ku-orbit plane. Iplanethi ilingana ne-23.44°, okubangela amasimu. I-Uranus ine-98°.
Bona futhi: Ukungalingani, I-Solstice, I-Equinox
- Isikali se-bortle
-
A nine-class scale of night-sky darkness introduced by John E. Bortle in Sky & Telescope (2001), kusuka kuhlobo 1 (isizinda esimnyama esivelele, amaplanethi afinyelela kuma-magnitudes angama-7.6 kuya kuma-8.0) kuye kuhlobo 9 (idolobha elingaphakathi, i-magnitude engu-4.0 engcono kakhulu).
Bona futhi: Ubukhulu, Uthuli olukhanyayo
- Isivinini sokuhamba ngokujikeleza
-
Isivinini esidingekayo sokuhamba nge-orbit ejikelezayo emgwaqweni r. Ngaphakathi kweplanethi ibanga liyi-7.9 km/s.
Ifomuv_c = √(μ / r)Ngaphi:
μipharamitha ye-gravity;rdistance from centerBona futhi: Ukuhambahamba, I-equation ye-vis-a-viva
- I-constellation
-
Enye yezindawo ezingu-88 ezichazwe ngokusemthethweni zezulu (IAU, 1922 kuya ku-1930), ebizwa ngokuthi ngemuva kwemodeli yesibhakabhaka yasendulo njenge-Orion. Izinkanyezi ezikhona esigabeni somhlaba zihlala ziphakathi nendawo.
Bona futhi: Ubukhulu
- Ukungalingani
-
I-angle yendawo esandleni sezulu ngasentshonalanga (+) noma enyakatho (−) kwe-equator yezulu, ilingana nelatitude yezulu. Ukuncipha kwelanga kushintsha phakathi kuka-23.44° no-23.44° ngonyaka.
Ifomusin δ = sin ε · sin λNgaphi:
δUkungalingani kwelanga;εi-obliquity ye-ecliptic;λIlanga le-ecliptic longitudeBona futhi: Isimo se-axis (isici esibi), I-Solstice
- i-Delta-v
-
Ushintsho kwijubane, ngekm/s. Imali yendiza engaphandle kwelanga: yonke imizamo ibiza i-delta-v, futhi ugesi wokuqhuba werocket umisa ukuthi inenani.
IfomuΔv = v_e ln(m₀ / m_f)Ngaphi:
v_eisivinini esisebenzayo sokuphuma;m₀, m_fisibalo sakuqala nesiso sokugcinaBona futhi: Ukudluliswa kwe-Hohmann, Imiphumela emibi
- Iplanethi encane
-
Ingxenye ejikeleza ilanga futhi iyincane, kodwa ayigcini nje ngokuhlanza indawo yayo ye-orbit kodwa ayinyanga (IAU 2006). Isibonelo: Ceres, Pluto, Eris, Haumea, Makemake.
Bona futhi: Iplanethi, I-Kuiper belt
- I-ecentricity (e)
-
Ubukhulu bokuzimisa: 0 ku-circle, phakathi kuka-0 no-1 ku-ellipsis, 1 ku-parabola kanye ngaphesheya ko-1 ku-hyperbola.
Bona futhi: I-ellipsis, I-periapsis
- I-Eclipse
-
Uma ilungu elinye lidlula esithombeni selinye. I-eclipse yelanga: isithunzi senyanga siwela emhlabeni (ngenyanga entsha). Inyanga idlula isithunzi sezulu (ngokugcwele).
Bona futhi: I-node, Umbra ne-penumbra
- I-Ecliptic
-
Iplanethi ye-orbit yezwe ejikeleze ilanga, nendlela yonyaka ebonakalayo yelanga edlula emkhathini. Iplanethi ejwayelekile yokubhekisa ye-orbit yezinto eziphilayo ze-solar system. Ibheke phezulu ngama-23.44° eqenjini lezulu leplanethi.
Bona futhi: Isimo se-axis (isici esibi), Ukugqwala (i), I-node
- I-ellipsis
-
Igobo elivalayo, isethulo sezinkomba ezinokuphakama kwezinkomba ezimbili eziqinile (izimboni) zihlanganisa zibe yinto ehlala njalo. Ama-orbit axhunywe yi-ellipsis nengxenye esephakathi ebhekene (umthetho wokuqala we-Kepler).
Ifomur = a(1 − e²) / (1 + e cos ν)Ngaphi:
aisi-semi-major axis;ei-excentricity;νiphutha eliqinisoBona futhi: I-ecentricity (e), Isixhumanisi esincane (a)
- I-Equinox
-
Isikhathi lapho ilanga lidlula khona ekude kwezulu (ukwehla 0°), phakathi kuka-March 20 noSepthemba 22. Usuku nobusuku bulingana khona kuwo wonke amagumbi.
Bona futhi: I-Solstice, Ukungalingani
- Ukuhambahamba
-
Isivinini esincane lapho isiqu esinganamandla sishiya khona isiqu esicindezelayo ngokulungile. Kuyi √2 izikhathi zejubane lokujikeleza kuleso sikhala. Isimo sezulu: 11.2 km/s.
Ifomuv_esc = √(2μ / r)Bona futhi: Isivinini sokuhamba ngokujikeleza, I-orbit ye-ejenti ekhethekile
- Ukugwama mahhala
-
Ukuhanjiswa ngaphansi kwengcindezi kuphela. Abacwaningi bomhlaba abahamba nge-orbit bacabanga ukuthi bangama-weightless ngoba bona nezindiza zabo zomhlaba zihlala zihlanganiswa, hhayi ngenxa yokuthi i-gravity ayikho.
Bona futhi: I-Orbit, Ubunzima bomzimba
- Ipharamitha ye-gravity (μ)
-
Imikhiqizo yesisindo esiqhubekayo kanye nesisindo sengxenye, μ = GM. Ilinganiselwa ngokucophelela kakhulu kune-G noma i-M kuphela. Iplanethi: 398,600.4 km³/s²; Usuku: 1.32712 × 10¹¹ km³/s².
Ifomuμ = G MBona futhi: Ubunzima bomzimba, I-equation ye-vis-a-viva
- Ubunzima bomzimba
-
Ukuthakazelisa phakathi kwamaqembu. Kulesi sibalo, i-Newton ichaza ukuthi amandla alingana nesisindo sezinto zombili futhi alingana ngokushintshashintsha nokwehlukaniswa kokuphakama kwabo.
IfomuF = G M m / r²Ngaphi:
G6.67430 × 10⁻¹¹ m³ kg⁻¹ s⁻² (CODATA 2018);M, mama-mass amabili;rdistance between centersBona futhi: Ipharamitha ye-gravity (μ), Ukugwama mahhala
- Ukudluliswa kwe-Hohmann
-
The minimum-energy two-burn transfer between two circular, coplanar orbits, along half of an ellipse touching both.
Ifomua_t = (r₁ + r₂) / 2Bona futhi: i-Delta-v, I-equation ye-vis-a-viva
- Ukugqwala (i)
-
I-tilt yeplanethi ejikelezayo ngokuphathelene neplanethi yokubhekisa (i-ecliptic yezinkanyezi, i-equator yezisathelayithi). Ngaphakathi kwe-90° i-orbit iyashintsha.
Bona futhi: I-longitude ye-node ekhulayo (Ω), I-Retrograde
- Imithetho yesithathu kaKepler
-
Isikwere sesikhathi sokuhamba ngokuya nge-orbit silingana ne-cube yengxenye enkulu yomgwaqo. Enyakatho yelanga, nge-T eminyakeni ne-a ku-au, T² = a³.
IfomuT² / a³ = 4π² / μNgaphi:
TIsikhathi sokuhamba;aisi-semi-major axis;μG(M+m)Bona futhi: Isikhathi se-orbital, Isixhumanisi esincane (a)
- I-Kuiper belt
-
Isifunda sezinto ezibandayo ngaphandle kweNeptune, kusuka kuma-30 kuya kuma-50 au ukusuka elanga. I-Pluto, i-Haumea ne-Makemake zijikeleza khona.
Bona futhi: I-Asteroid belt, Iplanethi encane
- Uthuli olukhanyayo
-
Ukukhanya okuningi noma okungafanele okwenziwe ngesandla, ikakhulukazi i-sky glow efihla amaplanethi. Lokhu kuthinta futhi ukuphila kwasolwandle kanye nokulahleka kwengcindezi.
Bona futhi: Isikali se-bortle
- Isikhathi sokukhanya
-
Isikhathi isibani sidinga ukuhamba umgama othile. Ukukhanya kwelanga kuthatha cishe imizuzu engu-8 namasekondi angu-19 ukufinyelela emhlabeni. Ama-commands ku-spacecraft ahlehliswa yisikhathi sokukhanya.
Ifomut = d / cNgaphi:
dubude;cisivinini sokukhanya, 299,792.458 km/sBona futhi: Iyunithi ye-astronomic (au)
- Iminyaka yokukhanya
-
Ukuhamba kwelanga ngebanga elincane kunyaka owodwa weJulian (izinsuku ezingama-365.25): cishe amakhilomitha ayizigidi eziyizinkulungwane ezingu-9.46, noma ama-au angama-63,241. Kuyibanga, hhayi isikhathi.
Ifomu1 ly = c × 365.25 × 86,400 sNgaphi:
cisivinini sokukhanya, 299,792.458 km/sBona futhi: Iyunithi ye-astronomic (au), Isikhathi sokukhanya
- I-longitude ye-node ekhulayo (Ω)
-
I-angle, elinganiselwa kwiplanethi yokubhekisa kusuka ku-reference direction, kuya endaweni lapho i-orbit idlula khona iplanethi ehamba ngasenyakatho.
Bona futhi: I-node, Ukugqwala (i), Isinqumo se-periapsis (ω)
- Ubukhulu
-
Isikali se-logarithmic sokukhanya, lapho inani elincane likhanya kakhulu. Ama-magnitudes amane alingana nengxenye ye 100 ekhanyayo.
Ifomum₁ − m₂ = −2.5 log₁₀(F₁ / F₂)Ngaphi:
mi-magnitude;Fi-flux ephawulweBona futhi: Isikali se-bortle
- I-Asteroid belt
-
Isifunda phakathi kwe-orbit yeMars neJupiter, cishe ama-2.2 kuya kuma-3.3 au ukusuka elanga, lapho i-asteroids eyaziwayo ijikeleza khona. Naphezu kwesazela sayo, ingxenye enkulu yendawo ayisebenzi; ilungu layo elikhulu yiplanethi encane iCeres.
Bona futhi: I-Kuiper belt, Iplanethi encane
- Izinga lokuguquka (M)
-
I-engile ekhula ngokufanayo nesikhathi, 360° ngayinye ye-orbit. Indawo ekhona ilandela i-equation kaKepler.
IfomuM = E − e sin ENgaphi:
Ei-excentric anomaly;ei-excentricityBona futhi: I-ecentricity (e)
- I-node
-
Enye yezingxenye ezimbili lapho i-orbit idlula khona iplanethi yokubhekisa. I-node yenyanga ihlala kwi-ecliptic; ama-eclipses akwenzeka kuphela uma i-moon entsha noma egcwele ivela eduze kwe-node.
Bona futhi: I-longitude ye-node ekhulayo (Ω), I-Eclipse
- Imiphumela emibi
-
Umlilo owenziwe lapho indiza ye-spaceship ihamba ngokushesha kakhulu (embuzweni we-gravity well) ushintsha amandla ayo e-orbit ngokuningi. Ukusuka e-orbit ephansi ngakho-ke kubiza ngaphezu kwejubane elisele ofuna ukulihamba kude.
IfomuΔv = √(v∞² + v_esc²) − v_cNgaphi:
v∞hyperbolic excess speed;v_escisivinini sokuyeka ku-burn;v_cIsivinini esijikelezayo ekuburneniBona futhi: i-Delta-v, Ukuhambahamba
- I-Orbit
-
Indlela yesimo esihamba ngaphansi kwengcindezi yomunye. Kulesi simo se-isifiso esimibili, iyingxenye ye-conic: i-ellipsis (ivala), i-parabola noma i-hyperbola (ivula).
Bona futhi: I-ellipsis, Imithetho yesithathu kaKepler, Ukugwama mahhala
- Isikhathi se-orbital
-
Isikhathi esithathwa ukuqedela i-orbit eyodwa. Isikhathi se-sidereal silinganiselwa ngokumelene nezinkanyezi; isikhathi se-synodic silinganiselwa ngokuphathelene nezinye iziqu ezihambayo, njengelanga elibonakale ezweni.
IfomuT = 2π √(a³/μ)Ngaphi:
aisi-semi-major axis;μipharamitha ye-gravity yengxenye esephakathiBona futhi: Imithetho yesithathu kaKepler, Inyanga ye-synodic
- I-periapsis
-
Ingxenye ye-orbit ephakathi kwe-body, kude a(1 − e). Ilanga libizwa nge-perihelion, iplanethi ibizwa nge-perigee.
Ifomur_p = a (1 − e)Bona futhi: I-Apoapsis, I-Periheli
- I-Periheli
-
Ingxenye ye-orbit ejikeleza ilanga etholakala eduze kwelanga. Izwe lidlula kulo ekuqaleni kukaJanuwari kumamitha ayizigidi ezingama-147.1. Ingxenye ehamba phambili yi-aphelion.
Bona futhi: I-periapsis, I-Apoapsis
- Iplanethi
-
Ngomqondo we-2006 IAU, ilungu elijikeleza ilanga, linamandla okuthi libe likhulu kakhulu ukuze libe likhulu ngaphansi kobunzima bayo, futhi lisuse indawo ezungeze i-orbit yayo. I-solar system inesikhombisa.
Bona futhi: Iplanethi encane, I-Orbit
- I-Retrograde
-
Ukusuka noma ukujikeleza ngenye indlela kuneziqu eziningi ezikhona kuhlelo. I-Venus ijikeleza ngokuya emuva; i-Triton neHalley’s Comet orbit zijikeleza ngokuya emuva (ukunyakaza ngaphezu kuka-90°).
Bona futhi: Ukugqwala (i), Imini yelanga
- Isixhumanisi esincane (a)
-
Ingxenye ye-diameter ende kakhulu ye-ellipsis. Ihlela ubukhulu be-orbit, amandla ayo kanye nesikhathi sayo.
Ifomua = (r_p + r_a) / 2Ngaphi:
r_pubude be-periapsis;r_ai-apoapsis distanceBona futhi: Imithetho yesithathu kaKepler, I-ellipsis
- Imini ye-Sidereal
-
Isikhathi esithatha isiqu sokujikeleza kabili ngokuphathelene nezinkanyezi ezide. I-Earth: 23 h 56 min 4.09 s
Bona futhi: Imini yelanga
- Isikhala
-
Isikhathi esithathayo uLwezi ukujikeleza i-Earth kabili ngokuphathelene nezinkanyezi: 27.322 izinsuku.
Bona futhi: Inyanga ye-synodic
- Imini yelanga
-
Isikhathi kusuka emini eyodwa kuya kweyesibili, okungukuthi, ukujikeleza okufanayo kosuku. Kuhlukile kusuku lwesibhakabhaka ngoba isikhumba sihamba ngaso lonke ijubane.
Ifomu1/P_solar = 1/P_rot − 1/P_orbNgaphi:
P_rotisikhathi sokujikeleza se-sidereal (sibi uma sihamba emuva);P_orbIsikhathi sokuhambaBona futhi: Imini ye-Sidereal, I-Retrograde
- I-Solstice
-
Isikhathi lapho ilanga lifinyelela khona enyakatho (ngoJuni 21) noma enyakatho (ngoDisemba 21) yokuncipha. Inikeza amasonto ade kakhulu namasonto ancane.
Bona futhi: I-Equinox, Ukungalingani
- I-orbit ye-ejenti ekhethekile
-
Ugesi we-orbital ngeyunithi yesisindo. I-negative ye-bounded (elliptical) orbits, i-zero ye-parabolic escape, positive for hyperbolic.
Ifomuε = v²/2 − μ/r = −μ / (2a)Bona futhi: I-equation ye-vis-a-viva, Ukuhambahamba
- Inyanga ye-synodic
-
Isikhathi phakathi kwezingxenye ezimbili ezifanayo zenyanga, isibonelo: inyanga entsha kuya kuMhlaba omusha: 29.531 ngosuku oluphakathi.
Ifomu1/P_syn = 1/P_sid − 1/P_yearNgaphi:
P_sidsidereal month, 27.322 days;P_yearisonto le-sidereal, 365.256 izinsukuBona futhi: Isikhala
- Umbra ne-penumbra
-
I-umbra iyingxenye emnyama esephakathi kwesithunzi lapho umsuka wokukhanya ufihlakele ngokuphelele; i-penumbra yingxenye yangaphandle lapho ifihlakele kuphela ngosayizi.
Bona futhi: I-Eclipse
- I-equation ye-vis-a-viva
-
Inikeza isivinini se-orbit nganoma yisiphi isikhala kusuka kubukhulu be-orbit kuphela. Ichaza ukugcinwa kwengcindezi.
Ifomuv = √(μ (2/r − 1/a))Ngaphi:
μipharamitha ye-gravity;rcurrent distance;aisi-semi-major axisBona futhi: I-orbit ye-ejenti ekhethekile, Isivinini sokuhamba ngokujikeleza
Amathuluzi nama-lessons asebenzisa amamodeli alula ukufundela kuphela. Akufanele asetshenziswa ukuhlola, ukuhlela umsebenzi noma noma yiluphi ukhetho lokusebenzela. Izitifiketi zimahhala futhi aziqinisekisiwe. Funda isichazamazwi sezinto ezifundiswayo