Orbitala ýetmek

Aýat diňe 100 km uzaklykda, köp adamlaryň ýolagçy gatnawyndan has ýakyn. Oňa çykmak aňsat: sesli raketalar birnäçe minut uçup soňra dogry gaýdyp düşýärler. Ona çykmak gaty kyn. Durmak üçin 7.8 km/s tizlik gerek, we raketanyň az-kem ähli ýangyjy şuňa sarp edilýär.

Ýokary gitmek minutlary alýar. Göni gitmek ýeterlik tiz we azrak ýangyjy alýar.

Görkez

Bir başlatma dört hereketden ybarat:

1. Düz Aşak birnäçe sekunt üçin, minarany we iň köp howany arassalamak üçin
2. Grawitasyon gyry. Kiçijik bir çöküş, birnäçe derejä we grawitasyon galanyny eder: ýol öz-özünden öwrüler wagty motorlar ony süýşürýär. Ýok, üýtgän gyrmalar, bu howa akymynda inçe raketany böler.
3. Staging. Iki yarym minutdan soň birinji tapgyr boş bolup gidýär. Üstki tapgyr, has agyr, basmakda dowam edýär.
4. Flying almost flat, building sideways speed till it reaches orbital speed. Maşyn ýakyldy. Kosmik gämi orbitdedir, her 88 minutda ýa-da şonça bir gezek dünýäni dolap geçýär.

Günorta tarapa başlamak kömek edýär: Yeriň öz spini ekvatorda 0.465 km/s azatlyk berýär. Bu sebäpden köpçülikleýin uçuşlar üçin ýerler gündogara tarap okeana tarap öwrülýär.

Anla

Üstdäki täsirlemekde, ulag takmynan 9.3 km/s of “delta-v” (ýükseklik) 7.8 km/s 200 km Bu aralyk gravity loss: raketa hala bir bölegiň üste tarap görkezýän bolsa, onuň ýykylyşynyň bir bölegi ony tizleşdirmekden başga diňe gravitasiýa garşy saklaýar.

Akyly raketler hem howa çekijiligi bilen göreşýär we bir az ätiýaçlylygyny ýitirir. Aşak ýer orbiti üçin bellenen adaty býujet 9.3 to 10 km/s, bu deňdir.

Simultan	Zaman	Alt	Tizlik
Ilki-derejeli enjam kesmek	takmynan 2 min 24 sek	takmynan 90 km	takmynan 3.0 km/s
Ikinji tapgyr kesmek, orbitde	takmynan 7 min 37 sek	takmynan 200 km	7.8 km/s

Birinci tapgyr, 3 km/s-de kesilýär, orbita üçin gaty agyr we yza gaýdyp düşýär (Falcon 9 büstürjileri soňra özlerini ýere dolandyrýar).

_Ýönetmek

Bu modeliň üstki tapgyry bir aňsat ýapylýan-dalyşa ýol görkezme kanuny ulanýar. Her bir pursatda ol bir tizleme burçy saýlaýar, şonuň üçin dik tizlemeliň bejermesi beýiklik we galyňlyk derejesi:

a_T sin θ = μ/r² − v_h²/r + k₁(r_target − r) − k₂·v_r

Ilki iki sözlem gravitasiýa we “sentrifikasiýa” tizliginiň çuňlukdan aýrylmalary. v_h daşarky tizlik √(μ/r)e yaklaşanda, bu ikisi ýitirilýär we sahnanyň nokatlary düz bolýar. Hakykatda ulaglar has gowy sxemleri ulanýar (meselem Apollo-era iterative guidance mode, ýa-da Space Shuttle’de powered explicit guidance) bular ätiýaçlylygy azaltýar, emma prinsip birdir.

Orbite girizmek süňňür dik tizlik bilen tamamlanýar, we göni tizlik √(μ/r) deňdir. Eýsem-de, orbit bir ellipsdir, onuň iň aşak noktasy atmosferanyň içinde bolup biler.