Sommige talen op deze site kunnen automatisch zijn vertaald en fouten bevatten. Help het te verbeteren Lees het origineel in het Engels
Smeltend Arctisch zee-ijs.
Het blauwe initiatief

Zeespiegelstijging

De oceaan stijgt ongeveer zo snel als je vingernagels groeien, en het tempo versnelt.Voor een kustlijn zijn kleine getallen die zich gedurende een eeuw herhalen niet klein.

Sinds 1993 meten satellieten de hoogte van het oceaanoppervlak vanaf een baan om de aarde tot op enkele centimeters nauwkeurig, keer op keer, overal ter wereld. Their record leaves little doubt: global mean sea level has risen by about ten centimetres in three decades, and it is rising faster now than when the measurements began. Over de langere periode, van 1901 tot 2018, was de stijging ongeveer 20 centimeter, sneller dan in welke eeuw dan ook van de afgelopen drieduizend jaar, aldus het IPCC.

Twee motoren

Twee processen brengen de zee omhoog, en beide worden aangedreven door opwarming:

  • Water zet uit als het opwarmt. De oceaan heeft meer dan 90 procent van de extra warmte opgenomen die door broeikasgassen wordt vastgehouden. Warmer water neemt meer ruimte in beslag. Tussen 1971 en 2018 verklaarde deze thermische expansie ongeveer de helft van de stijging.
  • Ijs op het land smelt in de zee. Berggletsjers trekken zich terug, en de grote ijskap van Groenland en Antarctica verliest meer ijs dan sneeuwval vervangt. Het smelten van zee-ijs, dat al drijft, voegt bijna niets toe; het smelten van landijs voegt direct iets toe aan de oceaan.
+20 cmglobal mean sea level rise from 1901 to 2018 (IPCC AR6)
3.7 mmaverage rise per year from 2006 to 2018, nearly three times the rate of 1901 to 1971 (IPCC AR6)
1 billionpeople are projected to live in low-lying coastal zones by 2050 (IPCC SROCC)

![De Larsen C-ijsplaat die ijsberg A-68 in 2017 loslaat.](../../../assets/space/larsen-c-iceberg-2017.jpg “Het Larsen C-ijsplaat op Antarctica dat ijsberg A-68, een van de grootste ijsbergen ooit geregistreerd, vrijgeeft in juli 2017. Bron: NASA/JPL-Caltech/NOAA/GSFC)

Een langzame, lange klok

Het zeeniveau reageert langzaam. De warmte blijft zich verspreiden in de diepe oceaan en ijskapjes blijven zich aanpassen tot eeuwen nadat de lucht niet meer opwarmt, dus een verdere stijging is al vastgelegd. Wat we nu kiezen bepaalt hoeveel en hoe snel. De waarschijnlijke waarden van het IPCC voor 2100, ten opzichte van 1995 tot 2014, variëren van 0.28 tot 0.55 meter in het laagste emissiepad tot 0.63 tot 1.01 meter in het hoogste. Als de ijskap instabiel wordt, kan een stijging van bijna twee meter tegen 2100 niet worden uitgesloten.

Elke centimeter zeespiegelstijging brengt meer huizen binnen het bereik van de volgende storm.

Wat voor mensen belangrijk is, is niet alleen het gemiddelde. Een hogere zeespiegel maakt zeldzame overstromingen regelmatig: op veel plaatsen zal een overstroming die vroeger één keer per eeuw plaatsvond, tegen 2100 elk jaar plaatsvinden bij een hogere opwarming. Zout water dringt in rivieren en aquifers, en sommige kusten zinken ook doordat grondwater wordt opgepompt, wat het effect vermenigvuldigt.

Wat kan er gedaan worden

  • Verminder de uitstoot. De grootste hefboom: elke ton CO2 die wordt vermeden, vermindert de uiteindelijke stijging.
  • Beschermen. Zeedijken, vloedkering en verhoogde verdedigingswerken, zoals de Theemsdijk of de Deltawerken, kopen tijd voor dichtbevolkte steden.
  • Pas je aan. Verhoog gebouwen en wegen, maak begane gronden waterdicht en ontwerp drainage voor hogere getijden.
  • Werk met de natuur. Mangroven, kwelders, duinen en riffen absorberen golfenergie en groeien mee met de zee, vaak goedkoper dan beton.
  • Plan een terugtrekking waar nodig. Op sommige plaatsen is de veiligste en goedkoopste keuze om mensen en infrastructuur weg te verplaatsen van de kust, eerlijk en vroegtijdig.
  • Stop met zinken. Door het pompen van grondwater te beperken vertraag je de bodemdaling die stijgend water erger maakt.

Hoe u kunt helpen

  • Ken je risico. Zoek je huis, school of werkplek op een openbare zeespiegel- of overstromingskaart en maak een familieplan voor overstromingen als je dicht bij de kust woont.
  • Bescherm de kustnatuur. Vrijwilligerswerk bij of ondersteuning van groepen die mangroves, moerassen en duinen herstellen.
  • Vraag uw gemeente naar haar aanpassingsplan, en of nieuwbouw nog wel is toegestaan op gronden die vatbaar zijn voor overstromingen.
  • Verminder uw eigen uitstoot Verwarming, reizen en elektriciteit: de drie belangrijkste gebieden.
  • Deel de gegevens. Vertaal deze uitleg of voeg lokale getijdengegevens toe via het bijdragebord.

Bronnen en verdere lezing