Gen kèk lang sou sit sa a ka tradwi pa machin epi yo ka gen erè. Ede l pi byen Li vèsyon an angle
Li se yon pati nan Glaciers Arktik.
Blue Initiative

Nivo lanmè

Okean an ap monte a menm vitès ak ki jan yon ti chen ka grandi, epi li ap ogmante vit. Pou yon kòt, kantite lajan ki piti repete pou yon syèk pa ti.

Depi 1993, satelit yo te mezire wotè nan sifas la nan oseyan an soti nan orbit nan kèk santimèt, ankò ak ankò, toutotou planèt la. Their record leaves little doubt: global mean sea level has risen by about ten centimetres in three decades, and it is rising faster now than when the measurements began. Sou yon peryòd ki pi long, soti nan 1901 a 2018, ogmantasyon an te sou 20 santimèt, pi vit pase nan nenpòt ki syèk nan dènye twa mil ane yo, dapre IPCC.

De motè

De pwosesis leve nivo lanmè a, epi yo tout de se rezilta chofaj la:

  • Awa diminye lè li chofe. Oseyan an absòbe plis pase 90 pousan nan chalè ekstra ki rete nan gaz ki lakòz efè sera a. Yon dlo pi cho pran plis espas. Between 1971 and 2018 this thermal expansion explained about half of the rise.
  • Glaciers sou tè a fonn nan lanmè. Glaciers nan mòn yo retrè, ak gwo plak glas nan Groenland ak Antartik pèdi plis glace pase nepe retounen. Lè dlo a koule, li pa ajoute anyen nan lanmè a; lè l koule, li ajoute dirèkteman nan oseyan an.
+20 cmglobal mean sea level rise from 1901 to 2018 (IPCC AR6)
3.7 mmaverage rise per year from 2006 to 2018, nearly three times the rate of 1901 to 1971 (IPCC AR6)
1 billionpeople are projected to live in low-lying coastal zones by 2050 (IPCC SROCC)

^ “Larsen C Ice Shelf Releases A-68 Iceberg in 2017” (../../../assets/space/larsen-c-iceberg-2017.jpg “Larsen C Ice Shelf nan Antarctica relejere iceberg A-68, youn nan pi gwo iceberg yo te janm reyalize, nan mwa jiyè 2017. Kredi: NASA/JPL-Caltech/NOAA/GSFC”)

Yon kloti lent, long

Nivo lanmè a ap ogmante len vit. Chalè a kontinye ap gaye nan lanmè a ak glas la kontinye adapte pou syèk apre lè a sispann chofe, se konsa yon ogmantasyon pi gwo deja bloke. Sa nou chwazi a ap detèmine ki jan anpil ak kijan vit. Rezo posib IPCC pou 2100, ki gen rapò ak 1995 a 2014, kouri soti nan 0.28 a 0.55 mèt nan wout la pi ba-emisyon yo 0.63 a 1.01 mèt nan pi wo a. Yon ogmantasyon ki prèske de mèt pa 2100 pa ka ekskli si kouch glacé yo vin enstab.

Tout santimèt nivo lanmè a ogmante, se plis kay ki nan men siklòn kap vini an.

Sa ki enpòtan pou moun se pa sèlman mwayèn. Yon nivo lanmè ki pi wo fè inondasyon ra yo vin regilye: nan anpil kote, yon inondasyon ki te rive yon fwa pa syèk se espere pou li rive chak ane pa 2100 anba yon chalè ki pi wo. Avèk dlo sal ki antre nan rivyè ak aquifers, kèk kòt yo tou ap tonbe kòm dlo anba tè a se ponpe soti, sa ki multiplies efè.

Ki sa ki ka fèt

  • Koupe emisyon. Pi gwo zouti: chak tòn CO2 evite redwi ogmantasyon an.
  • Protèje. Dife sou lanmè, baraj pou pwoteje kont gwo van ak defans ki te ranfòse tankou Thames Barrier oswa Dutch Delta Works, bay tan pou vil yo vin pi dense.
  • Akòde. Ranfòse bilding ak wout, fè etaj anba tè ki reziste inondasyon, epi planifye drenaj pou marekaj ki pi wo.
  • Travaye ak nati. Mangroves, sal marshes, dunes ak resif koray absòbe enèji vag yo ak grandi avèk lanmè a, souvan pi bon mache pase konkrè.
  • Planifye retrèt kote sa nesesè. Nan kèk zòn, chwa ki pi an sekirite ak pi bon mache se pou moun yo ak enfrastrikti yo deplase lwen kòt la, byen vit e san danje.
  • Anpeche dlo a tonbe. Limite ponpman dlo anba tè ralanti pèt dlo ki fè dlo ki ap monte vin pi mal.

Kijan ou ka ede

  • Konnen risk ou genyen. Gade kay ou, lekòl ou oswa travay ou sou yon plan nivo lanmè piblik oswa inondasyon, epi fè yon plan fanmi pou inondasyon si w ap viv nan zòn ki prèske bò dlo.
  • Proteje nati koray. Fè volontè avèk oswa sipòte gwoup ki refè mangrovye, marigwana ak dunes.
  • Mande konsèy lokal ou a sou plan adaptasyon li, epi si nouvo bilding yo toujou pèmèt sou tè ki gen tandans pou inondasyon.
  • Koupe emisyon ou yo kote sa pi enpòtan: chofaj kay, vwayaj ak elektrisite.
  • Partagez done yo. Tradwi sa a esplike oswa ajoute done lokal sou mare-gauge via kontni tab.

Fonksyònman ak enfòmasyon sou li