لەوانەیە هەندێک لە زمانەکانی ئەم ماڵپەڕە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی وەرگێڕدراون و هەڵەیان تێدابێت. یارمەتی بدە باشتری بکەیت وەرگێڕانی ئینگلیزی
تۆرنینی با لە دەریادا لە ئاسمانێکی شین و پرتەقاڵی خۆرهەڵات دا، خۆر لەسەر ئاسۆی سەرووی دەریای شین.
پڕۆژەی سەوز

دیواری پاڵنەر

ئێمە دەستمان کرد بە داپۆشینی بینایەک لە پەنجەرەی کۆمپیوتەر کە کارەبا دروست دەکات لە با. فیزیکەکان نەیانتوانی ئەو جۆرە بسەلمێنن. هەروەها ئاماژەیەکی باشتریان بۆ کرد. لێرەدا هەموو بیرکاریەکە هەیە، چی تاقیکراوەتەوە، چی تاقینەکراوەتەوە و چی پێویستە بۆ دۆزینەوەی ئەوە.

掬茶, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

هەر تۆڕی بایەک کە بینیبێتت هەمان شێوەی هەیە: یەک ڕۆتەر بە گەورەترین و بەرزترین شێوە کارێکی زۆر جوان و سەرنجڕاکێشە، پێویستی بە کەرنەڤاڵ هەیە، زەوییەکی کراوەو مۆڵەتێکی ساڵانەی هەیە. پرسیاری ئێمە لە ڕاستی دا پێچەوانەیەتی. ئایا دەتوانین زۆرترین خولانەوەی بچوکمان هەبێت، لە شوێنێکدا کە شارەکان هەن، کارەبا بەرهەم بهێنین بە نرخێکی کە مانای هەیە؟ بیرۆکەی دیواری پاڵەوانەکان بۆ یەکەمجار لە دامەزراوەی Local Solar Systemدا پێشنیار کرا لە ساڵی 2020؛ ئەم لاپەڕەیە مۆدێلی کراوە و نوێکراوەی.

ئەم لاپەڕەیە بۆ ئەو کەسانە نووسراوە کە لەوانەیە پاڵپشتی بکەن، بیرۆکەکە دروست بکەن یان تاقی بکەنەوە. بە مەبەستی فرۆشتن نییە. ئێمە ژمارەکانمان بۆ یەکەم دیزاینەکەمان بەکارهێنا، زانیمان کە لە کوێ شکستی هێناوە، دیزاینەکەیان گۆڕی و ژمارەیان دووبارە بەکارهێنا شێوەی کورت: دیواری کۆمپیوتەری سەر دیوارەکە کار ناکات، تاجێکی گەورەتر لە روتورەکانی لەسەر سقفێکی بایەخی هەیە کە دەتوانێت کارەبای ڕاستەقینە دروست بکات، وە بە نرخێک ناتوانێت بەرگەی پانێلەکانی وزەی خۆر بگرێت هەتا چەند شتێک تاقیبکەینەوە کە باش دەربچن. هەموو وێنەیەک لە خوارەوە لە مۆدێلی کراوەمان دێت (کۆد، داتا).

2.2%خێرایی با، بە زۆری دەتوانرێت بگاتە بەشی سەرەوەی ڕووکاری داخراوی پاڵنەرەکە: هەوا هیچ شوێنێکی نییە بۆ بڕوات
159 kWhبۆ هەر مەتر چوارگۆشە لە ساڵێکدا لە سەروەوەی باشترکراودا لە شوێنێکی بادار 6.5 م/س ( ناوەندی؛ نێوانی 43 بۆ 509)
225 کیلۆوات-کاتژمێربۆ هەر مەتر چوارگۆشە لە ساڵێکدا لە پانێلەکانی خۆر لەسەر سەرتاسەری هەمان بینا ( ناوەندی)
$0.84بۆ هەر کیلۆوات کاتژمێرێک بۆ بەرزکردنەوەی تاج، دۆخی ناوەندی، شوێنی با (ڕێژەی $0.14 to $6.30)؛ سەربانێکی خۆر: $0.19

وەرگێڕانی 1، و بۆچی کار ناکات

بیرۆکەی یەکەم بینایەکی ڕووکەش بوو، 40 م درێژ و 15 قۆڵ بەرز، کە لە نزیکەی 110,000 پاڵەوانەکانی 120 مم داپۆشن، هەریەکەیان بەرەو دواوە دەڕۆن بۆ ئەوەی مۆتۆرەکەی ببێتە ژەنراڵ. وێنەیەکی جوانە. بۆ سێ هۆکار شکستی هێناوە، بە پێی گرنگی.

بەرزبوونەوەی پێشەوەی دیواری 1ی وەرگێڕان، 40 مەتر درێژ و 15 قۆڵ بەرز، لە مۆدێلەکانی پاڵەوانێکی بچوک داپۆشن، لەگەڵ کەسێک و پاسێک بۆ پێوانە.
پەڕەی 1: 1,800 مەتری چوارگۆشە لە ڕووکاری داپۆشراوە بە 120 ملم. Local Solar System نەخشاندنی بیرۆکەی بنکە

**1. هەوا ناتوانێ لە دیوارێکی داخراودا تێپەڕێت. توربینەکە وزەی لە هەوا وەردەگرێت کە تێیدا دەجوڵێت. لە ڕووی ڕووکاری قووڵەوە، با دەوەستێت (ئەندازیاری پێی دەڵێن ڕاگرتنی) و بەرەو سەرو خوار و لای ڕاست دەڕوات. تەنانەت ئەگەر هەر پەنجەرەیەک 30 سانتیمەتر لە پشتەوە بێت، لە لایەک و سەرەوە کراوەبێت، بەردەوامی سنوورێکی قورس دادەنێت: هەموو هەواکە کە دەچێتە ناو 1800 مەتر چوارگۆشە لە پەنجەرەکان دەبێت لە نزیکەی 39 مەتر چوارگۆشەدا بچێت، بۆیە دەتوانێت بە خێرایی زیاتر لە% 2.2ی خێرایی با بگات. هێز لەگەڵ خێرایی سێگۆشە دەچێت، بۆیە دیوارەکە لە ژێر ٪0.01ی ئەو شتەی کە هەمان هەوادار بە ئازادانە دەیکاتەوە دەبێت پێوانەکردنەکانی پشتەوەی داپۆشینی ڕاستەقینەی هەواگۆڕکێ ڕێکدەکەون: 0.2 بۆ 0.6 م/س لە جوڵەی هەوای قووڵاییدا لە بایەکی هەتا 5 م/س (Salonvaara et al., 2007). گۆڕینی مۆدێلی 3D لە سەرەوە بۆ وەشانی 1 بۆ بینینی: شەپۆلەکانی با لە دیوارەکە دەوەستن و دووردەکەونەوە.

بەشی ناو بیناکە: با لەسەر ڕووکاری داخراودا دەوەستێت و بەرز دەبێتەوە بۆ ئەوەی بگاتە سەر سەختەکە، کە تاجی مۆدێلەکان لێی دانیشتوون.
ئەو شوێنەی هەوا دەتوانێت بچێت نەخشەکێشانی بیرۆکە، مۆدێلی وردەکاری 2.

**2. پەڕەی بچوکەکان خراپ کار دەکەن. ** پەڕەی 120 ملم هەیە کە نزیکەی 2 سانتیمەترە. هەوا لە دەوروبەریدا بە ژمارەی رینۆڵد نزیکەی 10,000 دەجوڵێت، کە ڕژێمێکە کە باڵەکان زۆربەی ڕێژەی هەڵگرتنیان لەدەست دەدەن: پەڕەکانی ئاسمانی ڕەق باشتر دەبن “لە ڕێژەیەکی زیاتر لە ڕێژەی گەورە” لە سەرووی ژمارەیەکی گرنگی رینۆلدی نزیکەی 70,000 (Lissaman, 1983). بڕی سەنتیمیتر-پێوانەکراوی توربینەکان دەگاتە نزیکەی 9% لە تواناهاوی، بانسال و هولمز، 2011؛ 10 سانتیمەتری کۆمپیوتەر-پاڵپشتی ڕۆتێر بەکارهێنراوە وەک توربینێک 28 مێگاوات لە 5 میتر / چرکە، نزیکەی %4ی هێزی با بەسەریدا بە حسابی ئێمە (فەردسپیڵ و چن، 2003). پاڵەوانەکانی کۆمپیوتەر بۆ ئەوەی هەوا بکێشن دروست کراون، نەک بۆ ئەوەی بە هەوا بکێشرێن.

شەش خولەکی سێگۆشەی ڕەش لە کۆمپیوتەری 80 ملم لەگەڵ کابلەکانی و پاراستنی پەنجەی شەبکە، لەسەر پشتێکی سپی.
ستانداردی 80 ملم کۆمپیوتەری پاڵەوانەکان. شێوەی 1 لەبارەی 110,000یانەوە بیردەکاتەوە کە کەمێک گەورەترە لە 120 mm کوڕەکانی لەسەر یەک ڕوونما. Photo: cappie2000 (public domain)

**3. هەزاران لە ژەنراڵەکانی بچوک کە کەمێک دروست دەکەن بەکاردەهێنن. ** مۆتۆرێکی پاڵەوان کە بەشێکی واتی بە چەند ڤۆڵتێک دەدات دەتوانێت لە %10 بۆ %40 لە ڕاستکەرەوەی دیوددا لەدەست بدات. بە پێی پێشبینی ئێمە، ڕێژەی 54% لە هەموو زنجیرەکەمان لە پاڵەوانەوە بۆ شەبکە.

تەنانەت ئەگەر هۆکاری یەکەم بە تەواوی پشتگوێ بخەین (دیواری ئازادانەی پاڵەوانەکان)، وەشانی 1 نزیکەی $4.20 per kWh on a windy coast and $18 لە شارێکدا دەخاتە سەر، بیست بۆ سەد جار نرخی وزەی خۆر لەسەر باڵەخانەکە.

فیزیا کە سنوورەکان دیاری دەکات

هێزی باران لەڕێگەی ناوچەی Aەوە دەگوازرێتەوە P = ½ ρ A v³، بە ڕێژەی هەوا ρ = 1.225 kg/m³. سێگۆشە هەموو شتێکە: بە خێرایی 6 مەتر لە چرکەیەکدا یەک مەتر چوارگۆش 132 واتی هەیە ، بە خێرایی 12 مەتر لە چرکەیەکدا 1058 واتی هەیە بە ڕێژەی ساڵێک، سەقفی شارێک کە 4 میتر لە چرکەیەکدا با هەیە نزیکەی 75 وات بۆ هەر مەترێک؛ دەریاچەی ڕووناک لە 6.5 م / س نزیکەی 321 وات بۆ هەر مەترێک.

سنووری نییە. هیچ خولەکێکی کراوە ناتوانێ زیاتر لە 16/27 ≈ 59.3% لە هێزی کە دەچێتە ناو ئەو ناوچەیەوە، چونکە هەوا دەبێت بەردەوام بێت لە جوڵە لە ڕێگادا.

چی دووهەمی ڕۆتەرە دەتوانێ زیاد بکات. دوو خولەک لە زنجیرەیەکدا (وەک قۆناغی بزوێنەری فڕۆکە) دەتوانن بگەنە زۆرترین 16/25 = 64% لە ڕێگەی ناوچەی یەک خولانەوەوە، وە تەنها زۆرێکی بێکۆتا 2/3 (نیومان، 1986). بزوێنەری فڕۆکە چەند قۆناغێک پێکدێنێت چونکە هەوا دەخاتە ناو ناوەندێکی داخراوەوە بە جیاوازی فشارێکی زۆر لە سووتەمەنی سووتێنراو. بای ئازاد ئەو جۆرە فشارە پێشکەش ناکات: هەر قۆناغێکی زیاد لە پێویست هەوا خێراتر دەکات، وە هەوای خێرا دەچێتە ناو ئامێرەکە. بڕی وەرگرتنی بەراوردکراوی ڕۆتەرە بادیەکانی دژ بە خولانەوە لە 0 بۆ 60%، بەڵام تاقیکردنەوەکانی نوێی کۆنترۆڵکراو بە باشی کۆدەبنەوە لە 2 to 10% (Adema et al., 2026 review).

چی ستاندەر ڤێنز دەتوانێت زیاد بکات. خولەکێک لە کاتی جووڵانەوەیدا، هەوا دەجوڵێت و وزەی لێ نامێنێت. لە ڕێژەی خێرایی نزم بۆ خولانەوەی بچوک، لەدەستدانەکە زۆرە: خولانەوەی گڵۆێرت بە شێوەیەکی ئەپتیمال دەگاتە 0.42 لە ڕێژەی خێرایی 1، 0.51 لە 2 و 0.57 لە 5. .. لە پشتەوەى ڕۆتەرە دەتوانرێت بەشێکی لێ بدۆزرێتەوە هیچ کەسێک ئەمانە لە سەر توربینێکی با نەپێوتووە؛ لەسەر پرێڵی فڕۆکە ئەو جۆرە پەڕانەیان بە 2 بۆ %5 دا (Li et al., 2017).

چی کێشی زیاد دەکات کەناڵێک بە بەردی ساف (لەنزی با) لە زانکۆی کیۆشو فشاری پشتەوەی ڕۆتۆر کەم دەکاتەوە و هەوای زیاتر دەکێشێت. لە تاقیکردنەوەکانی تونێلەکانی هەوادا، بڵاوکەرەوەی کۆمپاکتی بریمە توانایەکی بەرزکردەوە لە 0.37 بۆ ڕۆتێری بێ ڕەنگ بۆ نێوان 0.7 و 0.88، بە پێوەندی لەگەڵ ناوچەی رۆتێر، بەڵام تەنها بۆ 0.48 بۆ 0.54 بە پێوەندی لەگەڵ هەموو بەرم (Ohya and Karasudani, 2010). ئەوە گرفتەکەیە: بۆ هەر مەترێکی چوارگۆشە لە * ڕووبەری پێشەوەی *، هیچ کات ڕێگە نەدراوە بە دەروازەکانی بێتز، “لە کرداردا هۆکاری زیادکردنی هێز لە سەروو 3ەوە هەرگیز بەدەستنەهێنراوە”، و توربینەکانی داکت زیاتر لە 50 ساڵ بوون. تا ئێستا بێ هیچ سەرکەوتنێکی بازرگانی” (فان بوسل، 2007). گرانترین هەوڵی نوێ، فلۆدیزاین/ ئۆجین، لەماوەی شەش مانگدا توربینەکانی لابرد و لە ساڵی 2017 دا وەستێنرا.2017.  فەرهەنگ).

پێنج تۆنبای با لەسەر ستونێکی سپی بەرز، هەر یەکەیان بە دەوری خورییەکی خولانەوەدا دەگەڕێن کە لە سەرەوە و خوارەوە دابەش بووە، بەرامبەر ئاسمانێکی هەوراوی.
توربینەکانی لینزەکانی با لە زانکۆی ئیتۆ لە کیۆشۆ، ژاپۆن: هەر ڕۆتۆرێک دەخولێتەوە ناو خولەکێکی داپۆشراو بە بەردێکی ساف، بیرۆکەی کەنارێکمان وەرگرتووە. Photo: Hot cake syrup, CC BY-SA 3.0

Size matters because of Reynolds number. We calculated the best possible rotor at each size with a blade-element momentum model (Glauert’s optimum with wake rotation, tip and hub losses, and a lift-to-drag ratio that falls with Reynolds number, from measured low-Reynolds airfoils such as Selig’s SG6043):

شەپۆلی خولانەوەپەڕەکان، ڕێژەی خێراییڕێژەی رینۆڵد %75 شەپۆلباشترین دیزاین
4 سانتیمەتر8, 1.254,5000.23
12 سانتیمەتر (پاڵپشتی کۆمپیوتەر)8, 1.512,0000.29
25 سانتیمەتر8, 2.020,0000.36
50 سانتیمەتر (بڵاوکراوەوە)6 بۆ 7، 2.543,0000.39 بۆ 0.40
1 م6, 3.074,0000.42
7 م8, 4.5265,0000.49

ئەمانە سەقفی تەقەمەنی تایبەتن بۆ ئەو مەبەستەی کە دروست کراون پێش ئەوەی لەدەستدانی جیهانی ڕاستەقینە وەک پشکنینێک، 39 سانتیمەتری تایبەت بە مەبەستی گواستنەوەی توربینەکە 0.32 پێوانە دەکات، کە نمونەی ئێمە نزیکەی 0.39 دەدات بۆ ئەو قەبارەیە (کیشۆر، کودرۆن و پریا، 2013): بۆیە ئێمە پێشبینی دەکەین کە یەکەمین کەرەستەی تا %65 بۆ %90ی نرخی دیزاینەکە دەگاتە، زۆر کەمیش بۆ ڕۆتەرە سانتیمەترییەکان، کە تێیدا دابەشکردنی لامینار سەرکەوتووە.

مۆدێلی بچوک و سێ پەڕەی تۆڕی هەوا لەسەر بینای بچووک لە تونێلێکی هەوادا، لەبەردەم ڕیزی گەورە لە فلپەکانی مەتالیک کە لەلایەن موتورەکانەوە دەڕۆن.
نمونەی توربینێکی با لە تونێلێکی بادا لە زانکۆی ئۆڵدنبۆرگ، ئەڵمانیا، لەبەردەم گەڕەکی چالاک لە فێڵە بزوێنەرەکان کە هەوای لێدەدات بۆ سەرهەڵدانی کۆنتڕۆڵکراو. قۆناغی 1 لە نەخشەی ڕێگامان تاقیکردنەوەیەکی لەم جۆرەیە. Photo: Schottler, Reinke, Hölling, Whale, Peinke and Hölling, CC BY 3.0

هێزی با. ماددەیەکی دیاریکراو تەنها ئەو بەشانەی با بەکاردەهێنێت کە دەفڕێت بۆ ناوەوە هێز بە نزیکەیی لەگەڵ سێگۆشەی زوویی ناگونجاودا دەڕوات بۆ ڕۆتەرە کراوەکان و زیاتر بە هێواشی بۆ کاناڵەکان (Tamaro et al., 2024; Richmond-Navarro et al., 2022). بە بارانێکی مامناوەند کە زاڵ دەبێت، مادەیەک کە ڕووبەڕووی دەبێتەوە نزیکەی 47% لە وزەی کە بە شێوەیەکی بەردەوام خولانەوەکە بەدەستی دەهێنێت پەڕەی 1 پێشبینی %100 دەکات.

دیزاینی باشتر: تاجێک لەسەر لاشەی سەقفەکە

هەموو شتێکی سەرەوە وەربگرە وە دیزاینەکە نزیکەی خۆی دەنووسێت: ڕۆتێرەکانی گەورەتر کە ژمارەی ڕینۆڵدس خۆشەویستترە، لە کاناڵەکاندا کە پاراستن و خێراییان پێدەدرێت، بە ئازادانە ڕاوەستن لەو شوێنانەی هەوا دەتوانێت تێپەڕێت، ڕووبەڕووی بایەکی بەهێز ببنەوە لە شوێنێکدا لەسەر بینایەک کە ئاوەکە زۆر بەهێزە. ئەو شوێنە لای سەقفەکەیە هەواکە کە بە ڕووکاری داپۆشراوە دەکەوێت بەرز دەبێتەوە و لە سەر لاپەڕەکە دەخولێتەوە؛ لە سەر لاپەڕەی سەقفی بادا خێرایی با 1.06 بۆ 1.25 جار خێراتر دەبێت لە بەرزایی سەقف، بەڵام تەنها 0.38 جار کاتێک ئەو لاپەڕەیە بەبا دادەچێت (Mertens, 2006).

هەر مۆدێلێک 725 ملم چوارگۆشە دەبێت: 0.5 م هەشت-باڵۆ لە ناو کاناڵی هەوا-لێنسدا، پێنج ستاتۆر کە هەندێک سووڕانەوەیان هەیە و 50 بۆ 300 واتی بەرهەمدەهێنن، بەستەری پاراستنی بێ ڕیش و یەک بوردی کارەبای بەندکراو بە شوێنکەوتنی زۆرترین هێزی خاڵە. دوو ڕیز تاجێکی 1.45 مەتر بەرز دەکەنەوە لەسەر شەپۆلی ئاسن لە سەر پەراپێت. کەسێک دەتوانێت مادۆلێک هەڵبگرێت و بیگۆڕێت

بەشی ناو مۆدێلی باشترکراو: بەستەری پاراستن، ڕۆتێری هەشت-پاڵ، کاناڵی بە بەردی پەلەوەر، ستاتۆر و پادەکانی بەرهەمهێنان، لەگەڵ قەبارە.
مۆدێلی باشترکراو. نەخشەکێشانی بیرۆکە، مۆدێلی وردەکاری 2.

. پەڕەکان پێناسە نەکراون مۆدێلەکە بۆ ژمارەی رینۆڵد دروستی کردووە کە لە ڕاستیدا دەیبینن، نزیکەی 45,000 لە 6 م / س: کورد 62 ملم نزیکەی ریشەکە تا 36 ملم لە سەرەوە، لە 38 ° بۆ 10 °، ڕێژەی خێرایی تیپی دیزاینی 2.5. لە 6 m/s، ڕۆتێرەکە بە نزیکەی 700 rpm دەجوڵێت؛ بەشی سەرەوەی بە نزیکەی 30 m/s دەجووڵێت لە 10 m/s ی با، کەمتر لە نیوەی 79 m/s ی بەشی سەرەوەی توربینێکی گەورە.

پلانی پەڕەی و جێبەجێکردنی کورت، تووڕەیی، ژمارەی رینۆڵدس و بەرزکردنەوەی ڕێژەی هەڵکێشان لە حەوت ڕادیۆسدا.
.بەڵگە و گێڕانەوەی لێوی لە مۆدێلی بزوێنەری بەشەکانی لێو

ژمارەی ڕاستەقینە

بۆ هەر مەتر چوارگۆشەیەک لە ڕووبەری پێشەوەی ڕێگایەکی دادپەروەرانە بۆ بەراوردکردن: ڕووکاری، سەقفی سەرەوە و کۆسپی ڕێگای سەرەکی هەموویان ململانێ دەکەن بۆ هەمان شت، ڕووبەرێک کە بەرەو با دەڕوات. نرخی ناوەندی، لەگەڵ گشت دابەشکردنی دڵەڕاوکێ بۆ خۆشحاڵی لە داتا مۆدێل. وزەکە بریتییە لە ئاراستەی با، کێشکردن (%5 بۆ %15 لەدەستدان) و بوونی (%92 بۆ %97). نرخی وزەی: 20 ساڵ بە ڕێژەی 7٪ کەمکردنەوەی ڕاستەقینە، پاراستنی 2 بۆ 5٪ لە سەرمایەگوزاری ساڵانە.

دیزاینپەڕەی پێشەوەیکیلۆ وات بۆ هەر مەتر چوارگۆشە لە ساڵێکدا، شوێنی با/شارفاکتەرێکی توانایەکی، هەوا/شارنرخی داگرتن بۆ هەر مەترێکی چوارگۆشەنرخ بۆ هەر کیلۆوات کاتژمێرێک، باران / شارپارە گەڕانەوەی سادە لە $0.19/kWh
A. وەشانە 1، 120 ملم پاڵەوانەکان (بەخۆوە ڕاوەستاو)0.04523 / 55.2% / 1.2%$765$4.21 / $18.0هەرگیز
A2. 120 ملم0.08945 / 115.2% / 1.2%$805$2.23 / $9.45هەرگیز
B0. 0.5 m خولەکەکانی کراوە، تاج0.148125 / 349.3% / 2.5%$1,192$1.19 / $4.37هەرگیز
ب. باشتر: 0.5 م داکت، ستاتۆر، تاج0.164159 / 4310.7% / 2.9%$1,074$0.84 / $3.10هەرگیز (باشترین حاڵەت: 4.5 ساڵ بەفر)
B2. وەک B لەگەڵ خولانەوەی دژ0.174168 / 4610.7% / 2.9%$1,245$0.92 / $3.40هەرگیز
B3. B وەک بەربەستێکی خۆڕاگر0.164128 / 328.6% / 2.2%$944$0.92 / $3.66هەرگیز
کارەبای خۆر لەسەر باخچە، هەمان بینا22512%$410$0.1910.6 ساڵ
وزەی خۆر لە ڕووی باشوور1397.6%$630$0.4731 ساڵ
10 کیلۆوات توربین، 7 مەتری ڕۆتۆر لەسەر 18 بۆ 30 مەتری ماست0.35 لەسەر ڕۆتێر31,600 / 10,300 کیلۆوات کاتژمێر بۆ هەر توربینێک36% / 12%$8,910 per kW$0.35 / $1.0827 ساڵ باران بارین

چی دەنووسێت:

  • . کەناڵەکە شوێنی خۆی بەدەستهێناوە بۆ هەر مەتر چوارگۆشەیەکی پێشەوەی، مۆدێلی (B) لە هەمان ڕۆتەرە لە بازنەی کراوەدا (B0) نزیکەی %10 تا 30 سەرکەوتن بەدەست دەهێنێت، بە تایبەتی لەبەرئەوەی باشتر ڕێگە بە ئاراستەی با دەدەن. هه‌روه‌ها پارێزه‌رێکیان پێ ده‌به‌خشن، واته‌: شوێنێک بۆ ڕاگرتنی (ستۆتر) و جێگه‌یه‌کی بێده‌نگتر.
  • دووهەمین خولەک پارە نادات نزیکەی %6ی وزەی زیاد دەکات بۆ %16ی زیاتر لە تێچوو. جۆری بزوێنەری جێت-ی چەند قۆناغەیی بە هەوا، سنووردارکراوە لە فیزیکەوە، نەک سنووردارکراوە لە ئارەزوو.
  • تەنها مادۆڵەکانی وێندوار پارە دەدەن تاجێک کە لە دەوری سەقفەکەدا بێت تەنها %55ی وزەی مانگانە بەدەستدەهێنێت بە بەراورد لەگەڵ ئەو بەشی کە ڕووبەرەکەی بەرەو با دەڕوات، چونکە ئەو بەشانەی تر زیاتر لە کاتی خۆیدا ڕوویان لە با دەکات. لەسەر بینای ئاماژەمان (40 × 20 م، بەرزی 45 م) تاجی هەستیار تەنها لای بایە: 60 مەتری چوارگۆشە، نزیکەی $64,000، نزیکەی 9,500 کیلۆوات کاتژمێر لە ساڵێکدا لە شوێنێکی بەبادا، 2,600 لە شارێکدا. هەمان پارە لە سەربانەکەی خۆر نزیکەی 155 مێتر چوارگۆشەیە کە پانێلەکان دەکاتەوە کە نزیکەی 35,000 کیلۆوات کاتژمێر لە ساڵێکدا دروست دەکەن.
  • لە شارەکاندا ناتوانێت پێشبڕکێ بکات. 26 توربین لە تاقیکردنەوەی هەوای وۆروکدا بە ڕێژەی 0.85% توانایان هەیە2009.  فەرهەنگ) ، وە سێ توربینەکە لە لەندەن بینای ستراتا دوای ئەوەی کە کێشەکانیان لەبارەی دەنگ و لێدانەوە هەبوو، داخستیان

بۆ بەراوردکردن، هێزی بادی بچوک لە ئەمریکا بە ڕێژەی 14 بۆ 16% توانا و $6,680 to $9,630 بۆ هەر کیلۆواتێک کە لە ساڵی 2024 و 2025 دا دانرا (PNNL ڕاپۆرتەکانی وزەی با بڵاوکراونەتەوە). کێڵگەی ئێمە نزیکەی 6300 دۆلار بۆ هەر کیلۆواتێک لە هەمان بازنەیەدا، کە نیشانەیەکی ئەوە بوو کە داهاتی پێشبینیکراو خەیاڵی نییە.

تۆڕی بای سێ پەڕەی بچوک لەگەڵ تەنکی زەردە لەسەر سەرەوەی بینای بەرز، لە بەرامبەر ئاسمانێکی شین لە سەر درەختەکان.
بەرگی ئێکسڵ توربینێکی بای بچوک لەسەر بینای بەستێنی لە شوێنی کۆمپۆستکردنی شاری پورتلاند، ئۆریگنۆن. تۆڕە بچوکەکان لەسەر ستەڵی بەرزی وەک ئەمە ڕیزەکانی دوایین لە جێبەجێکردنی جدولەکەدان Photo: Paul Gipe, CC BY-SA 4.0

چی سەلماندراوە، ڕاستە و گوماناوی

..بەڵام هێزی بادی و سنووری بتز؛ 16/25 سەروو بۆ دوو ڕۆتێرەکان؛ ئەو کاناڵانەی کە وزەیان زیاد دەکات بۆ هەر ناوچەی رۆتێر بەڵام لە نزیکەی بتزەوە بۆ هەر ناوچەیەکی پێشەوەی؛ ئەو پیتی بچوکانەی لە ژمارەکانی رینۆڵدزە کە لە ژێر 70,000 دا کاراییان لەدەست دەدات؛ ئەو دیوارە داخراوانە هیچ ئاوێکیان نییە؛ ئەو سەختییە خێرا دەبێت بە ئاوی با؛ ئەو خانوانەی کە لە شارەکاندا دروستکراون زۆر خراپ کار دەکەن.

گونجاو (پاڵپشتی دەکرێت بەڵام بۆ ئەم نەخشەسازیە دیاری ناکرێت): 0.5 م ڕۆتەری بۆ رینۆڵدز 45,000 داڕێژراوە کە دەگاتە ڕێژەی هێزی نزیکەی 0.3 بێ و 0.55 لەسەر ناوچەی رۆتەرە لە کاناڵێکی کۆمپاکتدا؛ %75 کاریگەریی زنجیرە لە ڕۆتەرە بۆ گرەوی لەگەڵ 50 بۆ 300 واتی جێنرەری و مۆدێلی پلەی MPPT؛ نرخی دانانی نزیکەی $1,000 بۆ هەر مەتری چوارگۆشە بۆ یەکەم پڕۆژە.

گێڕانەوە (پێویستە بژمێریت): چەندە کەناڵەکان کە لە یەکتر نزیکن لەیەکتری دووردەکەونەوە ( ئێمە پێشبینی دەکەین لە %10 بۆ 30) خێرایی ڕاستەقینە و ناجێگیری لەسەر کۆشکێکی دیاریکراوی بینا، درێژخایەنی هەزاران بەندەری زیاتر لە 20 ساڵ لە بارانی بەفر و هەوا، دەنگ و لووتکە دەچێتە ناو بیناکەوە، پەیوەندی نێوان زیندەوەران لەگەڵ کەناڵە بەستراوەکاندا (توربینە گەورەکان ساڵانە 140,000 تا 328,000 باڵندە لەناودەبەن لە ئەمریکادالەدەستدان، وێڵ و مارا، 2013؛ بینای شووشەیی 365 بۆ 988 ملیۆن کەس دەکوژێت (2014.  ماڵپەڕی فەرهەنگهیچ زانیارییەکمان نییە بۆ مادە بەستراوەکانی سەربان).

سێ خولگەی داپۆشراو لە سەرەوەی قوڕگێکی شوشەی تاریکدا، هەریەکێک لەوان تۆڕی شەپۆلی با دەگرێتە بەر، بەرامبەر بە ئاسمانی شین.
سێ توربینەکەی با کە لە سەرەوەی ستراتا سی ئێن 1 دروست کراون، کە بینایەکی نیشتەجێبوونە لە لەندەن، لە ساڵی 2012. Photo: Cmglee, CC BY-SA 3.0

چی دەبێت ڕاست بێت

بۆ تاجەکە لەسەر شوێنێکی بە هەوا 6.5 م/س، نرخی کارەبا پەیوەندی بە دوو شتەوە هەیە کە دەتوانین کار بکەین: چەند وزەیەک لە هەر یەک پێ چوارگۆشە لە ناوچەی پێشەوەی دەدات و چەند پارە دەخاتە سەر دابینکردنی

پەڕەی پێشەوەی300 بۆ هەر پێ چوارگۆشە500 بۆ هەر پێ چوارگۆشە800 بۆ هەر پێ چوارگۆشە1100 دۆلار بۆ هەر مەتر چوارگۆشە
0.15$0.24$0.40$0.63$0.87
0.20$0.18$0.30$0.47$0.65
0.25$0.14$0.24$0.38$0.52
0.30$0.12$0.20$0.32$0.43

کە دەتوانن سەربکەون، و لەوێدا ناتوانن

دەتوانێت سەربکەوێت:

  • بینای بەرزی با و شوێنە دەریاییەکانی, وەک زیادکردن بۆ خۆر: با لە سەر سەختە بەرز دەبێتەوە لە شەودا، لە زستان و لە باران بارینەکاندا، کاتێک پانێلەکانی وزەی خۆر کەمێک بەرهەم دەهێنن.
  • سه‌ره‌تای ڕه‌ش و سێبه‌ری زۆر تاجەکە بەشی سەرەوەی بەکاردەهێنێت، نەک ناوچەی سەقفەکە، وە لە بەرامبەر پانێلەکان، ڕووەک یان تەلارەکاندا ناکۆک نابێت.
  • هێزی بێ گرێبەست کە تێیدا کابلەکان گرانن: هەستەوەرەکان، ڕووناکی، ئامێری پەیوەندییەکان، بنکەی هەوا لەسەر پردەکان، ستەلس و دامەزراوە دەریاییەکان.
  • ئەو بەربەستانەی کە پێشتر هەبوون: ڕێگە و شەمەندەفەر، دیواری دەریا و پردەکان، کە تێیدا پارەی دروستکردنیان دەدەن.
  • .دیتنی و پەروەردە. تاجێک کە دەخولێتەوە، بەیاننامەیەکی گشتییە کە پانێلی وزەی خۆر نییە؛ قوتابخانەکان، مۆزەخانە و بینا گرنگەکانیش نرخی ئەوە دەدەن.
زیاتر لە دوو دەین تۆنۆڵەی سپی بچوک لەسەر ستەمی کورت بە درێژایی سەقفێکی ساف کۆبوونەتەوە لە سەر نیشانەیەکی دوکان، لەگەڵ درەختەکانی پشتەوە.
زیاتر لە دوو دەورین توربینە بچوکەکان لەسەر دوو سەقفی مۆرۆ بەی، کالیفورنیا، ساڵی 2011. دانانی ڕۆتەرە لەسەر سەقف ئاسانە، بەڵام پارەی پێدانیان زۆر قورسە، وەک ئەوەی لە تاقیکردنەوەی هەوای ووروکدا دەرکەوت. Photo: Paul Gipe, CC BY-SA 4.0

ناتوانێ سەربکەوێت:

  • وەک سەرچاوەیەکی گران بۆ کارەبای زۆر پارە بۆ بەرهەمهێنانی وزەی خۆر و بادی زۆر پێویسته $0.04 to $0.10 بۆ هەر کیلۆوات کاتژمێرێک؛ هیچ شتێک لە بینایەک نزیک نابێتەوە.
  • لە شەقامە شارستانیەکانی پارێزگا و شارۆچکەی نزم, کە لەوێدا با بە ڕێژەی 4 بۆ 5 م/س لە بەرزایی سەقفەکەدایە.
  • پشتەوەی ڕووبەرەکە. هەرچەندە ڕۆتۆرەکان نەخشەسازی کراون، دیوارێکی داخراو هیچ ئاوێکی تێپەڕاندنی نییە.

پلانی گەشەپێدان و ئەو پارەیەی کە تێدەچێت

فازکاربڕیارەکەنرخی پێشبینیکراوکاتی
0. لێکۆڵینەوەی نەخشەسازینەخشەسازیی پەڕ و کاناڵ، CFD ی یەک مۆدێل و 3 × 3 ڕیز، توپۆلۆجی کارەبایی، مۆدێلی خەرجی لەگەڵ بەرهەمهێنەرەئایا سی پی لەسەر ڕووبەری پێشەوەی سەروو 0.2 لە ڕیزێکدا ڕاستە؟$30k to $60 کیلۆبایت3 بۆ 4 مانگ
1. تونێلسێ خولەک، سێ کاناڵ، ستاتۆرەکە چالاکە و کار ناکات، پاشان 3 × 3 ڕیز؛ 3 بۆ 15 م/س، 0 بۆ 45°Cp ی پێوراوە، لەدەستدانی ڕیز، خێرایی دەستپێکردن، دەنگ$60k to $120 کیلۆبایت4 بۆ 6 مانگ
2. بەشی پێشانژەنراڵ، بوردی وزەی کارەبا، مۆدێلی داخراو؛ بەردەوامی، بەفر، باران و تاقیکردنەوەکانی دەنگ (هێڵی IEC 61400-11)کارامەیی و درێژخایەنی ماددەکان$50k to $100k6 مانگ
3. تاقیکردنەوە10 بۆ 20 مادۆڵ لەسەر لایەکی با، ئامێرێکی خێرایی هەوا یان لیدەر، ساڵێک زانیاری، کامێرای زیندەوەرReal kWh per m², availability, noise in the building$80k to $150 کیلۆبایت12 مانگ
4. ڕێگەی بەرهەمئەندازیاری بنیات و ڕووکاری، IEC 61400-2 بنچینەی دیزاین، UK MCS 006 یان US ACP 101-1 گواستنەوەی بڕوانامە، کارەبا و ئاگربەست، بیمەبەرهەمێک کە خاوەنی بینا دەتوانێت بیکڕێت$100k to $250 کیلۆبایت12 بۆ 18 مانگ

قۆناغەکانی 0 بۆ 3 پێویستیان بە نزیکەی $220,000 to $430,000 دوو ساڵ هەر قۆناغێک خاڵێکی دیاریکراوی هەیە بۆ ڕاگرتنی: ئەگەر تونێلەکە سی پی پێشەوەی نزیکەی 0.2 نیشان نەدات لە ڕیزێکدا، ئێمە لێرەدا ڕادەگرین و بڵاودەکەینەوە کە بۆچی.

ئێمە کێمان دەوێت

  • ئایرۆدینامیستێک کە ئەزموونێکی کەمی ڕینۆلدس و ڕۆتەری هەیە، بۆ دیزاینکردن و پشکنینی تیشکەکان، کاناڵەکان و ستۆرەکە.
  • زانکۆ یان تونێلێکی بای بازرگانی، لەگەڵ ئەندازیاری CFD بۆ پلاندانانی تاقیکردنەوەکان و نمونەکردنی پەیوەندی نێوان ڕیزەکان.
  • ئەندازیاری کارەبا بۆ دروستکەری بچوک-مگنیتێکی بەردەوام، گەڕانەوەی چالاک، MPPT و کۆکردنەوەی دی سی لە زۆر مۆدێل.
  • ئەندازیاری بنیاتنان و ڕووکاری بۆ بارهەڵگری باران لەسەر تاج (EN 1991-1-4 / ASCE 7)، دابینکردن، بەست و بێزاری.
  • ئاکۆن بۆ دەنگی دەنگ و لەرزین کە دەچێتە ناو بیناکەوە
  • شارەزای هەوای شارستانی بۆ پێوانەکردن و نەخشەکێشانی با لە سەر سەختە کاندیدەکان پێش ئەوەی هیچ شتێک دروست بکرێت
  • سزا و پابەندبوون: ستانداردی با (IEC 61400-2, -11, -12-1)، یاسای کارەبا و ئاگر، وە بیمەی ئامادەیی بۆ پاڵپشتیکردنی فڕۆکەوان.
  • ژینگەپارێز بۆ دروستکردنی چاودێری باڵندە و شەمشەمەکوێرەکان
  • هێزی بەرهەمهێنان لە دروستکردنی تەقینەوە یان rotomoulding بۆ نرخی برینەکان و کاناڵەکان بە ڕێژەی.

بیرۆکەیەکی باشتر پێشوازی لێدەکرێت

دیواری پاڵەوانەکان یەکێکە لە وەڵامەکانی پرسیارێکی گەورەتر: چۆن ئەو شوێنانەی کە خەڵک ئێستا دەژین دەتوانن زیاتر لە ئێستا وزەی پاک دروست بکەن، بیپارێزن یان ببەخشن؟ ئەگەر ژمارەی ئەم لاپەڕەیە دڵنیات بکات کە ڕێگەیەکی تر باشترە، ئێمە دەمانەوێت گوێی لێبگرین. بانگەشەی خۆر کە گەرمی دروست دەکات، هێزی گەرمایی، هێزی ئاوی گەڕاوەوە، گرمی پاشەکەوتکراو یان کاتی زیرەکتر بۆ داواکاری دەتوانن هەموویان تاجێکی با بدەن بە چەندین بینا. . بیرۆکەی رادار هەریەکەیان بابەتێکی تایبەتی خۆی هەیە کە بە هەمان ڕێزەوە نوسراوە وەک ئەوەی ئێمە لێرەدا بەکاری دەهێنین.

لەوانەیە هەندێک لە ئەندامانی دامەزراوە پەیوەندییان هەبێت کە دەتوانن گوێبیستی دەنگێکی بەرز بن. بۆ ئەوەی بیرۆکەیەک بخرێتەڕوو، پێویستی بە کارکردنی هەیە، مۆدێلێکی ژیانی ڕاستەقینە کە لەڕاستیدا وزەی بەرهەم دەهێنێت، لەگەڵ دەرکەوتنی پێوەر لەسەر ئامێریەکە، نەک داواکراو؛ ئەمەش هۆکارێکە ئەم لاپەڕەیە کۆتایی پێدێت بە تونێلێکی هەوا و فڕۆکەوانی سەربان جگە لە نەخشەکێشان. بیرۆکەکانی پەڕەشوتیش پێشوازی لێدەکرێت: ئەگەر فیزیک و ژمارەکان ڕاست بن، دەتوانین بڵاویان بکەینەوە لێرە لەسەر ماڵپەڕەکە. بەڵام کۆکردنەوەی سەرمایە بەبێ مۆدێلێکی کاریگەر زۆر قورسە، هیچ شتێک لێرەدا بەڵێندەری پارە نییە، نەگەڕانەوەیە و نە پێشکەشکردن. ئەم ستانداردە ئەو شتەیە کە ئەم لاپەڕەیە هەوڵی پێدانی دەدات: ژمارەی نیشان بدە، بڵێ چیت هەڵە کردووە و پێشنیاری باشترین تاقیکردنەوە بکە.

ئه ‌ وێنۆمێتری سپیی باڵا دووری سێ جووت بازوه‌ی هەستەوەر لەسەر کێڵگه‌یه‌ک له سه‌ر زه‌وی هیدر، له‌گه‌ڵ بادێکی بارانی و ئامێری تر له سه‌ره‌وه
ئامێرێکی خولانەوەی سەروزە لە ویم موس، سکواڵد. خێرایی و ئاراستەی با بە هۆی دەنگی دەنگەکانەوە پێوانە دەکات و هیچ بەشێکی جووڵێنەری نییە. فڕۆکەوانی سەر سەقفەکە بە هۆی ئامێرێکی وەک ئەمەوە باران دەکێشێت Photo: M J Richardson, CC BY-SA 2.0

چۆن دەتوانیت یارمەتی بدەیت

  • شارەزایی خۆت بهێنە ئەگەر تۆ لە یەکێک لەو بوارانە کار دەکەیت کە لێرەدا باسمان کرد، ئەرکێک پێشکەش بکە. تەنانەت کاتژمێرێک بۆ پشکنینی نمونەمان بە نرخە.
  • سەقفێکی هەوادار پێشکەش بکە خانوویەکی بەرز لەسەر کێڵگە، چیای بەرز یان دۆڵێکی کراوە کە بە سەقفی سەلامەتەوە بێت دەتوانێت شوێنی فڕۆکەوانی بکات. پێمان بڵێ کە لە کوێدایە و با بە چ شێوەیەک دێت.
  • داتاکانی با دابەش بکە. ساڵێک لە پێوانەکردنی با لە سەر سەقف، پرد یان کێڵگەی دەریاچە یارمەتیمان دەدات بۆ هەڵبژاردنی شوێنی تاقیکردنەوەکە.
  • حسابەکانمان تاقی بکەەوە . مۆدێل کراوە ئەگەر هەڵەیەکت دۆزییەوە، پێمان بڵێ: ئێمە باشترە ئێستا چاک بکرێتەوە تا دوای تاقیکردنەوە.
  • بیرۆکەیەکی باشتر پێشکەش بکە. لەڕێگەی شێوەی بەشداریکردن لەگەڵ کێشەکە کە چارەسەری دەکات، پشکنینی فیزیکی، نرخی نزیکەی یەک کیلۆوات کاتژمێر و هەرزانترین تاقیکردنەوە کە دەتوانێت ئەوە بسەلمێنێت کە هەڵەیە.

سەرچاوە

  1. Salonvaara, M., Karagiozis, A., Pazera, M. و میلەر، د. (2007). هەوا لە پشت جلەکانەوە: چیمان فێربووە؟ کۆنفرانسی بیناسازی ئێکس.
  2. لیسسمان، پی.بی.س. (1983). ڕینۆلدز-ی نزم ژمارەی فڕۆکە. Annual Review of Fluid Mechanics 15, 223-239.
  3. Howey, D.A., Bansal, A. و هولمز, A.S. (2011). دیزاین و کارکردن لەسەر توربینێکی با بە قەبارەی سانتیمەتر بۆ کۆکردنەوەی وزەی خۆر. کەرەستەکانی زیرەک و دامەزراوە 20, 085021.
  4. فەردسپیڵ، سی.سی و چن، ج. (2003). هەستەوەری هەوا پرۆسێسەکانی ئامێرە هەستیارەکانی ئای ئێی ئی ئێف 2003، 22-25.
  5. نیومان، بی.جی. (1986). تیۆری دیسک-ئەکتۆر بۆ تۆرنەکانی هەوا. رۆژنامەی ئەندازیاری هەوا و ئایرۆدینامیکی پیشەسازی 24، 215-225.
  6. .ئێڵ و ئێن (2026). زانستی وزەی با 11، 2037-2051, بەگشتی پشکنینی پێوانەکردنی دوو هێڵی وەرگێڕان
  7. Li, Q., Öztürk, K., Ragni, D. و. (2017). دیزاین و تاقیکردنەوەی ڕاستی گەڕانەوەی سوێرڵ بۆ سیستەمەکانی پڕۆپێل. AIAA 2017-3571.
  8. .ئۆها و کاراسودانی، تی. (2010). توربینێکی با کە توانای بەرهەمهێنانی زۆر بەرزی هەیە بە تەکنەلۆژیای لینزەکانی با Energies 3(4), 634-649.
  9. ڤێن بۆسێل، جی.جی.دبلیو (2007). زانستی دروستکردنی زیاتر لە خولانەوە لە با: تاقیکردنەوەکانی بڵاوکەرەوە و تیۆری دووبارە لێکۆڵینەوە. Journal of Physics: Conference Series 75, 012010.
  10. ..پ. (2017). ئەو 50 ملیۆن دۆلارەی کە لە کۆمپانیای کیوی بۆ دابینکردنی موچەی کرێکاران خەرج کراوە، بەهۆی شکستهێنانی ئۆجینەوە لەدەستچوو.
  11. . جیگۆر ، پی و سیلیگ (1998). بەشی سەرەوەی فڕۆکە بۆ تۆڕە ئاوییەکانی ئاسۆیی بچوک. Journal of Solar Energy Engineering 120(2)، 108-114.
  12. Kishore, R.A., Coudron, T. و پرییا ، س. (2013). .توربینە بارانیەکە لە جۆری (SWEPT)ـە. Journal of Wind Engineering and Industrial Aerodynamics 116, 21-31.
  13. Tamaro, S., Campagnolo, F. و بوتاسۆ ، سی. ئێل (2024). لە ڕووی هێز و کۆنتڕۆڵی ڕۆتۆرێکەوە کە ناگونجێ: لەدەرەوەی یاساکانی کۆسین. زانستی وزەی با 9، 1547-1575.
  14. ڕیچموند-ناڤارو، جی. ، ئوچیدا، تی. و کالدرۆن-مۆنیوز، د. (2022). کێشی گەردیلە لە کاتی هەڵکشانیدا بە هۆی بارانی زۆرەوە زیاد دەبێت. Wind Engineering 46, 518-528.
  15. ماریۆس، س. (2006). هێزی با لە ژینگەی دروستکراودا: کاریگەری کۆنتڕۆڵکەری بیناکان. پەڕتووکی پڕۆفیسۆر، TU Delft (دوای Mertens, 2003, Wind Engineering 27(6)).
    1. (بە ئینگلیزی). ڕاپۆرتی کۆتایی تاقیکردنەوەی وێڵد.
  16. Pacific Northwest National Laboratory (2025, 2026). ڕاپۆرتەکانی بازاڕی وزەی با دابەشکراو و نوێکردنەوەی زانیاری تەکنەلۆژی.
  17. وەزارەتی وزەی ئەمریکا و NREL (2025). سیستمی خۆر ڤیتۆڤۆڵتایی نرخی بنەڕەتی، Q1 2025:بانگەواز $1.95 to $1.98 بۆ هەر واتێک
  18. Lazard (June 2026). بڕی وزەی بەرزکراوەوە، وەشانە 19.
  19. بەڕێوەبەرایەتی زانیاری وزەی ئەمریکا (2025). بەهای نێزیکەی کارەبا بەگوێرەی بوارەکان، 2024؛ یورۆستات، هەژمارەکانی نرخی کارەبا.
  20. لۆس، ئێس. ئار، ویل، تی و مارا، پی. پی. (2013). بەشی زۆری ئاوی خواردنەوە لە ئەمریکای باشوورەوە دێت. پاراستنی بایۆلۆژی 168، 201-209.
  21. لۆس، ئێس. ئار، ویل، تی.، لۆس، ئێس. ئێس و مارا، پی. پی. (2014). ..کۆبوونەوەکانی دروستکردنی باڵندە لە ئەمریکا کۆندوڕ 116(1)، 8-23.
  22. گرێنت، ئە.، جۆنستۆن، سی و کیلی، ئێن. (2008). گۆڕانی وزەی هەوا لە شارەکاندا: توانای خولانەوەی تۆڕی ئاو. وزەی نوێبووەوە 33(6)، 1157-1163. بیرۆکەیەکی پەیوەندیدار کە تاقی دەکەینەوە: کەناڵەکان لە ڕێگەی پەراپێتەوە کە بە هۆی جیاوازیی فشارەوە دەچنە ناو بیناکەوە و سەرەوەی بیناکە.