Ezinye iilwimi kule ndawo zingaguqulelwa ngematshini kwaye zingaquka iimposiso. Uncedo lokuyilungisa Funda isiNgesi esibhaliweyo
  1. Funda
  2. Umkhangeli zincwadi
Umkhangeli zincwadi · Isixhobo 15

Ukuya ekhaya: ukubuyela ngaphakathi

A small push slows a spacecraft by a hundred metres per second, and the air takes care of the other 7.8 kilometres per second, as a fireball.

11 min

NASA/JPL/Space Science Institute

Le ncwadi yabhalwa ngu Local Solar System Iqela le-Fundamente lilungu kwaye lingaphuculwa ngumvavanyi oqeqeshiweyo. Ingaba uqeqeshiwe kulo mxholo?

Wonke umqhubi wenqwelomoya ufika ekhaya ngendlela efanayo: ngokujika isantya sibe kubushushu. I-capsule efika kwi orbit ithatha amandla afanelekileyo nge kilogram ukutshisa ubunzima bayo bentsimbi amaxesha amaninzi ngaphezulu. Ubugcisa bonke bokungena kwakhona kukususa loo mandla ngokucothayo ngokwaneleyo ukuba uphile, kwaye ngokukhawuleza ngokwaneleyo ukuba ungabuyanga kwisithuba.

Ikapsula ye-ballistic ephuma kwi-orbit eyi-400 km, kunye neentsuku ezintathu ezibuyela kwinyanga zithelekiswa (zithe nkqo kakhulu, phezulu, ziphantsi kakhulu). Imodeli yendawo-yobunzima bemozulu eqhubekayo.

Iinjini ziqala ukuwa. Umoya usenza ukutshixa.

Bona

  1. I-deorbit itshisa. Ibonisa ngasemva, i-capsule iqhuba i-injini yayo kwimizuzu emininzi kwaye ikhawuleza malunga ne-100 m/s. Eli nqanaba likhupha icala elifutshane le orbit yayo kwimozulu.
  2. Indawo yokungena, malunga ne-120 km phezulu. Ikapsula idibana nokuqala okuncinci komoya ohamba malunga ne-7.8 km/s.
  3. Ibhola yomlilo. Umoya phambi kwesikhuseli sobushushu ucinezelwe kakhulu ukuba ube yiplasma ekhanyayo, amawaka eeqondo ashushu. Iimpawu zesandi soqhagamshelwano azikwazi ukudlula kwimizuzu embalwa. Isikhuseli sobushushu sihamba ngokucothayo kwaye sityhapha, sithwala ubushushu kunye nalo.
  4. Indlela yokungena. Ukubuyela ukusuka kwinyanga nge 11 km/s, i-engile yokungenisa kufuneka ibe phezulu ukuya kwinxalenye yeqondo: iphakamileyo kakhulu kwaye ukukhawuleza kuya kutyhala abaqhubi, iphantsi kakhulu kwaye i-capsule iyaphuma kumphunga njengelitye elinokususwa ngamanzi.
  5. Iiparachutes. Ezantsi malunga ne-10 km ikapsula iwela kumawaka amabini e-km/h. Iiparachutes zivuliwe, kwaye iwela kwimitha embalwa ngesekondi.

Ukuqonda

Kwi-400 km ye-orbit ejikelezayo (r = 6,778 km) isantya siyi-7.67 km/s. I-ellipsis enendawo ephantsi eyi-50 km phezulu ine-a = 6,603 km, kwaye kwi-400 km isantya sayo kufuneka sibe yi-7.57 km/s. Umlilo wokususa i-orbit yinto eyahlukileyo: malunga 102 m/ s, kuphela i-1.3% yesantya sokuhamba kweplanethi.

Uxinzelelo lokutsala luyi ½ ρ v² C_D A. Uxinzelelo lwamanzi ρ lunyuka ngeepesenti nganye yeekhilomitha ezi-5 zokuhla (ubude bemitha malunga neekhilomitha ezili-7.2), ngoko ukucotha kukhupha ngokuthe nkqo, ifike kwinqanaba eliphezulu kwaye likhuphe njengoko ikapsula icotha. Kwimodeli engaphezulu:

UngenisoIsantyaI-EngileUkunciphisa okuphezulu
I-Orbit7.85 km/s1.5°malunga ne-8 g
Inyanga11 km/s8°malunga ne-31 g
Inyanga11 km/s5.6°malunga ne-7 g
Inyanga11 km/s4.8°ishiya phantsi

Real capsules fly with a little lift (their centre of mass is off-centre, so they fly tilted) and roll to steer it, which lowers the peak to about 4 g for a Soyuz and widened Apollo’s corridor to about 2 degrees.

Umphathi

Imodeli idibanisa ii-equations zeplanethi zokuhamba ngesantya somhlaba kunye nokutsala kuphela:

dv/dt = −μ r/|r|³ − (ρ(h) |v| / 2β) v,   ρ(h) = ρ₀ e^(−h/H)

nge β = m/(C_D A) = 350 kg/m² (i-capsule-like) kunye ne H = 7.2 km. Ukungenisa i-ballistic ethe nkqo, uAllen noEggers (1958) babonisa ukuba ukukhawuleza okuphezulu kuxhomekeke kwi-β:

a_max ≈ v_E² sin γ / (2 e H)

Kwimeko yenyanga ethe nkqo (γ = 8°) inika malunga ne-44 g; ulinganiso olupheleleyo lunika i-31 g, kuba ukutsala komhlaba kuqhubeka nokwenza indlela ibe mfutshane njengoko ikapsula ihla. Nayiphi na indlela, i-engile yokungena, hayi ubungakanani besithuthi, imisela umthwalo we-g, oko kukuthi kutheni yonke inqanawa ebuyela kwihlabathi liphela ibaleka ngendawo efanelekileyo yokuqhuba.

Zama

Ukusebenzisa isifundo se-vis-viva, khangela ukutshisa kwe-deorbit: i-orbit ejikelezayo kwi-400 km (r = 6,778 km) inesantya se √(μ/r). Ii-ellipsis ukusuka kwi-400 km ukuya kwi-50 km zinee a = (6,778 + 6,428)/2. Kufuneka ihambe njani icapsule ngesantya esiphantsi kwi-400 km? (μ = 398,600 km³/s²)

Uvavanyo olukhawulezayo

3 imibuzo ekhawulezayo. Khetha impendulo ukuze ubone ukuba ulungile na.

  1. Kufuneka iinqanawa zesibhakabhaka zicofe kangakanani xa zijikeleza ukuze ziqale zifike ekhaya ukusuka kwi-400 km?

    1. A 7.7 km/s
    2. B malunga ne-100 m/s
    3. C malunga ne 1 km/s
    4. D kufuneka iphele ngokupheleleyo
    Bonisa impendulo

    B. malunga ne-100 m/s Umlilo omncinci unyusa ezantsi icala elifutshane le orbit kwimozulu; umoya ususa isiphelo sesantya.

  2. Yintoni eyenza ukuba kushushu xa ibuyela ngaphakathi?

    1. A Uxinzelelo nokukhanya kwelanga
    2. B Umoya phambi kwecapsule ucinezelwe ngokukhawuleza kakhulu ukuba ukhanya njengeplasma
    3. C Iinjini
    4. D Umsebenzi we-radioactive
    Bonisa impendulo

    B. Umoya phambi kwecapsule ucinezelwe ngokukhawuleza kakhulu ukuba ukhanya njengeplasma

  3. Yintoni ebangela ukuba i-capsule ebuyela kwinyanga ifike kwindawo yomoya ephantsi kakhulu?

    1. A Iwela ngokulula
    2. B Iyakwazi ukujika iphinde iphume kwisithuba
    3. C Ilahlekile
    4. D Isuka kwi-geostationary orbit
    Bonisa impendulo

    B. Iyakwazi ukujika iphinde iphume kwisithuba

Iilayini Ezigqibekileyo

  • Funda isifundo
  • Ukwenza isigqibo
  • Uthathe isifundo

Phawula isifundo sencwadi eneenkcukacha egqityiweyo ukusigcina kwindlela yakho yokuqhubekeka kule sixhobo.

Amagama kule ncwadi eneenkcukacha

IiNkqubo

Eli nqaku lilayisensiwe CC BY-SA 4.0.

Izixhobo kunye neengcebiso zisebenzisa iimodeli ezilula zokufunda kuphela. Akufanele zisetyenziswe ukuqhuba, ucwangciso lwemikhosi okanye nayiphi na intlawulo yokusebenza. Iziqinisekiso azihlawulwanga kwaye azigunyaziswanga. Funda uxanduva lokungasebenzisi imixholo yoqeqesho