Aý Fazy we Ekliptika
Ayy Yer etrabynda aýla we onuň fazyny ýerden gör, we ekliptikler näçe wagt bolup biler.
ESO/S. Guisard (www.eso.org/~sguisard) (CC BY 4.0)
Aý Fazy we Ekliptika
Bu näme? Ay öz-özünden ýagtylyk çykarmaýar. Gün her wagt onuň bir ýarysyny ýakýar, we Ay dünýäni dolap, her 29.5 günde bir gezek, biz bu ýakylan yarydan has köp ýa az görýäris. Bu üýtgeýän şekiller fazalar.
Ony nädip ulanmak gerek: "Bugünden günler" slýuçerini çek ýa-da Oýna basyp. Büyük görüniş aşakdan ýere we aya seredýär; kiçi resim bolsa ony ýerden görýän ýaly aýy görkezýär.
Bu Geçek
_Ilkinji dolup gelen aý: _Aýdyň aý:
Üstden Görkez
Yerden Görkez
Günorta yarym küreden görlen Ay, şimal tarapa garanyňda aşak gaýdyp dur, şonuň üçin ýagty tarapy tersine öwrülýär.
Şuny synla
- Aýy Güne we Ýer arasyna goýmana çenli çekÝüzlenme: Bu täze aý. Ýaş aýy bizden uzakda, şuňa görä biz hiç zat görmeýäris; aý gündüz gökdedir, gün şöhlesinde ýitirilipdir.
- 15 günläp dowam et, dolu aýa çenli.Ýüzlenme: Şäher
- Çaýal we her bir Täze we Dolup gelen Aýda islegiň astydaky sanlary görÝüzlenme: Aylaryň köpüsinde ekliptik ýok: Ayyň ýoly 5° töweregi çöküpdir, şonuň üçin ol arada köläniň üstünden ýa-da astynda geçýär. Ekliptikler diňe "ekliptik möwsümlerinde" bolup geçýär, takmynan her alty aýda bir.
- "Men Günbatar Hemisferde ýaşaýaryn"-y barlaÝüzlenme: Resim aşak gaýdyp gelýär. Awstraliýa ýa Argentinadan aýyň ýagtylanyşy sag tarapda däl, sol tarapda görünýär.
Buň arkasyndaky pikirler
Näme üçin biz fazy görýäris?
Bir çyrany bir topuň üstüne ýak we onuň etrabynda ýöräp git: käbir ýerlerden siz ýagtylykly yary görersiňiz, beýlekilerinden diňe bir bölek görersiňiz. Gün şöhledir, aý topdyr we siz ortada ýer ýüzündesiňiz. Fazanyň ýer ýüzüniň kölgesi bilen hiç hili baglanşygy ýok; bu diňe aý tutulma wagtynda ähmiýetlidir.
Aýyň fazy J. Meeus, Astronomical Algorithms (2nd edition, 1998), chapters 47 to 48; eclipse screening from chapter 54. Next new and full moon dates are calculated from the same formulas and are accurate within about half a day.
Ayyň güneşli yary biz dünýäden görip bileris. Ol hiç (ýaş aý) ondan ählisi (dolup duran aý) we 29.5 günde gaýdyp üýtgeýär.
Aýy ösdürmek: her geçe täzeden doluna çenli biraz az ýagtylyk berler. Aýy azaldymak: dolundan ýene täzeye çenli azdyrar.
Bir güneşli aý yarydan az ýagty, bir inçe egri çyzykly. Bir gibbous aý yarydan köp ýagty, emma heniz dolu däl.
Aýyň ýüzüniň näçe bölegi, biz ony dünýäden görşimiz ýaly, Gün tarapyndan ýagtylanýar. 50% bir ýarym aýy; 100% bir doly aýy.
Ahyrky täze aýdan bäri günleriň sany. Fazalaryň doly döwri takmynan 29.5 gün dowam eder.
Luganyň içinde →Bir tebigy zadyň başga bir zadyň nury bilen örtülmegi. Gün tutulmalarynda aý gündüzü örtýär; aý tutulmalarynda aý ýer tälbini geçýär we gara ýa-da kümüşi reňke öwrülýär.
Luganyň içinde →Ayyň öwrülýän ýoly Günüň töweregindeki Yeriň ýolunyň planyny kesýän iki noktadan biri. Ekliptikler diňe täze ýa-da dolu aý bir düýp golaýyna düşende bolup biler.
Luganyň içinde →Data täblisi (metin öwürişi)
| _Taryh | Faýllar | Ýöňke |
|---|---|---|
| 9 okt | Täze aý | 0,972 % |
| 10 okt | Täze aý | 0,00529 % |
| 11 okt | Täze aý | 1,23 % |
| 12 okt | Waşyň | 4,47 % |
| 13 okt | Waşyň | 9,47 % |
| 14 okt | Waşyň | 15,9 % |
| 15 okt | Waşyň | 23,6 % |
| 16 okt | Ilki dörtlük | 32 % |
| 17 okt | Ilki dörtlük | 41,1 % |
| 18 okt | Ilki dörtlük | 50,5 % |
| 19 okt | Ilki dörtlük | 60,1 % |
| 20 okt | Gibbous | 69,4 % |
| 21 okt | Gibbous | 78,2 % |
| 22 okt | Gibbous | 86 % |
| 23 okt | Gibbous | 92,6 % |
| 24 okt | Dolu Ay | 97,3 % |
| 25 okt | Dolu Ay | 99,7 % |
| 26 okt | Dolu Ay | 99,6 % |
| 27 okt | Dolu Ay | 96,7 % |
| 28 okt | Aşak | 91,3 % |
| 29 okt | Aşak | 83,5 % |
| 30 okt | Aşak | 73,8 % |
| 31 okt | _Soňky | 63 % |
| 1 noý | _Soňky | 51,7 % |
| 2 noý | _Soňky | 40,5 % |
| 3 noý | Aýy | 29,9 % |
| 4 noý | Aýy | 20,6 % |
| 5 noý | Aýy | 12,7 % |
| 6 noý | Aýy | 6,63 % |
| 7 noý | Täze aý | 2,47 % |
Esbaplar we dersler diňe öwrenmek üçin aňsatlaşdyrylan modelleri ulanýar. Olar nawigasion, missiýa planlaýyş ýa-da her haýsy işleýiş karary üçin ulanylmaýar. Sertifikalar mugtdyr we akreditlenmeýär. Okap gör