Ezinye izilimi kule ndawo zingaguqulwa ngemishini futhi zingafaka amaphutha. Usizo lokuthuthukisa Funda isiNgisi esisemthethweni
Izinsuku zenyanga kanye ne-eclipses
  1. Funda
  2. I-Explorer
I-Explorer · Ingxenye 5

Izinsuku zenyanga kanye ne-eclipses

Kungani inyanga ishintsha ukwakheka ngenyanga, nokuthi kungani singatholanga ukungqubuzana ngaso sonke isikhathi lapho ilanga ligcwele.

12 min

NASA

Le ndatshana yabhalwa nguLocal Solar System ilungu leqembu le Foundation futhi ingathuthukiswa ngumbuyekezi oqeqeshiwe. Ingabe uqeqeshiwe kulolu daba? Sicela uhlela

Izinsuku zenyanga nezingqimba

Vula ikhasi eligcwele

Yini lokhu? Inyanga ayikhiqizi ukukhanya kwayo. Ukukhanya kwelanga kuhlala kungenxa yaleyo nhlamvu, futhi njengoba iMhlaba ihamba ngaphesheya kweplanethi, cishe izikhathi ezingu-29.5 ngosuku, sibona ngaphezulu noma ngaphansi kwaleyo nhlamvu ekhanyayo. Lawa mafomu ashintshayo yimijikelezo.

Indlela yokusetshenziswa kwayo: Dlulisa i-"Days from today" slider, noma chofoza Play. Umbono omkhulu ubheka phansi ezweni kanye nenyanga kusuka phezulu kakhulu; isithombe esincane sibonisa inyanga njengoba uyibonayo kusukela ezweni.

Inyanga namhlanje

Inyanga egcwele elandelayo: Inyanga entsha elandelayo:

Ukubuka kusuka phezulu

Ukubuka kusuka eMhlabeni

Usuku
Isigaba
Ikhanya
Ubudala benyanga

Zama lokhu
  1. Dlulisa kuze kube uLwezi luhlala phakathi kwe-Isihlabathi nelanga.Isixhumanisi: Le yinyanga entsha. Ingxenye ekhanyayo ibheke phambili, ngakho-ke asibona lutho; inyanga iyizulu lemini, ilahlekile emlilweni welanga.
  2. Qhubeka uqhubekela phambili ngezinsuku ezingu-15, kuze kube yinyanga egcwele.Isixhumanisi: Manje i-Earth iyiphakathi kwelanga nenyanga futhi sibona inhlamvu egcwele. Inyanga egcwele ikhula njengoba ilanga liphuma futhi liphezulu yonke imini.
  3. Chofoza Dlala bese ubheka umlayezo ngaphansi kwamanani ngaso sonke isikhathi sonyaka omusha nonyaka ogcwele.Isixhumanisi: Inyanga eminingi ayikho i-eclipse: indlela yenyanga ihamba ngokuyi-5°, ngakho-ke ivame ukudlula phezulu noma ngaphansi kwesithunzi. I-eclipses ikhona kuphela "isikhathi se-eclipse", cishe ngaso sonke isikhathi sonyaka omibili.
  4. Khetha "Ngihlala enyakatho ye-hemispheric".Isixhumanisi: Isithombe sishintsha phansi. Ku-Australia noma e-Argentina uLwezi omnyama ukhanya ngakwesobunxele, hhayi kwesokudla.
Igama elifanele
Izinhlamvu ezimqoka

Kungani sibona amaphaseji?

Shintsha i-torch kwibhola egumbini elimnyama bese uhamba eduze kwayo: kusuka kwezinye izindawo uzobona yonke inhlamvu ekhanyayo, kusuka kwabanye nje isibhakabhaka. Ilanga yi-torch, inyanga iyibhola futhi ukhona emhlabeni phakathi. Isigaba asikho isizathu sokwenza nesithunzi sezwe; lokhu kubaluleke kuphela ngesikhathi sokunyakaza kwenyanga.

Amasu: Isigaba senyanga kusuka ku J. Meeus, Astronomical Algorithms (isibuyekezo sesi-2, 1998), iziqephu ezingu-47 kuya ku-48; ukuqapha kwe-eclipse kusuka kusiqephu esingu-54. Izimo ezintsha zenyanga kanye nezimo ezigcwele zibalolwa kusuka kuzifomula ezifanayo futhi zilungile ngaphakathi kosuku oluphakathi.

Ithebula ledatha (ukhetho lombhalo)
Inyanga eminyakeni engu-30 ezayo
UsukuIsigabaIkhanya
Nov 12I-crescent ekhulayo11.4 %
Nov 13I-crescent ekhulayo18 %
Nov 14I-crescent ekhulayo25.8 %
Nov 15Ikota yokuqala34.5 %
Nov 16Ikota yokuqala43.8 %
Nov 17Ikota yokuqala53.5 %
Nov 18Ikota yokuqala63.3 %
Nov 19Ukuncibilika kwe-gibbous72.9 %
Nov 20Ukuncibilika kwe-gibbous81.8 %
Nov 21Ukuncibilika kwe-gibbous89.6 %
Nov 22Ukuncibilika kwe-gibbous95.5 %
Nov 23Inyanga egcwele99.1 %
Nov 24Inyanga egcwele99.9 %
Nov 25Inyanga egcwele97.9 %
Nov 26I-waning gibbous93 %
Nov 27I-waning gibbous85.6 %
Nov 28I-waning gibbous76.3 %
Nov 29Ikota yokugqibela65.8 %
Nov 30Ikota yokugqibela54.8 %
Dis 1Ikota yokugqibela43.8 %
Dis 2Ikota yokugqibela33.4 %
Dis 3I-crescent ehamba kancane24.1 %
Dis 4I-crescent ehamba kancane16 %
Dis 5I-crescent ehamba kancane9.41 %
Dis 6I-crescent ehamba kancane4.49 %
Dis 7Inyanga entsha1.35 %
Dis 8Inyanga entsha0.0403 %
Dis 9Inyanga entsha0.57 %
Dis 10Inyanga entsha2.88 %
Dis 11I-crescent ekhulayo6.88 %

Inyanga ayishintshi umbo. Inani elilinganayo lihlala likhanya ngoMhlaba; okuguqulwa wukuthi inani elikhulu lengxenye ekhanyayo libheke kuwe. Uma ubona ukuthi kungani, ama-eclipses ayeka ukuba yimfihlo futhi aqale ukuba nokubikezela.

Inyanga kwingxenye yokuqala, inhlamvu ngayinye ekhanyayo futhi inhlamvu ngayinye imnyama.
Inyanga kunyaka wokuqala, ivela kuma NASA Lunar Reconnaissance Orbiter data. Credit: NASA

Ingxenye yenyanga ihlala ikhanya. Amaphasela akhona kuphela ngombono wethu.

Bona

Inyanga ayikhiqizi ukukhanya kwayo. Ikhanya ngoba ilanga liwela kuyo. Nganoma yisiphi isikhathi, inhlamvu eyodwa yenyanga ikhanya ngoMhlaba kanti enye inhlamvu imnyama, njengokuba umhlaba unemini nobusuku.

Uma uLwezi luhamba eduze kwe-Isihlabathi, sibona inani elihlukile lengxenye yayo ekhanyayo:

  • Inyanga entsha: inyanga iphakathi kwelanga nezwe. Ingxenye ekhanyayo ibhekene nathi, ngakho-ke asikwazi ukuyibona.
  • Ingxenye yokuqala: sibona inhlamvu yesigamu secwecwe elizimele.
  • Inyanga egcwele: Iplanethi iphakathi kwelanga nenyanga. Sibona isigamu esigcwele esikhanyayo.
  • Ingxenye yesithathu: isigamu sikhanya futhi, enye ingxenye.

Kuthuluzi, isithombe esisekhohlo sibheka phansi ezweni kanye nenyanga kusuka phezulu kakhulu, noMhlaba uphuma ngakwesobunxele. Isithombe esikwesokudla sibonisa lokho okubonayo kusuka eMhlabeni. Hambisa isikhombi bese ubheka ukuthi zishintsha zombili.

Ngamanye amaxesha ilanga, umhlaba nenyanga zilungele ngokucacile:

  • I-solar eclipse ivela lapho isithunzi senyanga siwela emhlabeni ngesikhathi sonyaka omusha.
  • I-lunar eclipse ivela lapho isithunzi sezulu siwela kuMhlaba ngesikhathi soMhlaba ogcwele.

Ukuqonda

Inyanga ihamba kabili ejikeleza umhlaba, ilinganiselwa ngokumelene nezinkanyezi, nge 27.3 izinsuku (inyanga yelanga). Kodwa amaphasela aphindaphindwa wonke amasonto angama-29.5 (inyanga ye-synodic). Yini ushintsho? Lapho uLwandle lujikeleza i-Earth, i-Earth ihamba cishe ngengxenye engu-1/12 yendlela ejikeleza ngayo i-Sun. Inyanga idinga cishe amasonto amabili okuqhubeka nokufinyelela engxenyeni entsha yelanga.

Uhlu lwesikhala esikhanyayo luya ngokuya nge-angle phakathi kwelanga nenyanga njengoba kuboniswe kusuka eMhlabeni, okuthiwa yi elongation:

UkudeIsigabaIngxenye ebhalwe phansi
0°Inyanga entsha0%
90°Ikota yokuqala50%
180°Inyanga egcwele100%
270°Ikota yokugqibela50%

Uma uLwezi luhamba ngokugcwele kwiplanethi efanayo njengoba iDlayini ihamba ngoLwezi, sizothola ukunyakaza kwelanga ngaso sonke isiqephu senyanga entsha kanye nokunyakaza kwelanga ngaso sonke isiqephu senyanga egcwele. Kodwa-ke, i-orbit yenyanga ihlobene ngokufanayo Amadigri angama-5.1. Inyanga idlula kancane ngaphezulu noma ngaphansi komgwaqo welanga-mhlaba, futhi akukho okuzokwenzeka.

Izinhlamvu ezimbili lapho i-orbit yenyanga idlula khona iplanethi ye-orbit yezwe zibizwa ngokuthi nodes. I-eclipses ingase ikwenzeke kuphela uma uLwezi olusha noma olugcwele ludlula eduze kwe-node. Le nto ikhona emavikini amabili enyaka wonke, cishe amasonto ayisithupha ahlukene.

Umphathi

Uhlu olukhanyayo k lulandela i-phase angle i (iSun-Moon-Earth angle):

k = (1 + cos i) / 2

Ngenxa yokuthi ilanga liyimizuzu engu-390 eduze kwenyanga, i ≈ 180° - ubukhulu. Ithuluzi libala i nge-Meeus’s series (Astronomical Algorithms, eq. 48.4), elungisa ukude okuphakathi kwezikhathi ezijwayelekile zenyanga nelanga. Ibeka ama-moons amasha negcwele ngaphakathi kwehora elilodwa lesikhathi esifanele, okuningi ukufundeka.

Inyanga ye-synodic ilandela izivinini ezimbili ze-angle: 1/P_syn = 1/P_sid − 1/P_year = 1/27.3217 − 1/365.256, enikeza amasonto angama-29.531.

Uma ngabe i-eclipse ingase ibe khona kuxhomekeka ku- isinqumo selanga F, i-angle yayo kusuka esigabeni esiphezulu. Meeus unikeza umthetho wokuqapha osheshayo: kuMhlaba omusha noma ogcwele, uma |sin F|> 0.36 (F ngaphezulu kuka-21° kusuka engxenyeni), asikho i-eclipse. Ithuluzi lisebenzisa ngokugcwele lesi sifundo. Kuyinto edingekayo, hhayi ukubikezela uhlobo lwe-eclipse noma lapho ibonakala khona: okudinga ubude benyanga, ubukhulu besithunzi sezulu kanye nezimo ezicacile kakhulu.

Ama-nodes angeke alungiswe. Bahamba emuva ngakwesokudla endaweni ye-ecliptic kanye ngonyaka weminyaka engu-18.6, ngakho-ke amasimu e-eclipse afika cishe ngezinsuku ezingama-19 ngaphambili ngonyaka, futhi yingxenye yokuthi kungani ama-eclipses ephindaphindiwe eminyakeni eminingi engama-18 i-saros isikhashana.

Zama

Dlulisa isici sokushaya ukuze uthole uLwezi olandelayo. Ingabe iphakathi ne-node (i-eclipse ingase ibe khona)? Ngemuva kwalokho thola uLwezi omusha. Khangela izindaba noma iwebhusayithi yendawo yokubuka ukuze ubone uma kukhona okuthile okungenzeka kube yi-eclipse ngalolusuku.

Umbuzo osheshayo

3 imibuzo esheshayo. Khetha impendulo ukuze ubone uma ulungile.

  1. Yini ebangela amaphasela wenyanga?

    1. A Isithunzi sezulu siwela kuMsombuluko
    2. B Ingabe sizoba nengxenye ekhanyayo yenyanga esiyibona kusuka emhlabeni
    3. C Amafu enyanga
    4. D Inyanga ishintsha ubude bayo kusuka emhlabeni
    Bonisa impendulo

    B. Ingabe sizoba nengxenye ekhanyayo yenyanga esiyibona kusuka emhlabeni Isithunzi sezulu sifinyelela kuphela kuMhlaba ngesikhathi sonyaka omnyama. Amaphaseji abhekisela ekhoneni lokubheka.

  2. Kungani kungekho unyaka omusha ngaso sonke isikhathi?

    1. A Inyanga inkulu kakhulu
    2. B I-orbit yenyanga ihamba ngamaqondo angama-5, ngakho-ke ivame ukudlula phezulu noma ngaphansi kwelanga
    3. C Ilanga lihamba ngokushesha kakhulu
    4. D I-eclipses yelanga ikhona kuphela ebusika
    Bonisa impendulo

    B. I-orbit yenyanga ihamba ngamaqondo angama-5, ngakho-ke ivame ukudlula phezulu noma ngaphansi kwelanga

  3. Kuthatha isikhathi esingakanani kusukela emnyangweni owodwa kuya kolandelayo?

    1. A 27.3 izinsuku
    2. B 29.5 izinsuku
    3. C 30 days exactly
    4. D Izinsuku ezingama-365
    Bonisa impendulo

    B. 29.5 izinsuku Izinsuku ezingama-27.3 yisikhathi esisodwa sokuhamba ngamandla elanga; amasigaba aphindaphindiwe ngemuva kwezinsuku ezingama-29.5 ngoba iplanethi ihamba ngamandla elanga phakathi naleso sikhathi.

Ingxenye yelayini

  • Idlala nge-interactive
  • Funda isifundo
  • Ukwenze kanjani isiphakamiso
  • Uthathe isifundo

Phawula isifundo siqediwe ukuze uyigcine ekwenzeni kwakho kulolu hlelo.

Amagama kule ncwadi

Amasu

Le ndatshana ilayisense CC BY-SA 4.0.

Amathuluzi nama-lessons asebenzisa amamodeli alula ukufundela kuphela. Akufanele asetshenziswa ukuhlola, ukuhlela umsebenzi noma noma yiluphi ukhetho lokusebenzela. Izitifiketi zimahhala futhi aziqinisekisiwe. Funda isichazamazwi sezinto ezifundiswayo