Aý Fazy

Ay hiç wagt şekilini üýtgetmez. Bu ýer her wagt gün şöhlesinden ýagtylanýar; üýtgeýän zat bu ýagtylanan ýeriň näçe böleginiň size tarap ugraýandygy. Sen näme üçindigini görseň, eclipses gizli bolmakdan gaçýar we öňe sürülýän bolup başlaýar.

Aýyň ýarysy her wagt gün şöhlesindedir. Fazlar diňe biziň gözýetimimiz.

Görkez

Ay öz nury bilen öwüşgin bermeýär. Gün şöhlesi onuň üstüne düşmegi sebäpli, ol ýagtylanýar. Her bir wagt, Aýyň bir ýarym Güneş tarapyndan ýagtylanýar we beýleki ýarym garaňkydyr, özüne deň ýer gündiz we geçedir.

Ay Yer etrabynda dolan wagty, biz onuň güneşli yarysyny dürli mukdarda görüp bileris:

• New Moon: the moon is between Earth and Sun. Ýaşaýyş ýaryma bizden uzakda, şonuň üçin biz ony görmeýäris.
• First quarter: we see half of the disc lit.
• Aý dolup durýan wagty: Ýer Gün we Aý aralygynda dur. Biz ähli ýagty yary görýäris.
• Last quarter: half lit again, the other side.

Asyllyda, sol resim ýere we aýa aşakdan seredýär, güneş bolsa sol tarapda. Saý resim seniň Yerden görýän zadyňy görkezýär. Slaýdery daşla we ikisini bir hatarda üýtgeşdir.

Baýramlarda Gün, Ýer we Ay dogry bir çizgide durýarlar:

• A solar eclipse happens when the moon’s shadow falls on Earth at new moon.
• A lunar eclipse happens when Earth’s shadow falls on the Moon at full moon.

Anla

Aý, ýyldyzlara görä ölçelip, 27.3 gün içinde bir gezek dünýäniň etrabynda aýlanýar (sideral aý). emma fazlar her 29.5 gün gaýtalanýar (synod aý). Näme üçin tapawut bar? Ay Yer etrabynda dolan wagtynda, Yer Günüň etrabynda dolanan ýoluň 1/12 bölegini dolanýar. Aýa täze Gün ugruny almak üçin iki gün az gerek.

Disgiň ýagty görünýän bölegi Gün we Ay arasyndaky burça baglydyr, elongation diýlip atlandyrylýar:

Eňleme	Faýllar	Kesir
0°	Täze aý	0%
90°	Ilki dörtlük	50%
180°	Dolu Ay	100%
270°	_Soňky	50%

Eger Ay Güne dolanan ýaly aňsatlyk bilen şol bir planda dolan bolsa, biz her täze Ayda güneş tutulmasyny we her dolu Ayda aý tutulmasyny alyardyk. emma aýyň orbiti takmynan 5.1 derejä öwrülüpdir. Aýy

Ayyň orbitasynyň Yeriň orbital planyny kesýän iki noktasy nodes diýlip atlandyrylýar. Eclipses diňe täze ýa-da dolu aý bir düwmä golaý düşende bolup biler. Bu her ýyl iki gezek bolup geçýär, aralary altı aý.

_Ýönetmek

Işleýän k bölejik i faza çuňlugyndan (gün-ay-ýurt çuňlugy) gelip çykýar:

k = (1 + cos i) / 2

Günüň uzaklygy Aýdan 390 esse uzak bolany üçin, i ≈ 180° − elongasiýa. Asylly Meeus’s seriýa bilen i hasap edýär (Astronomical Algorithms, eq. 48.4), which corrects the average elongation for the main periodic terms of the Moon’s and Sun’s orbits. Bu täze we dolu aýlary belli wagtlaryň içinde takmynan yarym sagat aralykda ýerleşdirýär, öwrenmek üçin ýeterlik.

Synodik aý iki burç tizliginden gelip çykýar: 1/P_syn = 1/P_sid − 1/P_year = 1/27.3217 − 1/365.256, 29.531 gün berýär.

Bir ekliptikiň mümkin bolşy aýyň argument of latitude F, onuň aşak gidýän çägeden burçuna bagly. Meeus tiz bir gözden geçiriş düzgünini berýär: täze ýa-da dolulygyna aýyň wagtynda, eger |sin F| > 0.36 (F bir nodan 21° köp bolsa), onda ekliptika ýokdur. Esbap şu synanyşa dogry ulanýar. Bu bir zerur şert, ekliptikiň görnüşiniň ýa-da görnüp durýan ýeriň öňe sürüşi däl: bu aýyň uzaklygy, ýeriň kölge geometriýasy we has dogry ýerleşişi gerekdir.

Nodes fixed not fixed Olar ekliptik etrabynda her 18.6 ýylda bir gezek arka tarapa gidýärler, bu sebäpden ekliptiki möwsümler her ýyl 19 gün öň gelip ýetýär we bu sebäpden ekliptikler meşhur 18-ýylda gaýtalanýar sar döwri