Bu ders Local Solar System Foundation toparyň bir agzasy tarapyndan ýazyldy we bir hünärli synçy tarapyndan gowylaşdyrylmak mümkin. Sen bu meselä degişlimiň?
Geçlik Asman we Ýagtylyk
Ehli sahypany açBu näme? Gatylyk ýangyçlary, binalar we nyşanlar gece gökde ýagtylyk döredýär we bu ýagtylyk az ýyldyzlary gizleýär. Bu esbap bir ýyldyz katalogyndan hakykat ýyldyzlary görkezýär we näçesiniň ýok bolýandygyny gök ýagtylaşanda, ahyrky kowumly ýerden şäher merkezine çenli.
Ony nädip ulanmak gerek: Göküňize iň ýakyn beýany saýlaň ýa-da ýagtylyk zyýanlylyk slýuçerini çekiň. Etrafyňyza seretmek üçin gök görmesini çekiň.
Gök näçe garaňky?
Siziň ýaşaýan ýeriňizdäki asmana meňzeş ses çykarýan birini saýlaň. Her bir surat Orionyň ýyldyzlaryny görkezýär siz o derejede görip bilersiňiz.
Yıldız mekanlar we parlaklyk Yale Bright Star Catalogue'dan. Siziň ýeriňiz hiç wagt gaýd edilmez.
Şuny synla
- 1 derejeden başla we yavaşça 9 derejä çenli çekÝüzlenme: Gökde 9000 töweregi ýyldyz bar, ýöne şäher merkezinde diňe 400-si galýar we gök hiç bir wagt siziň üstünden diňe ýarym bolup biler.
- Oriony saýla we 4 we 8 derejeleri deňleÝüzlenme: meşhur şekil galdy, emma ony doldurýan garaňky ýyldyzlar we onuň arkasyndaky Ýylgyryç ýoly ýitirip gidýär.
- Birnäçe aýsyz, aňrybaş ýagtydan daşda dur we gözleriňiz 20 minut garaşsyn.Ýüzlenme: Resimleri tap
Buň arkasyndaky pikirler
Kimdir biri näme edip biler?
Işiň ýakymsyzlygy düzetmek üçin iň aňsat zat: ony ýumsaň we ol ýok bolar. Daşarky ýagtylyklary aşak gönükdir we olary gora, gyzgyn reňkli lampalardan peýdalan, we hiç kimiň islemedik ýagtylyklary ýak.
Sources: star positions and brightness from the Yale Bright Star Catalogue (5th revised edition). Sky levels and faintest visible stars from J. E. Bortle, "Introducing the Bortle Dark-Sky Scale", Sky & Telescope, February 2001. Lighting advice: DarkSky International. Your location is never asked or stored.
Suwuk ýagtylyk, zerur bolmadyk ýerlerde ýakyp dur. Özellikle göge. Bu bütin gece gögi ýakyp dur we ýyldyzlary gizleýär.
Luganyň içinde →1den 9e gökňürme näçe garaňky bir ölçeg, amatör astronom John E. Bortle tarapyndan 2001de çap edildi. 1 dereje dünýädäki iň garaňky gök; 9 dereje şäheriň merkezini görkezýär.
Luganyň içinde →Astronomlar parlaklyk üçin ulanan ölçegi. Beýik rakamlar az görnüp dur: iň parlak ýyldyzlar 0 ýa-da 1 magnituda golaý, we iň garaňky ýerlerden görebiljek iň garaňky ýyldyzlar 7 ya-da 8 magnituda golaýdyr.
Luganyň içinde →Gözleriňiz garaňkyda yavaş-yavaş has kän duýgur bolýar. Bu 20den 30 minuta çenli dowam edýär we bir gezek ýagty ekrana ýa-da çyralara seredmek onuň köpüsini ýitirip bilýär.
Data täblisi (metin öwürişi)
| Bortle | Görkezilen | Görkezilen öwrümler (täze öwrüm) |
|---|---|---|
| 1 | 7.8 | 9 093+ |
| 2 | 7.3 | 9 082+ |
| 3 | 6.8 | 9 002+ |
| 4 | 6.3 | 7 008 |
| 5 | 5.8 | 4 103 |
| 6 | 5.3 | 2 319 |
| 7 | 4.8 | 1 267 |
| 8 | 4.3 | 718 |
| 9 | 3.8 | 409 |
Adamzat taryhynyň ähli döwri üçin adamlar gözlerini göterip, bizde ýaşaýan galaktikany gördüler. Bu gün dünýäde üç adamdan biri öýünden başga ýerden Ýeriň galaktikasyny görmeýär. Bu ders size göki okamagy we biz näme ýitirenimizi düşünmegi öwredýär.
Gök iň gadymky kitapdyr. Ýagtylyk zyýanlylygy ony baglaýar.
Görkez
Şehirden asmana seret we bir näçe onluk ýyldyzlary görersiň. Bir şäherden uzakda, bir ýerden müňlerçe ýyldyzlary görüp bolýar we bu ýyldyzlar gökde bulut ýaly ýaýraýar.
Bu ýaş zyýanlylyk: saçma ýagtylyk kiň gaçyp göge gidýär we asmana öwüşgin berýär. Ol ýyldyzlary ýitirendir.
1 (a truly dark site) to 9 (inner city) Ýyldyzlar hakykatdyr: olar gökde 9000 ýa-da şonça ýagty ýyldyzyň bir katalogyndan gelýärler. Näçesiniň ýitirilendigini gör
Bu diňe ýyldyzlary görmek barada däl. Geçlik ýagtylygy hem karanlykda gezelenç edýän ýa-da awlanýan haýwanlary täsir edýär, we ýere dälde göge ýagtylyk berip energiýany sarp edýär. Bu biziň Qırmızı başlangyjy we onuň Geçlik-Aýakdaşlyk başlangyjy bilen baglanyşýar.
Anla
Astronomers measure brightness with magnitudes. Bu bir arka tarap ölçegidir: ýagty ýyldyzlaryň kiçijik sanlary bar.
- Sirius, gecedäki iň parlak ýyldyz, onuň görnüp durýan parlaklygy -1.5.
- En az görlen ýyldyzlar köp adamlaryň garaňky ýerden gören iň az görlen ýyldyzlary 6-dan 7-e çenli ululykly.
- Bir şäherde, çäk 4 magnitude ýa-da parlak bolup biler.
Bortle scale, published by amateur astronomer John Bortle in 2001, sorts skies into nine classes. Her bir klas bir tipiki iň az görkezilen ululyk bilen gelýär:
| Bortle | Aç | Aýdylan |
|---|---|---|
| 1 | Täze saýt | 7.6 to 8.0 |
| 3 | Gök | 6.6 to 7.0 |
| 5 | Asman | 5.6 to 6.0 |
| 7 | Suburban/city transition | 4.6 to 5.0 |
| 9 | Inne-şäher asmany | 4.0 iň gowy |
Çünkü ýagtylardan has köp az görnüp duran ýyldyzlar bar, her bir azalan ululyk olardan köpüni gizleýär. Yale katalogynda, takmynan 5000 ýyldyz 6 magnitudadan parlakdyr, ýöne diňe takmynan 500-si 4 magnitudadan parlakdyr.
2016-njy ýylda dünýä atlasy, adamlaryň 80% -den gowragynyň we Birleşen Ştatlarda we Ýewropada adamlaryň 99% -den gowragynyň, ýagtylyk bilen çişýän asmanyň astynda ýaşaýandygyny tapdy.
_Ýönetmek
Ululyk logaritmikdir. For two stars with fluxes F₁ and F₂:
m₁ − m₂ = −2.5 · log₁₀(F₁ / F₂)
5 magnitüdden tapawudy 100 faktoryň bir faktory, şuňa görä bir magnitüd 100^(1/5) ≈ 2.512 faktory.
Näme üçin ýyldyzlaryň sany şeýle tizlik bilen artýar? Eger ýyldyzlar kosmosda deň derejede ýaýran bolsa, ählisi birmeňzeş parlaklyk bilen, mden parlak bolan san 10^(0.6 m) ýaly öser: her bir az parlaklyk üçin takmynan dört esse köp ýyldyz. Ahyrky galaktika birmeňzeş däl, şonuň üçin görlen ösme has kiçidir, her bir ululyk üçin üç gezek töweregi çep göz çäklerine golaý. Sen ony esbapyň detal täblisi bilen katalog sanlary bilen barlap bilersiň.
Asman ýagtylygy öz ýakymlylyk arkaplanyny goşýar. Bir ýyldyz diňe ol arkaplan bilen ýeterlik tapawutlansa görnüp dur, şonuň üçin bir parlak gök çäkli ululygy artdyrýar. Bortle çäkleri bir fiziki kanun däl, ýöne gözlegçi esasly aralyklar we siziň öz netijeňiz gözleriňize, garaňky adaptasiýa we howasyna bagly.
Näme ýagtylyk zyýanlylygy garşy işleýär, DarkSky International’s lighting principles görä: diňe ýagtylyga mätäç zatlary ýak, diňe oňa mätäç bolanda, zerurdan has ýagty bolmadyk, aşak tarapa öwür we doly goraýjy bilen, we gyzgyn reňkler bilen (az mawy ýagtylyk, bu atmosferada has köp ýaýrar).
Syna
Bortle ölçeginde öz öýüňi tap: aýsyz bir gijede daş çyk, gözleriňi 20 minutlyk wagta uýgunlaşdyr we Orion (ýa-da Günorta Haç) dörtburçlugynyň içinde näçe ýyldyz görýänini saýla. Gören zadyň bilen gabat gelşine görä slýuzerleri düzle
Täzelik
Gysga sorag
3 tiz soraglar. Siziň dogrymyza göz ýetirmek üçin bir jogap saýlaň.
-
Haýsy ýelkeň ýagtyrak?
- A 1 ölçegli bir ýyldyz
- B 6 mag
- C Olar birmeňzeş görünýärler
- D Renk
Jawaby görkez
A. 1 ölçegli bir ýyldyz Kiçiräk ululyklar parlak. Her 5 ululykly ädim 100 faktora barabar ýagtylykdyr.
-
Bir uly şäherde (Bortle klas 8 ýa-da 9), siz bütin asmanda näçe ýyldyz görip bilersiňiz?
- A Ençeme yüzler
- B Takmynan 5000
- C Takmynan 10,000
- D Milyonlarça
Jawaby görkez
A. Ençeme yüzler
-
Şulardan haýsy ýagtylyk zyýanlylygyny azaltmaga kömek edýär?
- A Aýralyk
- B Aşaka tarap öwürýän ýaňlar
- C Aşaka tarap görkezýän, gyzgyn reňkler we wagtçylaryň goralan ýaýlary
- D Ak-Kömür
Jawaby görkez
C. Aşaka tarap görkezýän, gyzgyn reňkler we wagtçylaryň goralan ýaýlary
Hat
- Interaktiv bilen oýnaldy
- Dersi oka
- Çagaňy öwür
- Sorag
Bu enjamda öz ilerleýşine gaýd etmek üçin leksiýanyň tamamlanandygyny nyşana goý
Ders tamamlandy.
Bu bu ýolda soňky dersdi. Öwrenýän her zadyňy gör Işiň barşy
Bu dersdäki sözler
Mendiler
- J. E. Bortle, 'Introducing the Bortle Dark-Sky Scale', Sky & Telescope, February 2001
- Yale Bright Star Catalogue, 5th revised ed. (Hoffleit & Warren 1991), CDS catalogue V/50
- F. Falchi et al., 'The new world atlas of artificial night sky brightness', Science Advances 2 (2016)
- DarkSky International: lighting principles
Bu ders CC BY-SA 4.0 lisenziýaly.