Осмонҳои шабона ва ифлосшавии нур

Дар ин давраи таърихӣ инсоният ба пайдоиши галактикаҳои нав шурӯъ кард. Дар ин рӯз дар тамоми ҷаҳон барои наҷоти ҷони инсонҳо талошҳои зиёд ба харҷ дода мешавад. Дар ин китоб ба омӯзиши раванди пайдоиш ва инкишофи адабиёти тоҷик бахшида шудааст.

Китоби «Осмон»-и ӯ аз беҳтарин асарҳои илмии тоҷикӣ ба шумор меравад. Ин раванди гармшавии глобалӣ ном дорад.

Нигоҳ кардан

Аз шаҳр ба осмон назар кун, шояд даҳ ситораро бубинӣ. From a truly dark place, far from any town, you can see thousands, and the Milky Way stretches across the sky like a cloud.

Фарқият ин аст Замин: нури табиӣ, ки ба боло мегузарад ва осмонро равшан мекунад. Дар ин ҷо ситораҳои дурахшон пайдо мешаванд.

Дар ин ҷо барои 1 (маконҳои торик) ва 9 (шаҳрҳои дохилӣ) равзанаи асбобро кашед. The stars are real: they come from a catalogue of the 9,000 or so brightest stars in the sky. Ба назар мерасад, ки бисёриҳо нест мешаванд.

Ин танҳо дар бораи ситораҳо нест. Дар ин рӯзҳо дар осмон аломатҳои моҳ, ситорагон ва дигар ҷирмҳои осмонӣ ба назар мерасанд. Ин ба Red Initiative ва Light Initiative барои ҳифзи осмони шаб пайваст мешавад.

Understand

Астрономия бо магнитудаҳо чен карда мешавад. Дар ин ҷо барои дарёфти рақами хурдтарини якчанд ададҳо истифода мешавад.

• Sirius, the brightest star at night, is about −1.5.
• Дар ин ҷо барои дидани ситораҳои дурахшон аз масофаи 6-7 миллион километр бояд парвоз кард.
• Дар ин ҷо 4 ё бештар аз он аломати аломатҳо мавҷуд аст.

& Тасвирот Масштаби Бортл, аз тарафи астроном- дӯстдор Ҷон Бортл дар соли 2001 нашр шудааст, осмонро ба нӯҳ синф тақсим мекунад. Ҳар як синф бо андозаи намоёни оддии камтар меояд:

Синфи Bortle	& Тасвирот	Ситораҳои камравшан
1	Саҳифаи торик	7.6 to 8.0
3	Осмон	6.6 to 7.0
5	Осмон	5.6 to 6.0
7	Гузариш аз шаҳр ба деҳа	4.6 to 5.0
9	Осмон дар дохили шаҳр	4.0 at best

Дар ин ҷо бисёр ситораҳои дурахшон ва камравшан мавҷуданд, ки ҳар кадоми онҳо бо андозаи худ аз ҳама бештарро пинҳон мекунанд. Дар каталоги Йел тақрибан 5000 ситораҳои равшантар аз магнитудаи 6 мавҷуданд, аммо танҳо тақрибан 500 ситораи равшантар аз магнитудаи 4.

Аз соли 2016, дар ҷаҳон зиёда аз 80% одамон ва бештар аз 99% одамон дар ИМА ва Аврупо дар осмонҳои ифлосшудаи равшан зиндагӣ мекунанд.

& Сарлавҳа:

Логарифмӣ Барои ду ситора бо флуктуатсияҳои F₁ ва F₂:

m₁ − m₂ = −2.5 · log₁₀(F₁ / F₂)

A difference of 5 magnitudes is exactly a factor of 100 in flux, so one magnitude is a factor of 100^(1/5) ≈ 2.512.

Чаро барои ин гуна аломатҳо ранги сурх лозим аст? If stars were spread uniformly through space, all with the same luminosity, the number brighter than magnitude m would grow as 10^(0.6 m): about four times more stars for each fainter magnitude. The real Galaxy is not uniform, so the observed growth is smaller, around three times per magnitude near the naked-eye limit. Шумо метавонед онро бо ҳисобкунии каталог дар ҷадвали маълумотҳои асбоб санҷед.

Офтоб равшанӣ илова мекунад заминаи худ равшанӣ. Дар ин ҷо барои муайян кардани мавқеи ситораҳо аз рӯи масофаи онҳо аз Замин ва аз рӯи суръати ҳаракати Офтоб истифода бурда мешавад. Дар ин ҷо барои муайян кардани андозаи спектр, ки аз рӯи қонунҳои физикавӣ муқаррар шудааст, истифода бурда мешавад.

Дар ин ҷо барои муайян кардани он, ки кадом намуди нур аз рӯшноӣ бештар зарар мерасонад, бояд ба назар гирифт, ки дар кадом ҳолатҳо нури офтоб ба чашм зарар мерасонад: агар нури офтоб ба чашм зарар расонад, он гоҳ нури офтоб ба чашм зарар намерасонад.