Ena a mabungwewa angagwiritsidwe ntchito ndi makina ndipo angapereke zosagwirizana. Kuthandiza kukulitsa izo Werengani Chingelezi choyamba
Mdima wa usiku ndi kusefukira kwa mpweya
  1. Kuphunzira
  2. Explorer
Explorer · Modyuli 6

Mdima wa usiku ndi kusefukira kwa mpweya

Anthu ambiri a masiku ano sanaone dziko lapansili lofiira. Taganizirani za ziwanda zosiyanasiyana zomwe zimachititsa kuti dzuwa likhale lofiira. Ndiponso, funsani anthu amene angachite chiyani.

10 min

NASA

Mfundoyi anapanga ndi Local Solar System Foundation gulu la akatswiri ndi angasinthe ndi wodziwa reviewer. Kodi muli ndi chidziwitso pa nkhani imeneyi? Suggest an edit

Night Sky ndi Kuwononga Kwamawala

Kutsegula tsamba lonse

Kodi ndi chiyani? Maola a usiku amawoneka ngati akuwala chifukwa cha magalimoto, nyumba ndi zilembo. Ndipo mwangawu umateteza miyala yofiira yomwe siyioneka bwino. Izi zimasonyeza miyala yachilendo kuchokera ku katalagala ya miyala komanso kuti zingati zomwe zimatuluka pamene mdima umakhala wowala kwambiri, kuyambira pamalo oyera mpaka m'mphepete mwa mzinda.

Momwe mungagwiritsire ntchito: Sankhani mawu omwe amafanana kwambiri ndi nyanja yanu, kapena dinani slider ya kuwala kwa nyanja. Dinani chithunzi cha nyanja kuti muwone pansipa.

Bortle
Chithunzi chazithunzimag
Zowona (zoona zonse, usiku wowala)

Kodi nyanja yanu ndi yofiira bwanji?

Sankhani chithunzi chomwe chimawoneka ngati nyanja ya kumwamba komwe mumakhala. Mzere uliwonse umasonyeza mafumu a Orion omwe mungaone pamalo amenewo.

Malo a nyenyezi ndi kuwala kwawo kuchokera pa Yale Bright Star Catalogue. Malo anu sachitiritsidwanso.

Pezani izi
  1. Kuyambira pa level 1 (a sitebe kwambiri) ndi mofulumira drag kuti 9.Kudziwitsa: Kuchokera pa nyenyezi zoposa 9,000 m’nyanja yonse ya kumwamba, pafupifupi 400 zokha ndizo zomwe zili m’mizinda, ndipo ndi theka la dziko lapansi lokha lomwe lili pamwamba panu nthawi iliyonse.
  2. Sankhani Orion ndi kuyerekezera maphunziro 4 ndi 8.Kudziwitsa: Mtundu wodziwika bwino umapulumuka, koma ziwanda zofiira zomwe zimazidzaza ndi Mdima wa Milky Way m'mbuyo mwake, zimafa.
  3. Pa usiku wotsatira womwe udzakhala wosawala, pitani kunja mopanda kuwala kokhako ndipo muyembekezere mphindi 20 kuti maso anu azimve bwino.Kudziwitsa: Pezani chithunzi chomwe chikugwirizana ndi zomwe mumaona: izi ndi zofanana ndi Bortle level yanu. Zithunzizi zikusonyeza malo a Orion; chilichonse chodziwika bwino cha ma stellar group chimagwira ntchito.
Mawu kuti adziwe
Maganizo m'mbuyomu

Kodi wina angachite chiyani?

Kuwononga kwa dzuwa ndi vuto lovuta kwambiri kuchotsa: tsegulani ndipo lidzatha. Sungani mabala akunja ndikuwateteza, kugwiritsa ntchito mabafa otentha komanso kuletsa mabala omwe palibe amene amafuna.

Kuchokera: malo a nyenyezi ndi kuwala kwazo kuchokera ku Yale Bright Star Catalogue (5th revised edition). Madera a nyanja ndi mafilimu owoneka bwino kwambiri a ku J. E. Bortle, "Introducing the Bortle Dark-Sky Scale", Sky & Telescope, February 2001. Umboni wa kuwala: DarkSky International. Malo anu safunsidwa kapena kusamalidwa.

Tabula ya deta (malemba osiyanasiyana)
Bortle class, zowoneka bwino kwambiri ndi momwe magalasi ambiri a katalagala amawonekera
BortleChithunzi chazithunziZowona (zoona zonse, usiku wowala)
17.89,093+
27.39,082+
36.89,002+
46.37,008
55.84,103
65.32,319
74.81,267
84.3718
93.8409

Panthawi ya mbiri ya anthu onse, anthu anayang’ana pamwamba ndi kuona galasi lomwe tikukhalamo. M’masiku ano, munthu mmodzi mwa anthu atatu padziko lapansi sangathe kuona Milky Way kuchokera kunyumba yake. Mfundoyi ikuphunzitsani kuphunzira za dziko lapansi, ndi kumvetsa zimene tikulephera kuchita.

Mlengalenga wa Milky Way umawoneka ngati m'mphepete mwa nyanja yamadzi.
Mdima wa kumadzulo kwa Milky Way pamwamba pa ALMA observatory ku Chile. Credit: ESO/B. Tafreshi (twanight.org), CC BY 4.0

Mdima ndi buku loyamba lomwe lilipo. Kuwala kwa mpweya kumatha kuyambitsa matendawa.

Onani

Ngati muyang’ana kumwamba kuchokera m’mizinda, mungaone mamiliyoni ambiri a nyenyezi. Kuchokera pamalo oyera kwambiri, mozungulira m’mizinda yonse, mutha kuwona mamiliyoni ambiri, ndipo Milky Way imayenda pansi panyanja ngati mchenga.

Kusiyanaku ndi kuwononga kwa dzuwa: magetsi achilengedwe omwe amatuluka pamwamba ndipo amachititsa kuti dziko lapansi liziwala. M’malo mwake, amatulutsa maonekedwe a nyenyezi.

Sungani slider mu chida kuchokera ku 1 (malo oyera kwambiri) kupita ku 9 (mzinda wamkati). Zithunzizi ndi zachilendo: zikuchokera ku katatulamu ya zigawo 9,000 zowoneka bwino kwambiri m’nyanja ya dzuwa. Onani momwe ambiri amawoneka.

Sikuti ndi za kuonera nyanja zokha. Kuwala kwa usiku kumakhudzanso zizindikiro za nyama zomwe zimayenda kapena kunyamula m’makutu, ndipo kumawononga mphamvu powunikira nyanja motsutsana ndi dziko lapansi. Izi zimagwirizana ndi Red Initiative yathu ndi Light Initiative yake yoteteza usiku wa dzuwa.

Kumvetsa

Ma astronomers amawerengera kuwala kwa dzuwa ndi magnitudes. Ndi mfundo yosasinthasintha: ziwanda zowala zimakhala ndi mayunitsi ochepa.

  • Sirius ndi nyenyezi yowala kwambiri pa usiku, ndi pafupifupi -1.5.
  • M’madera ena, kutalika kwa mapiri ozungulira mtsinjewo kumatha kufika mamita 6 mpaka 7.
  • M’mizinda, malire angakhale ndi kukula kwa 4 kapena kuwala kwambiri.

The Bortle scale, yosindikizidwa ndi astronomer amateur John Bortle mu 2001, imagawa ziwanda m’magulu asanu. Mtundu uliwonse umachokera ndi mtundu wamphamvu kwambiri wowoneka bwino:

BortleKufotokozeraKuwala kwa dzuwa
1Excellent dark site7.6 mpaka 8.0
3Mdima wa m’madera6.6 mpaka 7.0
5Mdima wa Suburban5.6 mpaka 6.0
7Suburban / m’mizinda yosintha4.6 mpaka 5.0
9Mzinda wamkati4.0 pabwino

Chifukwa pali mafilimu ambiri opanda malire, ndithudi pali mitundu yambiri yosiyanasiyana yomwe imapezeka. M’mabuku a Yale, pali pafupifupi 5000 za nyenyezi zowala kuposa magnitude 6, koma pafupifupi 500 zokha ndi zomwe zili zowala kuposa magnitude 4.

Atlas ya 2016 padziko lonse lapansi idapeza kuti pafupifupi 80% ya anthu, ndi pafupifupi 99% ya anthu ku United States ndi Europe, amakhala pansi pa dzuwa lotentha.

Woyang’anira

Mtengo wa magetsi ndi logarithmic. Kwa ziwanda ziwiri ndi ma fluxes F₁ ndi F₂:

m₁ − m₂ = −2.5 · log₁₀(F₁ / F₂)

Mtundu wa 5 wa magnitudes ndi mwatsatanetsatane factor ya 100 mu flux, choncho m’modzi magnitude ndi factor ya 100 ^ (1/5) ≈ 2.512.

N’chifukwa chiyani mitengo ya nyenyezi imakwera mofulumira? Ngati ziwanda zinali kugawidwa mofanana m’mphepete mwa nyanja, zonse ndi zowala zofanana, idadi yowala kuposa magnitude m idzakula ngati 10^(0.6 m): pafupifupi nthawi zitatu zambiri za ziwanda kwa mtunda uliwonse wotsika kwambiri. M’malo mwake, Galasi lachilendo silifanana ndi chilengedwe chonse, ndipo chifukwa chake kukula kwake kumawoneka kuti kuli kochepa kwambiri, pafupifupi mamiliyoni atatu a magnitude m’mbali mwa liwiro lowoneka ndi maso. Mukhoza kuyesa izo ndi catalogue ochepa mu tabu ya deta chida.

Kuwala kwa nyanja kumawonjezera kuwala kwake kokha. M’malo mwake, mpweya wotentha umatulutsa kutentha kwambiri kuposa momwe amafunikira kuti ukhale woyera, ndipo chifukwa chake kuwala kwake kumawonjezeka. Malamulo a Bortle ndi machitidwe oyang’anira, si malamulo a zachilengedwe, ndipo zotsatira zanu zimadalira maso anu, kusinthika kwa nyengo ndi nthawi.

Zomwe zimagwira ntchito polimbana ndi kusefukira kwa dzuwa, malinga ndi malamulo a kuwala kwa DarkSky International: gwiritsani ntchito kuwala kokha komwe kumafunikira kuwala, nthawi yokha yomwe kuli kofunika, osawoneka bwino kuposa momwe zingathere, ndikuyang’ana pansi ndi chinyezi chokwanira, komanso ndi mitundu yotentha (kuwala kochepa chabe, chomwe chimatulutsa zambiri m’atmosfere).

Pitani

Pezani nyumba yanu pa Bortle scale: pitani kunja usiku wowala, osawona mwezi, onetsetsani kuti maso anu amakonda nthawi ya mphindi 20, ndipo muwerenge kuti muli ndi ziwanda zingati zomwe mungaone m'mphepete mwa Orion (kapena Mpingo wa kumadzulo).

Chifunso chofulumira

3 mafunso ofulumira. Sankhani yankho kuti muwone ngati muli bwino.

  1. Pambali pa magwiridwe antchito, ndi nyenyezi iti yomwe ili yowala kwambiri?

    1. A Mdima wa magnitude 1
    2. B Mdima wa magnitude 6
    3. C Amawoneka ngati amodzi
    4. D Izi zimadalira mtundu
    Onani yankho

    A. Mdima wa magnitude 1 Kuwala kwa 5 ndi gawo la 100 pa kuwala.

  2. Mu mzinda waukulu (Bortle 8 kapena 9), pafupifupi zingati zazikulu mungaone mu dziko lonse lapansi?

    1. A Mamiliyoni ambiri
    2. B Pafupifupi 5,000
    3. C Pafupifupi 10,000
    4. D Mamiliyoni
    Onani yankho

    A. Mamiliyoni ambiri

  3. Kodi ndi ziti mwa izi zomwe zimathandiza kuchepetsa kusowa kwa dzuwa?

    1. A Kuwala kwa ma bulbs
    2. B Maola omwe amasonyeza pamwamba
    3. C Zobiriwira zofiira zomwe zimasonyeza pansi, zoyera ndi zotentha
    4. D Blue-wobiriwira kuwala
    Onani yankho

    C. Zobiriwira zofiira zomwe zimasonyeza pansi, zoyera ndi zotentha

Kumaliza

  • Anasewera ndi interactive
  • Onani nkhaniyo
  • Kodi chida
  • Yatenga chidziwitso

Sankhani mfundo yomaliza kuti muyisungire pa chipangizo chanu.

Mawu m’chifundochi

Zolemba

Maphunzirowa ali ndi ufulu wogwiritsa ntchito CC BY-SA 4.0.

Zipangizo ndi zitsanzo zimagwiritsa ntchito mapangidwe osinthidwa kuti aziphunzira okha. Sayenera kugwiritsidwa ntchito poyendetsa, kupanga miyezo kapena kukhazikitsa njira iliyonse yogwiritsira ntchito. Onani zoletsa za masamba ophunzitsa