Àwọn ààyè-iṣẹ́ àti àwọn ìṣàfarawé

Àkọlé yìí tì kọ́ nípa àwọn ìṣàmúlò-ètò Local Solar System Foundation àti láti lè fi pamọ́ sí ẹnití o fẹ́. Ò ní ìmọ̀ràn nínú àkọlé yìí?

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Ṣí ojú-ìwé ìtàn

Kini yi? Ojú-ìwọ̀n kò jẹ́ ìwọ̀n rẹ̀. Ojú-ìwọ̀n náà lórí àwọn ojú rẹ̀ ní gbogbo àkójó, àti bi Ojú-ìwọ̀n ti n lọ sí ilẹ̀, nígbà kan ní gbogbo ọjọ́ 29.5, a rí diẹ̀ tabi kere jú àwọn ojú náà lọ. Àwọn ìṣàfihàn yìí ní àwọn fáìsì.

Bii o ṣe le lo: Gbé àwọn "Àjọ láti inú ọjọ́ yìí" sípánẹ́ẹ̀lì, tàbí tẹ̀lẹ̀ Lo. Àwòrán nla náà wòyè sí isalẹ sí Óríǹyè àti Ojú-ìwọ̀n láti inú ìsàlẹ̀-ilà; àwòrán kéré náà ń fi Ojú-ìwọ̀n hàn bí a tí rí o nínú Óríǹyè.

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà: Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà:

Àwọn ìṣàfihàn láti inú ààyè-iṣẹ́

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Àwọn àgbéwọlé

Òkè

Àwọn ọjọ̀ láti inú ọjọ́ yìí

Mò kù nínú àwọn ìwọ̀n guúǹ

Wá yìí

Gbé àwọn ìṣàmúlò-ètò lọ́wọ́lọ́wọ́ láti inú àwọn ààyè-iṣẹ́.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Ó jẹ́ Ojú-ìwé tuntun. Àwọn ojú àwọ̀n tí a fi pamọ́ sí wa, láti jẹ́ pé a kò rí ohunkohun; Ojú-ìwé náà nínú ìfẹ̀sí ọjọ́, tí a pà jú lọ nínú ìmọ́ Ojú-ìhàn.
Lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ 15 ọjọ̀, sí Ojú-ìwé.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Àwọn ààyè-iṣẹ́ nínú ilẹ̀ nínú Ojú-oorun náà láti wòò jẹ́ pé a ti rí ìwọ̀n rẹ̀. Ojú-oorun kan tí o bá dí ojú-oorun tí o bá fi pamọ́ sípò nínú ẹ̀yìn.
Tẹ Àkọ́kọ́ ki o si wò àwọn àmì-ìwé láti inú àwọn àwọn ìrísí-lẹ́tà nínú gbogbo Ojú-ìwọ̀n tuntun náà atí tí a fi pẹ̀lú.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Àwọn oṣù ìdájú kò ní eklipse: ààyè-ìwọ̀n Oṣù náà tí a fi 5° kọ́ọ̀kan, láti jẹ́ pé o lè lọ sí ojú ojú. Eklipses̀ ní "àyè eklipse", bí i ṣe gbogbo oṣù mẹta.
Ṣẹ̀dà "Mò kù nínú àgbègbè ìsàlẹ̀-ilà guún".Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Àwòrán tí a fi pamọ́. Lẹ́yìn Australia tàbí Argentina, Ojú-ìwọ̀n náà lórí ìsàlẹ̀-ilà àwọn ààyè-iṣẹ́ ní pàtó nínú apa ọ̀tún, kò si pàtó nínú apa òsì.

Àwọn àmì-àṣírí láti mọ

Àwọn àwòrán

Kini idi ti a fi ri àwọn ìṣàfarawé?

Fi pẹ̀lú kọ̀ǹpútà kan pánẹ́ẹ̀lì nínú àwọn ààyè ìwọ̀n tí o bá jẹ́ pé o lè wò: lati inú àwọn ààyè kan, o lè rí gbogbo àwọn àgbègbè tí a fi pẹ̀lú kọ̀ǹpútà náà hàn, láti inú àwọn ààyè mìíràn, o lè rí àwọn àgbègbè kan. Ọrun ni pẹ̀lú kọ̀ǹpútà náà, Ojú-ìsẹ̀ ni pẹ̀lú kọ̀ǹpútà náà, o si wa nínú ilẹ̀ nínú ọ̀kan. Àwọn fáìsì kò ní nkaǹkan ṣe pẹlú ojú ilẹ̀; eyi ní pataki lọ́wọ́lú lórí eklipse oṣupa.

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò: Meeus, Aṣàfilọ́lẹ̀ Astrenomẹ́iki (2ìdákọ́ kẹtà, 1998), àwọn ìpàsẹ̀ 47 sí 48; Ìṣàfihàn eclipse láti àkọlé 54. Àwọn ààyè Ojú-ìwé tuntun náà àti àwọn ìtàn-ìwé tí a kọ̀ọ̀kan sọ̀rọ̀ nínú àwọn fómùlì kannà láti jẹ́ òótọ́ sínú àwọn ọjọ́ kejì.

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Ìgbà wo nínú àwọn ìwọ̀n tí a lè rì láti inú Aaye. O yipadà láti inú ohunkohun (Ọrun tuntun) sí gbogbo rẹ̀ (Ọrun tó kùnà) àti padà sípò nínú àwọn ọjọ́ 29.5.

Ìgbá tí a fi pamọ́

Ìgbá tí a bá fi pẹ̀lù jẹ́ pé o ń wúlò: a ní àwọn ìṣàfarawé diẹ̀ sii lórí ọ̀run-un, láti ìbí tí a bá fi pẹ̀lù kọ̀ǹpútà lọ́wọ́lọ́wọ́. Tí a bá fi kùnà jẹ́ pé o ǹkùnà: lati ìbí tí a bá fi pẹ̀lù kọ̀ǹpútà lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́.

Àwọn àgbèkalẹ̀

Ojú-ìsẹ́ àwọn ìṣàfarawé àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ jẹ́ kekere jú àwọn ààyè-iṣẹ́ náà lọ, àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ nínú àwọn àgbèwọlé. Ojú-ìsẹ́ àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ jẹ́ kekere jú àwọn ààyè-iṣẹ́ náà lọ láti fi pamọ́.

Àwọn àgbéwọlé

Àwọn ìwọ̀n ààyè-iṣẹ́ Ojú-oorun, bí a tí rí láti Pánẹ́ẹ̀lì. 50% ni àwọn oju-ọjọ kọkanla; 100% ni àwọn ojú-ọjọ ìparí.

Òkè

Àwọn ọjọ́ láti àwọn Ojú-ìwé tuntun tókàn. Ìgbà ìparí àwọn fáìsì gba tóòkù 29.5 ọjọ́.

Diẹ̀ nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò →

Eclipse

Tí a bà dáwọ́ àwọn ohun náà loju. Nínú eklipse Ònẹlì, Ónẹlì dáwọ́ Ònẹlì; nínú eklipse Ònẹlì, Ónẹlì lọ sí inú ìwọ̀n Àárín Ààyè-iṣẹ́ láti dí òkuǹtà tàbí àwọ̀ kọpa.

Diẹ̀ nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò →

Àwọn Nódè

Ààyè kan ninú àwọn ìṣàmúlò-ètò mejì tí ojú-ìjáde Ojú kọ̀ǹpútà ààyè Áríǹrẹ̀sì tí o wọ inú Ojú. Eclipses lè ń ṣẹlẹ̀ látigbà ti Ojú tuntun tàbí tòójú node kan.

Diẹ̀ nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò →

Àtòjọ-ẹ̀yàn ààyè-iṣẹ́ (ọ̀fẹ́ ìṣàfarawé kọ́kọ́)

Àwọn ọjọ́ 30 tókàn
Àwọn ààyè-iṣẹ́	Àwọn ààyè-iṣẹ́	Àwọn àgbéwọlé
12 Oṣù Bélú	Àwọn àgbèkalẹ̀	11.4 %
13 Oṣù Bélú	Àwọn àgbèkalẹ̀	18 %
14 Oṣù Bélú	Àwọn àgbèkalẹ̀	25.8 %
15 Oṣù Bélú	Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbè	34.4 %
16 Oṣù Bélú	Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbè	43.8 %
17 Oṣù Bélú	Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbè	53.5 %
18 Oṣù Bélú	Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbè	63.3 %
19 Oṣù Bélú	Gíbòù tí a fi wẹ́	72.9 %
20 Oṣù Bélú	Gíbòù tí a fi wẹ́	81.8 %
21 Oṣù Bélú	Gíbòù tí a fi wẹ́	89.5 %
22 Oṣù Bélú	Gíbòù tí a fi wẹ́	95.5 %
23 Oṣù Bélú	Àwọn ààyè-iṣẹ́	99.1 %
24 Oṣù Bélú	Àwọn ààyè-iṣẹ́	99.9 %
25 Oṣù Bélú	Àwọn ààyè-iṣẹ́	97.9 %
26 Oṣù Bélú	Àwọn àgbèwọlé	93 %
27 Oṣù Bélú	Àwọn àgbèwọlé	85.6 %
28 Oṣù Bélú	Àwọn àgbèwọlé	76.4 %
29 Oṣù Bélú	Àwọn àyọkà ìsàlẹ̀-ilà	65.8 %
30 Oṣù Bélú	Àwọn àyọkà ìsàlẹ̀-ilà	54.8 %
1 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn àyọkà ìsàlẹ̀-ilà	43.8 %
2 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn àyọkà ìsàlẹ̀-ilà	33.5 %
3 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	24.1 %
4 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	16 %
5 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	9.42 %
6 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	4.5 %
7 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	1.35 %
8 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	0.0412 %
9 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	0.567 %
10 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́	2.88 %
11 Oṣù Ọ̀pẹ̀	Àwọn àgbèkalẹ̀	6.87 %

Àwọn ààyè-iṣẹ́ Ààyè rẹ̀ ní gbogbo àkókò lórí Ojú-oorun; ohun tí a bá yipadà ní pé o lè fi àwọn ìwọ̀n tí a tí kọ̀ọ̀kan náà tí a fi pamọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́. Tí o bà rí idì, àwọn eclipses kò ní ìgbà tí a kò lè sọ̀rọ̀.

Oju-ọjọ nínú àwọn ìtàn akọkọ, kọ̀ọ̀kan nínú ojú-oorun àti kọ̀ọ̀kan nínú ìwọ̀n. — Oju-ọjọ nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò tí a fi pamọ́ láti inú NASA Àkọsílẹ̀ Lunar Reconnaissance Orbiter. Credit: NASA

Àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ fún ojú-ìwọ̀n Àwọn ààyè-iṣẹ́ nínú ìpejuwe wa.

Wo

Ojú-ìwọ̀n kò jẹ́ àwọn ìṣàfarawe-ìwọ̀n rẹ̀. O ni iwọ́ tí a bà fi ojú-ìwọ̀n náà. Ni gbogbo igba, aarin kan ti Oju-ọjọ ni o wa ni ifihan nipasẹ Ọwọ ati aarin miiran jẹ dudu, gẹgẹbi ilẹ ni ọjọ ati irọlẹ.

Bí àwọn Ojú-ìwọ̀n tí n lọ nípa Ààyè-alá, a ń rí àwọn ìṣàfarawe-ìgbà tí a fi pamọ́ sínú oṣù kọ̀ǹpútà rẹ̀:

Ọ̀run Tuntun: Ọ̀run náà wa láti inú Òsì àti Ojú-oorun. Àwọn ojú tí a fi pamọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́, bẹ̀ẹ̀ ní kò lè rí.
Ìkẹ́tà kẹrin: a rí àwọn ìwọ̀n tí disiki náà fi pamọ́.
Oju-ọjọ Iṣẹ́dúnrò: Òkè ní laarin Oju-ọjọ náà àti Oju-ọjọ. A wó àwọn ìwọ̀n tí a fi pamọ́.
Ìkẹ́kọ̀ọ̀kan kejì: ààyè-iṣẹ́ náà, ojú-ìwọ̀n mìíràn.

Nínú àtòjọ-ẹ̀yàn náà, àwòrán ìsàlẹ̀-ilà tí o wa ní pàtó ń wòò sí ilẹ̀ náà láti inú ojú-ìhàn, àti Ojú Náà lórí apa ọ̀tún. Àwòrán ìsàlẹ̀-ilà náà ṣàfihàn ohun tí o bà rì láti oju-òkè. Gbé àwọn ìṣàmúlò-ètò lọ́wọ́lọ́wọ́ ki o si wòye àwọn ìyipadà ní pàtó.

Àwọn ìṣàmúlò-ètò Ojú-oorun, Ààyè-iṣẹ́ àti Ojò tí wọ́n sà papọ̀:

A solar eclipse tí wọ́n bà jẹ́ láti àwọn ìwọ̀n Ojú-ayè lọ́wọ́lọ́wọ́.
A lunar eclipse tí ǹyàn láti àwọn ìwọ̀n ilẹ̀ lọ sí Ojú-ìwé nínú Ojú-ìwé tòó.

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Oju-ọjọ lọ ni igba kan ni ayika ilẹ, ti a ṣe iṣiro lodi si awọn irawọ, ni 27.3 ọjọ (oṣu sidereal). Ṣugbọn awọn igbesẹ ti yipada ni gbogbo 29.5 ọjọ (oṣu synodic). Kini iyatọ na? Ninu awọn aye ti o wa ni ayika ilẹ, oju-ọjọ jẹ 1/12 ti ọna ti o lọ ni ayika oju-ọjọ. Oju-ọjọ nìkaǹ ló fẹ́ ọjọ́ mejì mìíràn láti gba ààyè-iṣẹ́ Suǹ tuntun náà.

Àwọn ìṣàfarawé àwọn disiki tí wọ́n jẹ́ láti fi ojú hàn nípa ààyè-iṣẹ́ laarin Ojú-oorun náà atí Ojú-ọjọ́ bí a tí rí láti Pánẹ́ẹ̀lì, a pè ní ìgbà pípẹ:

Ìgbà ìjánu-ìṣàfarawé	Àwọn ààyè-iṣẹ́	Àwọn ìṣìsẹ̀
0°	Àwọn ààyè-iṣẹ́	0%
90°	Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbè	50%
180°	Àwọn ààyè-iṣẹ́	100%
270°	Àwọn àyọkà ìsàlẹ̀-ilà	50%

Tí Ojú-ìwọ̀n bá lọ ní pàtó nínú àwọn ìṣàfarawe-ìgbà tí a tì n gbọ́rọ̀ nípa bi Aaye ṣe lọ nípa Ọrun, a á lè gba eklipse ojú-ìwọ̀n kan ni gbogbo Ojú-ìwọ̀n tuntun kan atí eklipse ojú-ìwọ̀n kan ni gbogbo Ojú-ìwọ̀n tón. Ṣugbọn orbit ti Oju-ọjọ ni a ti yipada nipa awọn 5.1 degrees. Nígbà kan, Ojú-ìwọ̀n náà lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú àwọn oju-ìlẹ̀ Sun-Earth, ki o si kò ṣẹlẹ̀ ohunkohun.

Awọn aaye meji ti orbit ti Oju-ọjọ n kọja nipasẹ oju-aye orbital ni a pe ni nodes. Àwọn ìṣàfarawé àwọn ààyè-iṣẹ́ lè ń waye nígbà tí Ojú-ìwọ̀n tuntun tàbí tòójú kọ̀ǹpútà kan bá jẹ́ láti wọ́n. O ṣẹlẹ ni awọn “akoko eclipse” meji ni gbogbo ọdun, nipa oṣu mẹfa ni iyatọ.

Àwọn àyọkà ìṣàmúlò-ètò

Àwọn àyọkà ìṣàfarawé k tí a fi pamọ́ láti inú ààyè-fáà i (àyè-ìwọ̀n-Ọrun-Àyè):

k = (1 + cos i) / 2

Nitori pe Oju-ọjọ jẹ nipa 390 igba ni ipari ju Oṣu lọ, i ≈ 180° − elongatio. Àtòjọ-ẹ̀yàn náà ń sọ ì nípa àwọn ìṣàfarawé Meeus (Astronomical Algorithms, eq. 48.4), ti o ṣe deede si ilọpo meji fun awọn ofin igbagbogbo akọkọ ti Oṣu ati Ọrun orbits. O fi awọn oṣupa tuntun ati kikun pamọ sinu iṣẹju mẹtadinlogun ti awọn akoko to tọ, pupọ fun ẹkọ.

Oṣu ti o tẹle lati awọn iyara angula meji: 1/P_syn = 1/P_sid − 1/P_year = 1/27.3217 − 1/365.256, fifun 29.531 ọjọ.

Tí a bà lè rí àgbèkalẹ̀ láti inú ojú-ìwọ̀n náà nípa Ojú-ìwé Àwọn àlàyégbèsì F, àwọn ìwọ̀n rẹ̀ láti inú àgbèkalẹ̀ nódù. Meeus fun a iyara screening ofin: ni kan tuntun tabi kikun Moon, ti |sin F| > 0.36 (F diẹ sii ju nipa 21 ° lati a node), ko si eclipse. Àtòjọ-ẹ̀yàn náà ló ń fi àwọn ìṣàyẹwo yìí lo. O jẹ ipo ti o nilo, kii ṣe asọtẹlẹ ti iru eclipse tabi ibi ti o le rii: eyi ni iwulo fun ipari-ọjọ, geometry awọsanma ilẹ ati awọn ipo to dara julọ.

Àwọn nódù kò ní ìdájú. Wọn n lọ pada ni ayika ecliptic kan ni gbogbo ọdun 18.6, eyi ti o jẹ idi ti awọn akoko eclipse ba de nipa ọjọ 19 ṣaaju ki o to ọdun kọọkan, ati apakan ti idi ti awọn eclipses ṣe atunṣe ni asiko 18-odun saros olokiki.

Wá

Gbé àwọn ìṣàmúlò-ètò lọ́wọ́lọ́wọ́ láti wa Ojú-ìwé tókàn. Ń jẹ́ pé o tín ń kú ní pàtó nódù kan (ọ̀rọ̀-ìgbà-ìgbà lè jẹ́)? Lẹ́ẹ̀ ní, wo Ojú-ìwé tuntun kan. Wòyé ojú-ìwé iroyin tàbí ojú-ìwé Observatory láti rí pé o ní ojú-ìgbà-ìgbà-ìgbà nínú ọjọ́ náà.

Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà

3 àwọn ìsàlẹ̀-ilà tó kù. Yan àwọ̀n láti wó tàbí o tí òótọ́.

Kini tí àwọn ìṣàfarawé àwọn ààyè-iṣẹ́ náà?
1. A Àwọn àgbékalẹ̀ ìwọ̀n
2. B Ìgbà wo nínú àwọn ìwọ̀n tí a lè rì láti inú Óǹlà
3. C Àwọn àwọ̀ nínú Ojú-ìwé
4. D Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìṣàfarawé ìparí iṣẹ́
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
B. Ìgbà wo nínú àwọn ìwọ̀n tí a lè rì láti inú Óǹlà Àwọ̀ ilẹ̀ náà kò bá Ojú-ìsẹ́ lọ nígbà tí a bá fi oju-ọjọ pamọ́. Àwọn fáìsì jẹ́ ààyè-iṣẹ́ ìrísí-lẹ́tà.
Kini idi tí kò bá jẹ́ pé a kò lè rí àwọn ìṣàfarawé ojú-ìwọ̀n nínú Ojú kọ̀ǹpútà tuntun fún gbogbo?
1. A Ojú-ìwé náà jẹ́ kéré
2. B Ààyè Óríǹtì Ojú-ìwọ̀n náà tí a fi pamọ́ sí àwọn ìpele 5, láti jẹ́ pé o lè lọ sí ojú Ojú
3. C Ojú kọ̀ǹpútà náà tí n bọ́ lẹ́wá jú
4. D Àwọn ìṣàfarawé àwọ̀n-ìgbá nínú igba otutù níkan ní
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
B. Ààyè Óríǹtì Ojú-ìwọ̀n náà tí a fi pamọ́ sí àwọn ìpele 5, láti jẹ́ pé o lè lọ sí ojú Ojú
Ìgbà wo nínú àwọn ìṣàfarawé àwọn ojú-ìwọ̀n náà?
1. A 27.3 ọjọ
2. B 29.5 ọjọ
3. C 30 ọjọ
4. D 365 ọjọ
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
B. 29.5 ọjọ 27.3 ọjọ ni orbit kan lodi si awọn irawọ; awọn ipele ti tunṣe lẹhin 29.5 ọjọ nitori pe ilẹ ti gbe ni ayika Oju-ọjọ laarin akoko naa.

Àwọn àyọkà ìparí

Tí a yàn láti inú àwọn ìṣàfarawé-ìdáràn
Ka àkọlé
Tí a tì ṣe àwọn ìṣàfarawégbèsì
Tí a bá fi àwọn ìtàn pamọ́

Àwọn àkọlé àwòrán

Àwọn àkọlé nínú ìwé-ìwé yìí

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò

Àkọlé yìí ní ìṣẹ̀dà CC BY-SA 4.0.

Àwọn ìrànwọ́ àti àkọlé lòòlù àwọn módè́ì tí a fi pamọ́ fún ìmọ̀. Kò yẹ ki wọn lò fún ìṣàfihàn, ìṣàmúlò-ètò àti àwọn ìṣẹ̀dá iṣẹ́. Àwọn ìwé-ẹ̀rì ní ọ̀fẹ̀ àti àwọn ààyè-iṣẹ́ kò ní ìgbà gbà. Ka àwọn ìṣàmúlò-ètò ìròyìn