Àtòjọ-ẹ̀yàn
Ìgbà tí a fi yipada nínú ìjánu-ìjánú láti gbè laarin Ààyè-alá, àwọn orúkọ́, Ojú-ọjọ, Mars àti àwọn áríǹ.
ESO/S. Guisard (www.eso.org/~sguisard) (CC BY 4.0)
Àtòjọ-ẹ̀yàn
Kini yi? Àká-ìwé àwọn ìjánu-ìsún. Ààyè-iṣẹ́ fún ààyè-iṣẹ́ kan, àti àwọn nọmba rẹ̀ sọ nípa bí a tì fẹ́ ki àgbèwọlé àwọn ààyè-iṣẹ́ yipadà láti fi ààyè-iṣẹ́ náà lọ. Fi àwọn àgbèwọlé hàn ki o si gba àwọn owó ìfún ààyè-iṣẹ́.
Bii o ṣe le lo: Yan ibi ibẹrẹ ati ibi-ìjáde: tẹ àwọn ìtàn meji ní pàtó, lo àtòjọ-ẹ̀yàn Àti Lọ́wọ́lọ́wọ́, tàbí tẹ̀ ọkan ninu àwọn bọ́tìnì irin ajo. Ìjáde náà ń fi àwọn ààyè-iṣẹ́ inú àwọn ààyè-iṣẹ́ pamọ́ sípàrà gbogbo àwọn ojú-irinṣẹ́.
Àwọn ààyè-iṣẹ́ fún ìjánu-ìṣàmúlò-ètò yìí
Àwọn àwọn ìṣàmúlò-ètò
Lọ sí ààyè-iṣẹ́ láti wó àkànṣe àwòrán.
Àwọn fálù ní ọna kan, àwọn ìṣàfarawé àwọn ìṣẹ̀dá tí a fẹ́ láti fi pamọ́. Àwọn iṣẹ́ òótọ́ ń fi àwọn ìgbàjẹ̀ àti àwọn ìyipadà àwọn ààyè-iṣẹ́ hàn.
Wá yìí
- Tẹ "Ṣàfikún Órí" láti lọ sí ojú-òkè ilẹ̀ sí órí ilẹ̀ ìsàlẹ̀-ètò.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Iṣẹ́gun tí òjó kejì ni 9.4 km/s. Ti a ba lọ lati orbiti si oju-ọjọ Oṣù, o le gba to 5.6 km/s diẹ sii.
- Tẹ "Si Oju-ọjọ", ki o si "Si Mars", ki o si wo gbogbo wọn.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Wọ́n jẹ́ bíi àwọn kanna: nípa 15.0 ati 15.1 km/s, láti dí pé Mars̀ lórí igba ọgọrun kan ju Ojú-ìwọ̀n lọ. Mars̀ ní ojú ìjánu-ìjánù tí a lè fi kùnà sí nígbà tí o bá pàde; Ojú-ìyánù kò ní, bẹ́ẹ̀ gbogbo àwọn ìjánu-ìjánù tí a bà fi kùnà sí nípa ìmọ̀ràn nípa ìfún.
- Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìṣàmúlò-ètòÀwọn ìṣàmúlò-ètò: Ààyè kejì, láti ààyè ilẹ̀, ní ìrànwọ́ 0 km/s: Ojú-ayé ilẹ̀ náà àti àwọn aṣọ́ ìfẹ́fẹ́ ṣé ìpàdá, bí wọ́n tí ṣè fún gbogbo àwọn olùkọ̀ọ̀kan Apollo. Ìgbà tí a bá lọ sí Mars tun ní ìrànwọ́ 4.1 km/s.
- Tẹ "Si geostationary orbit" ki o si ṣalaye rẹ láti inú àwọn ìṣàfarawe-ìgbà tí a bà lọ sí Earth orbit tó kejì sí lunar orbit tó kejì.Àwọn ìṣàmúlò-ètò: Lati de orbit giga nibiti awọn satẹlaiti TV ati oju ojo n wa ni idiyele kanna bi lati de orbit ni ayika Oṣù: nipa 3.9 km / s lati orbit Earth kekere ni awọn iṣẹlẹ meji.
Àwọn àwòrán
Àwọn ààyè-iṣẹ́
Rónú ìrinṣẹ́ abẹ̀rẹ̀. Fi àwọn ààyè pánẹ́ẹ̀lì tí o bá fi pọ̀ jú lọ ni gbogbo igba ti o bá fi àkókó kọ̀ǹpútà rẹ̀ mú, atí ni gbogbo igba ti o bá fi àkókó kọ̀ǹpútà rẹ̀ mú: ohun náà ní ẹ̀yàn-v rẹ̀. Nínú àká-ìjádá kò sí ojú-irinṣẹ́ kan tí a lè fi pọ̀ jú lọ, ki ìgbà tí a bà pàrà, àwọn ìyipadà gbogbo nípa àkókò, bóìnì tabì ìsàlẹ̀-ilà, gbọdọ̀ wa láti inú iní rókìtì, àtí gbogbo àwọn àgbèwọlé rẹ̀ ló jẹ́ fún ìmọ̀.
Kini idi ti a fi gba ààyè-iṣẹ́ nípa ìṣàfarawe-ìsẹ̀ tó wún?
Àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ nínú ìṣàfarawe-ìjádé kò jẹ́ nipa ìgbà ìga. O jẹ́ nipa ìpánlẹ̀ láti wọ̀ inú ojú-ayè nípa ìrànwọ́, bẹ́ẹ̀ o lè kù ní pàtó nínú rẹ̀. Nínú ojú-ayè nínú àwọn ààyè-iṣẹ́ yìí sọ nípa 7.8 km/s (nípa 28,000 km/h), lẹ́tà kan lọ́wọ́lú ilẹ̀ nínú àwọn iṣẹ́jú 90. Nínú ọnà náà rókìtì tun kù nípa 1.5 si 2 km/s lórí ìròyìn àti ìfẹ́fẹ́ ojú-ayè (Ìjádè ojú-ayè náà ǹfí ẹ̀yàn mìíràn padà), bẹ́ẹ̀ igbesè yìí kan gbá owó nípa 9.4 km/s.
Kini idi ti a fi fẹ́ wẹ́ẹ̀bù kan nílè Mars jú ti a bà wẹ́ẹ̀bù kan nílè Oṣù lọ?
Mars ní afẹ̀fẹ́ tí o kù. Agbègbè kan bá gbọ́n ààyè-iṣẹ́ náà ní ìpele giga, àti àwọn ẹ̀dá ìgbàra-ọ̀nà rẹ̀ si yí ìpéwọ̀n náà padà sí ìpéwọ̀n inú igbona; páráṣítà àti rókítì tó kéré nínú ìparí iṣẹ́ náà. Nítorí náà, àká-ìṣàmúlò-ètò náà ń kọ́ 0 km/s fún ààyè-iṣẹ́ rókítì láti fi ṣẹ̀dà sí Mars, àti 1.63 km/s fún Ojú, ibi tí mónẹ̀lì á gbọdọ̀ ṣe gbogbo àwọn ìpàsẹ̀. Tí a bá fi Mars dé ní ọrọ̀ mìíràn: ìjádè lọ́wọ́lọ́wọ́ sí orbitì jẹ́ owó tòotó 4.1 km/s.
Kini àwọn ìṣàfarawé?
Ló àwọ̀ ìtàn-òkè láti jẹ́ afẹ̀fẹ́ tí kò ní ìjáde. Àwọn ọkọ ojú-aye náà ń wẹ́ nínú àgbègbèré atẹgun, ìṣàfarawé rẹ̀ sínáà, àti àwọn nǹkan tó lè fi pamọ́ fún inà. Nínú ọdun 2006, Mars Reconnaissance Orbiter NASA tí wọ́n kọ́jútó àwọn orúkọ́ rẹ̀ nínú ọna yìí, láti sé àwọn ìpàlẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ lọ́wọ́lú inú afẹ̀fẹ́ oké Mars nínú oṣù mẹ́tà kan.
Kini idi ti km/s kan bá jẹ́ pataki?
Rókìtì ní ó yẹ ki o wọ́ inú rẹ̀, àti pé a gbọdọ̀ fi inú náà lọ́wọ́. Nítorí náà kílọ́ọ̀kan kílómètó/s tí a fidílẹ̀ jẹ́ fẹ́nú inú jú tí o tí wá lọ́wọ́ lọ́wọ́ lọ́wọ́ lọ́wọ́ lọ́wọ́. O jẹ́ bẹ́ẹ̀ nípa tí Satọ́nẹ́ta V tí a fi pamọ́ sí Ojú-oorun tí wọ́ kọ̀ǹpútà 3000 tón lórí ìṣàfihàn, gbogbo rẹ̀ nípa ẹ̀yàn.
Àwọn ìṣàfilọ́lẹ̀: àwọn ìsẹ̀dá tí a kọ́lù ló fún fúnmúlà oríṣìn-ẹ̀yàn-mẹtà árà láti inú NASA/àtòjọ-ìdárọ̀lé JPL (scripts/build-deltav.mjs); àwọn ìsẹ̀dálà tí a lò nínú àkọsílẹ̀ owólú Delta-v nínú Wikipedia atí àwọn ìṣàfilọ́lẹ̀ rẹ̀. Saturn V launch mass: NASA. Mars Reconnaissance Orbiter aerobraking: NASA/JPL.
Fẹ̀ "deleta vee". O ní tumọ̀ si "ìyipada nínú ìjára": bí a tì fẹ́ ki àwọn ọkọ oju-òkè láti mú ìjára, mú ìjára padà sípò tàbí yí àwọn ìṣàfarawé. O ń ṣiṣẹ́ bí ìbálẹ̀ fún irin-ajò kan, tí a fi kọ́lúmètó nínú àwọn kilómètó̀ nínú iṣẹ́jútó (km/s).
Diẹ̀ nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò →Ààyè àwọn ohun tí n pán nípa ìtàn àti àwọ̀lé láti kò bá jẹ́ pé o tí wọ́ inú, nitorí pé o tí n gbè sí pẹ̀lú àwọn ojú-ìwé náà.
Diẹ̀ nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò →Àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ sípa ìtàn, nínú àwọn kilọ́métór̀ù kan. Ìjáde Afẹ́fẹ́ Ìdárarẹ́ Nínú Òkè Nlátì Ìjọbà Ìṣàlúlò-ètò Ìwọ̀n-òkè lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú àwọn iṣẹ́jú 90.
Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà giga, 35,786 km lọ́wọ́lún nínú éìtó, ibi tí irin-ajo kan láti inú ilẹ̀ kọ̀ǹpútà náà bá jẹ́ bi ìgbà kan tí a bà rọ́ọ̀nù ilẹ̀ (nínú àwọn iṣẹ́jú 24). Sáàtìlì níbẹ̀ náà lórí ojú-ayé, eyi nípa tí sáàtìlì TV náà fi lò.
Àwọn ìjánu-ìjánu tí a lò láti gba lati ààyè kan sí ààyè mìíràn, bí ààyè àgbèwọlé. O lè lọ nípa rẹ̀; o kò lè kù níbẹ̀.
Ló àwọ̀ ìtàn-òkè láti jẹ́ afẹ̀fẹ́ tí kò ní ìjáde. Àwọn ààyè-iṣẹ́ náà ń wẹ́ sí inú ojú-ayè tí a fi pamọ́ sínà, àti àwọn ìṣàfarawé àwọn ẹ̀yàn inà. Ìbàrá jẹ́ igbonà, bẹ́ẹ̀ ò niló ìdárájú igbonà tàbí àwọn ìpàsẹ́ tó dárá jú lọ.
Àwọn ìṣàmúlò-ètò tí a lò fún ìgbà ààyè-iṣẹ́ láti gbè laarin àwọn oríṣìǹlì àìdálẹ̀ meji: tẹ̀ kan láti bẹrẹ ààyè-iṣẹ́ óòdù tí wọ́n bá kọ̀ǹpútà tuntun náà, àti tẹ̀ kẹtà nígbà tí o bá dé.
Diẹ̀ nínú àwọn ìṣàmúlò-ètò →Àtòjọ-ẹ̀yàn ààyè-iṣẹ́ (ọ̀fẹ́ ìṣàfarawé kọ́kọ́)
| Latí | Si | → | ← | Bii o ṣe ti a fi ṣiṣẹ́ |
|---|---|---|---|---|
| Àwọn ààyè-iṣẹ́ ilẹ̀ | Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà (200 km) | 9.4 km ìṣ àáy | 0 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | tí a fi pamọ́: Delta-v budget (Wikipedia, with its cited references), typical values including lossesṢiṣe ni orbit: nipa 7.8 km/s ti iyara orbital pẹlu awọn ibajẹ si gravity ati air drag. |
| Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà (200 km) | Geostationary transfer orbit | 2.45 km ìṣ àáy | 2.45 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Hohmann perigee burn, 200 km to 35,786 km altitude, equatorial |
| Geostationary transfer orbit | Geostationary orbit | 1.48 km ìṣ àáy | 1.48 km ìṣ àáy | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Hohmann apogee burn, no plane changeLati aaye ti o wa ni ita equator, iyipada ti orbit's tilt tun fa diẹ ninu awọn ọgọrun-un mita fun wakati kan. |
| Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà (200 km) | Àwọn ààyè-iṣẹ́ | 3.22 km ìṣ àáy | 3.22 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Escape speed minus circular speed at 200 km |
| Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà (200 km) | Gbé sí Ojú-ìwé | 3.13 km ìṣ àáy | 3.13 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Raise apogee to the Moon's mean distance |
| Gbé sí Ojú-ìwé | Low lunar orbit (100 km) | 0.82 km ìṣ àáy | 0.82 km ìṣ àáy | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Patched conic capture into a 100 km lunar orbit |
| Low lunar orbit (100 km) | Àwọn ààyè-iṣẹ́ ojú-ìwé | 1.63 km ìṣ àáy | 1.63 km ìṣ àáy | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Circular speed at 100 km (ideal, no gravity losses; real landings need more) |
| Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà (200 km) | Àwọn Ìjánu-ìsún | 3.61 km ìṣ àáy | 3.61 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Earth-Mars Hohmann departure from 200 km, Oberth effect included |
| Àwọn Ìjánu-ìsún | Órí ààyè-iṣẹ́ Mars tí o ga jú (300 km) | 2.09 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | 2.09 km ìṣ àáy | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Capture into a 300 km circular Mars orbit |
| Órí ààyè-iṣẹ́ Mars tí o ga jú (300 km) | Àwọn ààyè-iṣẹ́ | 0 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | 4.1 km ìṣ àáy | tí a fi pamọ́: Delta-v budget (Wikipedia, with its cited references), typical values including lossesIrin-ajo ni o lo oju-aye (awọn parachute ati awọn aṣọ-ikele); ipadabọ si orbit jẹ iye ti o wọpọ ti a tẹjade. |
| Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà (200 km) | Àwọn ààyè-iṣẹ́ | 4.11 km ìṣ àáy | 4.11 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Heliocentric Hohmann 1 au to Bennu's semi-major axis, coplanar (ignores its 6 degree inclination and its eccentricity); departure from 200 km LEO |
| Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà (200 km) | Àwọn ààyè-iṣẹ́ | 9.48 km ìṣ àáy | 9.48 km ìṣ àáy (lè ló àgbèwọlé) | tí a kọ́lù (ìjánu-ìṣàmúlò-ètò): Heliocentric Hohmann 1 au to Ceres, coplanar (ignores its 10.6 degree inclination); departure from 200 km LEO, capture into a 200 km Ceres orbit |
Àwọn ìrànwọ́ àti àkọlé lòòlù àwọn módè́ì tí a fi pamọ́ fún ìmọ̀. Kò yẹ ki wọn lò fún ìṣàfihàn, ìṣàmúlò-ètò àti àwọn ìṣẹ̀dá iṣẹ́. Àwọn ìwé-ẹ̀rì ní ọ̀fẹ̀ àti àwọn ààyè-iṣẹ́ kò ní ìgbà gbà. Ka àwọn ìṣàmúlò-ètò ìròyìn