Ορισμένες γλώσσες σε αυτόν τον ιστότοπο ενδέχεται να έχουν μεταφραστεί αυτόματα και να περιέχουν σφάλματα. Βοηθήστε να βελτιωθεί Διαβάστε το πρωτότυπο στα Αγγλικά
Μια πλαστική σακούλα που παρασύρεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Η μπλε πρωτοβουλία

Η πλαστική ρύπανση

Κάθε κομμάτι πλαστικού που έχει κατασκευαστεί ποτέ και δεν έχει καεί, υπάρχει ακόμα κάπου στον πλανήτη μας και το μεγαλύτερο μέρος του θα ζήσει περισσότερο από όποιον διαβάζει αυτή την πρόταση.

Το πλαστικό είναι ένα θαυματουργό υλικό. Είναι ελαφρύ, φθηνό, αδιάβροχο και σχεδόν άφθαρτο, γι’ αυτό ακριβώς το χρησιμοποιούμε για τα πάντα από τις ιατρικές σύριγγες μέχρι τα πακέτα των τσιπς, και γι’ αυτό ακριβώς έχει γίνει πρόβλημα. Οι ίδιοι χημικοί δεσμοί που κάνουν ένα μπουκάλι δυνατό το κάνουν να διαρκεί για αιώνες αφού το πετάξεις. Η φύση δεν έχει ένζυμα που να εξελίχθηκαν για να το τρώνε γρήγορα.

Γιατί το πλαστικό επιμένει

Τα περισσότερα πλαστικά είναι μακριές αλυσίδες άνθρακα και υδρογόνου που παράγονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Το φως του ήλιου και τα κύματα τις σπάνε, αλλά όχι σε τίποτα το ακίνδυνο: ένα μπουκάλι χωρίζεται σε θραύσματα, τα θραύσματα σε μικρότερα. μικροπλαστικά μικρότερα από πέντε χιλιοστά, και αυτά στα νανοπλαστικά πολύ μικρά για να τα δούμε. Τα μικροπλαστικά έχουν πλέον βρεθεί από τις βαθύτερες τάφρους των ωκεανών μέχρι το χιόνι της Αρκτικής, στα ψάρια, στο πόσιμο νερό και στο ανθρώπινο αίμα.

Εκατοντάδες μικρά λευκά, μπλε και κίτρινα πλαστικά σφαιρίδια διάσπαρτα ανάμεσα σε κλαδιά και γρασίδι σε μια παραλία.
Τα μικρά πλαστικά σφαιρίδια από τα οποία κατασκευάζονται τα περισσότερα πλαστικά προϊόντα, ξεβράστηκαν ανάμεσα στα συντρίμμια της παραλίας. Οι πεταμένες μπάλες είναι μία από τις πηγές μικροπλαστικών στη θάλασσα. Photo: hockadilly, CC BY-SA 2.0

Πώς φτάνει στη θάλασσα

Μόνο ένα μικρό ποσοστό του πλαστικού παγκοσμίως ανακυκλώνεται. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ο κόσμος έκανε περίπου 460 εκατομμύρια τόνοι του πλαστικού το 2019 και πέταξαν 353 εκατομμύρια τόνοι. Μόνο το 9% αυτών των αποβλήτων ανακυκλώθηκε. Το 22% δεν είχε καλή διαχείριση, δηλαδή έπεφτε σε χωματερές, καίγονταν στο ύπαιθρο ή χάνονταν στο περιβάλλον. Τα ποτάμια είναι οι αυτοκινητόδρομοι: το πλαστικό που πέφτει στη γη ξεπλένεται στους αποχετευτικούς αγωγούς, οι αποχετευτικοί αγωγοί στα ποτάμια και τα ποτάμια στη θάλασσα.

460 ΜΒΠλαστικά που παράγονται το 2019 (ΟΟΣΑ, 2022)
9%Ανακύκλωση πλαστικών αποβλήτων (ΟΟΣΑ, 2022)
19 έως 23 MtΠώς τα πλαστικά απόβλητα εισήλθαν στα ποτάμια, τις λίμνες και τις θάλασσες το 2016Μπορέλ και συν., 2020)

Οι πλούσιες περιφέρειες δεν είναι απρόσβλητες. Η Μεσόγειος περιέχει περίπου το 1% του θαλάσσιου νερού στον κόσμο, αλλά περίπου το 7% των μικροπλαστικών της, και τα πλαστικά αποτελούν το 43 με 51% των σκουπιδιών στις ελληνικές παραλίες (ΠερισσότεραΑθήνα, 2018). Η δική μας Εξήγηση της ρύπανσης των υδάτων Η έκθεση κατατάσσει τα ποτάμια που μεταφέρουν το περισσότερο πλαστικό στη θάλασσα και δείχνει πώς παραμένει στα ποτάμια και τις θάλασσες της Ευρώπης.

Μια παραλία γεμάτη πλαστικά δίχτυα, σημαδούρες, μπουκάλια και κιβώτια κάτω από ένα γυμνό ηφαιστειακό βουνό, με μια μοναχική φιγούρα να στέκεται πάνω στα σκουπίδια.
Πλαστικό ξεπλύθηκε στη Σάντα Λούζια, ένα ακατοίκητο νησί του Πράσινου Ακρωτηρίου, το 2021. Οι άνεμοι και τα ρεύματα του Ατλαντικού το συγκεντρώνουν στα βόρεια του νησιού, όπου ένα μεγάλο μέρος του είναι χαμένα αλιευτικά εργαλεία. Photo: CaptainDarwin, CC BY-SA 4.0

Τα αλιευτικά εργαλεία αποτελούν ειδική περίπτωση. Τα χαμένα και εγκαταλελειμμένα δίχτυα, πετονιές και παγίδες συνεχίζουν να πιάνουν ψάρια, χελώνες, φώκιες και θαλάσσια πτηνά για χρόνια, ένα πρόβλημα γνωστό ως αλιεία φαντασμάτων, και αποτελούν μεγάλο μέρος του επιπλέοντος πλαστικού στις μεγάλες ωκεάνιες δίνες.

Μια θαλάσσια χελώνα που πιάνεται σε ένα μπέρδεμα του πράσινου αλιευτικού διχτυού σε μια βραχώδη ακτή.
Μια θαλάσσια χελώνα μπλεγμένη σε ένα δίχτυ φάντασμα, ένα χαμένο ή εγκαταλελειμμένο αλιευτικό δίχτυ που συνεχίζει να πιάνει. Credit: NOAA

Η ανακύκλωση είναι η τελευταία γραμμή άμυνας. Το πρώτο είναι να μην κάνουμε καθόλου τα απόβλητα.

Το αόρατο μέρος: πρόσθετα

Ένα πλαστικό προϊόν είναι σπάνια καθαρό πολυμερές. Οι κατασκευαστές προσθέτουν πλαστικοποιητές, επιβραδυντικά φλόγας, χρωστικές και σταθεροποιητές, ενώ ορισμένες από αυτές τις χημικές ουσίες μπορούν να εκχυθούν. Ορισμένες, όπως ορισμένα φθαλικά άλατα και δισφαινόλες, επηρεάζουν τις ορμόνες και έχουν περιοριστεί σε αρκετές χώρες. Η επιστήμη για τις πλήρεις επιπτώσεις τους στην καθημερινή έκθεση εξακολουθεί να αναπτύσσεται, γεγονός που αποτελεί από μόνο του λόγο προσοχής.

Αποδεδειγμένες λύσεις

Τα στοιχεία δείχνουν ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα που θα δράσουν πριν το πλαστικό μετατραπεί σε απόβλητα, και αρκετά από αυτά έχουν ήδη αποφέρει αποτελέσματα σε εθνική κλίμακα:

  1. Charge for single-use bags, or ban them. England’s charge on single-use carrier bags, introduced in 2015, has been one of the fastest behaviour changes on record: the main supermarkets handed out 7.6 billion single-use bags in 2014, and sold 126 million in 2025 to 2026, a fall of 98 percent (UK government). Ireland introduced a 15 cent levy on plastic bags in 2002, and the money goes to projects that reduce waste; the share of plastic bags in Irish litter has fallen by more than 92 percent since then (Government of Ireland; Convery et al., 2007). Η Ρουάντα απαγόρευσε τις πλαστικές σακούλες το 2008 και έχει επιβάλει την απαγόρευση τόσο καλά που επαινείται ευρέως ως περιφερειακός ηγέτης (Ανάγκη, 2021).
  2. Επιστροφή κατάθεσης. Η καταβολή μιας μικρής επιστρεπτέας προκαταβολής για τα μπουκάλια και τα κουτάκια μετατρέπει τα άδεια δοχεία σε χρήματα, έτσι ώστε να επιστρέφουν αντί να φτάνουν στα ποτάμια. Στη Νορβηγία, 92.4 percent των πλαστικών μπουκαλιών που κατατέθηκαν επιστράφηκαν για την κατάθεσή τους σε 2025 και το 98.2 τοις εκατό συλλέχθηκε συνολικά (Infinitum annual report 2025). Η Λιθουανία ξεκίνησε το πρόγραμμά της το 2016: περίπου το ένα τρίτο των πλαστικών μπουκαλιών συλλέχθηκε πριν από αυτό και το 91,9% όλων των περιεκτών κατάθεσης επέστρεψε μέχρι τα τέλη του 2017, μόνο το δεύτερο έτος του προγράμματος, σύμφωνα με τα στοιχεία του φορέα εκμετάλλευσης (Δημόσια διοίκηση ανοικτής πρόσβασης, 2018). Στη Γερμανία, οι φιάλες και τα κουτάκια μίας χρήσης φέρουν επίσης εγγύηση, και από το 2006 κάθε κατάστημα που τις πωλεί πρέπει να παίρνει πίσω άδειες από το ίδιο υλικό (DPG).
Ένα μηχάνημα επιστροφής μπουκαλιών και κουτιών τοποθετημένο σε ένα πλακόστρωτο τοίχο σε ένα νορβηγικό σούπερ μάρκετ, κάτω από μια κόκκινη πινακίδα που αναγράφει Miljøstasjon.
Μηχάνημα επιστροφής μπουκαλιών και κουτιών σε ένα σούπερ μάρκετ στο Όσοερο της Νορβηγίας, το 2018. Κάθε δοχείο που τροφοδοτείται σε αυτό πληρώνει πίσω την κατάθεσή του. Photo: Wolfmann, CC BY-SA 4.0
  1. Να αναγκάσουμε τους παραγωγούς να πληρώσουν. Τα συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού επιβάλλουν στις επιχειρήσεις χρέωση για τη συλλογή και την ανακύκλωση των συσκευασιών που πωλούν, γεγονός που τις ωθεί να χρησιμοποιούν λιγότερα υλικά και να σχεδιάζουν με γνώμονα την ανακύκλωση. The case is backed by data: a study of 1,576 brand audits by volunteers in 84 countries found that a company’s share of branded plastic pollution rises in direct proportion to its share of plastic production, and that half of all items carried no brand at all, a reason to make producers report what they sell (Cowger et al., 2024).
  2. Συλλέξτε τα πάντα. Για δισεκατομμύρια ανθρώπους δεν υπάρχει καμία συλλογή αποβλήτων. Η δημιουργία βασικής συλλογής και διαλογής είναι ο μεγαλύτερος μοχλός για να σταματήσει το πλαστικό να φτάνει στη θάλασσα.
Ένας νεαρός άνδρας με ένα ποδήλατο φορτωμένο με μια μεγάλη μαύρη σακούλα από συλλεγμένο πλαστικό στέκεται σε μια χωματερή κάτω από έναν συννεφιασμένο ουρανό.
Ένας συλλέκτης απορριμμάτων με ένα σάκο από πλαστικό που έχει συλλεχθεί. Σε πολλές χώρες, άτυποι συλλέκτες όπως αυτός συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος του πλαστικού που ανακυκλώνεται. Photo: Andrew Kartende, CC BY-SA 4.0
  1. Μια παγκόσμια συνθήκη. Τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών διαπραγματεύονται μια νομικά δεσμευτική συνθήκη για να τερματίσουν την πλαστική ρύπανση σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του πλαστικού, από την παραγωγή μέχρι τη διάθεση.

Το μοτίβο είναι σαφές. Όταν η φθηνότερη και ευκολότερη επιλογή είναι επίσης η καθαρότερη, οι περισσότεροι άνθρωποι την παίρνουν, και η αλλαγή είναι γρήγορη.

Οργανισμοί που κάνουν αυτό το έργο

Αυτές οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις έχουν ένα δημόσιο αρχείο αποτελεσμάτων. Ρίξτε μια ματιά σε αυτό που κάνουν, και αν το έργο τους σας αρέσει, εξετάστε το ενδεχόμενο να κάνετε δωρεά απευθείας μέσω των ιστοσελίδων τους. Η Local Solar System Το Ίδρυμα δεν έχει καμία σχέση με κανένα από αυτά και δεν λαμβάνει τίποτα από αυτά. Πριν δώσετε, διαβάστε την τελευταία ετήσια έκθεση και τους λογαριασμούς κάθε οργανισμού, όπως θα κάνατε με οποιοδήποτε φιλανθρωπικό ίδρυμα.

  • Προστασία των ωκεανών είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός των ΗΠΑ (501(γ)(3)) που εκτελεί τον Διεθνή Καθαρισμό των Ακτών. Από την έναρξή του, πάνω από 19 εκατομμύρια εθελοντές έχουν συλλέξει πάνω από 400 εκατομμύρια λίβρες (περίπου 180.000 τόνους) σκουπιδιών και καταγράφουν κάθε αντικείμενο σε τυποποιημένες κάρτες δεδομένων, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη βάση δεδομένων θαλάσσιων απορριμμάτων στον κόσμο.Ωκεανογραφία).
  • 5 Ινστιτούτο Γύρης Το Ίδρυμα είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση των ΗΠΑ (501(γ)(3)), που ιδρύθηκε από τους ερευνητές Μάρκους Έρικσεν και Άννα Κάμινς. Eriksen led the study that made the first global estimate of floating ocean plastic, more than 5 trillion pieces (Eriksen et al., 2014), and the institute led the #BanTheBead campaign that helped pass the United States’ Microbead-Free Waters Act of 2015.
  • Πλαστικό ίδρυμα σούπας Η Ολλανδική Φιλανθρωπική Εταιρεία είναι μια ολλανδική φιλανθρωπική οργάνωση με καθεστώς δημόσιου συμφέροντος (που ιδρύθηκε το 2011. Διεξάγει εκστρατεία για την ΕΕ και τους παγκόσμιους κανόνες σχετικά με τα πλαστικά, λειτουργεί μια εφαρμογή που επιτρέπει στους αγοραστές να σαρώνουν τα καλλυντικά για μικροπλαστικά και βοήθησε στην έναρξη της πρώτης έρευνας για τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην υγεία το 2018.
Μια θαλάσσια χελώνα κολυμπά δίπλα σε μια πλωτή πλαστική σακούλα.
Οι θαλάσσιες χελώνες μπορεί να μπερδέψουν τους πλωτούς σάκους με τις μέδουσες, μία από τις φυσικές τροφές τους.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε

  • Απορρίψτε, στη συνέχεια επαναχρησιμοποιήστε. Κουβαλήστε ένα μπουκάλι, ένα φλιτζάνι και μια τσάντα. Το πιο αποτελεσματικό πλαστικό είναι αυτό που δεν φτιάχτηκε ποτέ.
  • Αγοράστε χαλαρά και ξαναγεμίστε. Επιλέξτε χύμα φρούτα και λαχανικά, γεμίστε τα καταστήματα και τα προϊόντα σε γυαλί, μέταλλο ή χαρτί όπου έχουν νόημα.
  • Αποφύγετε ό,τι δεν μπορεί να ανακυκλωθεί: μαύρους πλαστικού τύπου δίσκους, πολυστρωματικές σακούλες, πολυστυρένιο και οτιδήποτε έχει την ένδειξη λιπασματοποιήσιμο όταν η περιοχή σας δεν διαθέτει βιομηχανική κομποστοποίηση.
  • Προσέξτε για μικροπλαστικά στο σπίτι. Πλύνετε τα συνθετικά ρούχα λιγότερο συχνά, πιο γεμάτα και πιο δροσερά, και εξετάστε το ενδεχόμενο ενός φίλτρου πλυντηρίου. Αποφύγετε τα καλλυντικά με πλαστικές μικροσφαιρίδες.
  • Πάρτε τρία. Πάρτε τρία κομμάτια σκουπίδια από μια παραλία, ένα πάρκο ή μια όχθη ποταμού κάθε φορά που επισκέπτεστε. Αθροίζεται.
  • Ρωτήστε την πόλη σας και τα καταστήματά σας. Ρωτήστε για συστήματα κατάθεσης-επιστροφής, δημόσιες βρύσες και επιλογές αναπλήρωσης. Ζητήστε από τις μάρκες να δημοσιεύσουν πόσα πλαστικά πωλούν και πόσα συλλέγουν.
  • Έλα μαζί μας. Βοηθήστε στη μετάφραση αυτού του επεξηγηματικού κειμένου ή χαρτογραφήστε τοπικά δεδομένα πλαστικών στο χάρτη. Πίνακας συνεισφοράς.

Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση