প্লাষ্টিক দূষণ
যিকোনো প্লাষ্টিকৰ টুকুৰাক যদি জ্বলাই দিয়া নহয়, তেন্তে সেইটো এই পৃথিৱীৰ কোনো এটা ঠাইত আছে। ইয়াৰ অধিকাংশই এই বাক্য পঢ়া সকলোৰে জীৱনকালতকৈও বেছি সময় থাকিব।
প্লাষ্টিক এক অলৌকিক পদাৰ্থ। এই পদাৰ্থটো হালধীয়া, সস্তা, পানীত নামি যোৱা আৰু প্ৰায় ধ্বংস কৰিব নোৱাৰা। সেয়েহে আমি ইয়াক চিকিৎসাৰ চিৰিঞ্জৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খোৱা বস্তুৰ পেকেটলৈকে ব্যৱহাৰ কৰোঁ। বোতল এটাক শক্তিশালী কৰি তোলা সেই একই ৰাসায়নিক বন্ধনেই একেবাৰে শেষত ইয়াক শতাব্দীৰ বাবে জীয়াই ৰাখিব পাৰে। প্ৰকৃতিত এনে কোনো এনজাইম নাই যিয়ে ইয়াক দ্রুত খাব পাৰে।
প্লাষ্টিক কিয় বাচি থাকে
অধিকাংশ প্লাষ্টিক তেল আৰু গেছৰ পৰা নিৰ্মিত কার্বন আৰু হাইড্ৰ’জেনৰ দীঘলীয়া চেইন। Sunlight and waves do break them, but not into anything harmless: a bottle splits into fragments, the fragments into microplastics smaller than five millimetres, and those into nanoplastics too small to see. এতিয়া গভীৰ সমুদ্ৰ খণ্ডৰ পৰা আৰ্কটিক তৰা, মাছ, পানী আৰু মানৱ রক্তত মাইক্ৰ’প্লাষ্টিক পোৱা গৈছে।
ই কিদৰে সমুদ্ৰত পৌঁছে
বিশ্বৰ প্লাষ্টিকৰ কেৱল এটা ক্ষুদ্ৰ অংশহে পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। OECDৰ মতে, বিশ্বত 460 million tonnes প্লাষ্টিকৰ পৰিমাণ 2019ত উৎপন্ন হয় আৰু 353 million tonnes উলিয়াই দিয়া হয়। এই পৰিমাণৰ কেৱল 9 শতাংশই পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু 22 শতাংশ অপব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ জমা কৰা হৈছে, খোলা আকাশত পুৰি পেলাইছে বা পৰিৱেশলৈ উলিয়াই দিছে। নদীবোৰ হৈছে মহাসড়কঃ মাটিত পৰি থকা প্লাষ্টিক পানীৰ টুকুৰা হৈ নলীলৈ যায়, নলী নদীলৈ যায় আৰু নদী সমুদ্ৰত সোমাই যায়।
ধনী অঞ্চলসমূহো ইয়াৰ পৰা সুৰক্ষিত নহয়। ভূমধ্যসাগৰত বিশ্বৰ সমুদ্ৰৰ পানীৰ প্ৰায় 1 শতাংশ আছে কিন্তু ইয়াৰ 7 শতাংশ মাইক্ৰ’প্লাষ্টিক আৰু গ্ৰিক উপকূলত প্লাষ্টিকে 43-51 শতাংশ আবৰ্জনা সৃষ্টি কৰে।2018 চনৰ ডিসেম্বরত।). আমাৰ জল দূষণৰ ব্যাখ্যাত সেই নদীসমূহৰ তালিকা দিয়া হৈছে যিবোৰে সমুদ্ৰত অধিক প্লাষ্টিক পৰিবহন কৰে আৰু ইউৰোপৰ নদী আৰু সমুদ্ৰৰ পৰাও এইবোৰ কিদৰে সৰবৰাহ হয়।
মাছ ধৰাৰ সৰঞ্জাম এক বিশেষ বিষয়। জীৱ-জন্তুৰ বাবে এই সমস্যাটো অতি ভয়ংকৰ আৰু ইয়াৰ ফলত সমুদ্ৰৰ জলবায়ু, প্ৰাকৃতিক সম্পদ, পৰিৱেশ আৰু মানৱ সভ্যতাৰ ওপৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ পৰে।
পুনৰব্যৱহাৰ হৈছে প্ৰতিৰক্ষাৰ শেষ ৰেখা। প্ৰথমটো হ’ল, কোনো প্ৰকাৰৰ অপচয় নকৰা।
অদৃশ্য অংশ: যোগান
প্লাষ্টিক সামগ্ৰী সাধাৰণতে বিশুদ্ধ পলিমাৰ নহয়। এই ক্ষেত্রত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয় যে, ‘আমাৰ দেশত খাদ্য নিৰাপত্তাৰ বাবে এক সুদৃঢ় ব্যৱস্থা আছে। কিছু থেলেইট আৰু বিছফেনোল হৰমনৰ লগত জড়িত হৈ আছে আৰু বহুতো দেশত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰিণামসমূহৰ বিষয়ে বিজ্ঞান এতিয়াও বিকশিত হৈ আছে, যিটোৱেই সতৰ্কতাৰ কাৰণ।
প্ৰমাণিত সমাধানসমূহ
এই প্ৰমাণবোৰে প্লাষ্টিক আবর্জনা হৈ পৰাৰ আগতে কাৰ্যকৰী হ’বলগীয়া ব্যৱস্থাসমূহৰ প্ৰতি ইংগিত দিয়ে আৰু ইয়াৰ ভিতৰত কেইবাটাও পদক্ষেপ ইতিমধ্যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত কাম কৰি আহিছেঃ
- Charge for single-use bags, or ban them. ইংলেণ্ডৰ একমাত্ৰ ব্যৱহাৰকাৰী কেৰিয়াৰ বেগসমূহত কৰ, যি 2015 ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল, ৰেকৰ্ড কৰা আচৰণৰ দ্রুততম পৰিবৰ্তনৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে: মুখ্য সুপাৰমাৰ্কেটসমূহে 7.6 বিলিয়ন একমাত্ৰ ব্যৱহাৰকাৰী বেগ 2014 ত প্ৰদান কৰিছিল আৰু 126 মিলিয়ন 2025 ত 2026 লৈ বিক্ৰী কৰিছিল, এটা 98 percent (UK government) হ্ৰাস। Ireland introduced a 15 cent levy on plastic bags in 2002, and the money goes to projects that reduce waste; আইৰিছ আবৰ্জনাত প্লাষ্টিক বেগৰ অংশ more than 92 percentৰ পৰা কম হৈছে (Government of Ireland; Convery et al., 2007). 2008 চনত ৰাৱাণ্ডাত প্লাষ্টিক বেগ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু এই নিষেধাজ্ঞা ইমান ভালদৰে প্ৰয়োগ কৰা হৈছে যে ইয়াৰ আঞ্চলিক নেতা হিচাপে ব্যাপকভাৱে প্ৰশংসা কৰা হৈছে।প্ৰয়োজনীয়তা, 2021).
- Deposit return. বোতল আৰু কেনত এটা ক্ষুদ্ৰ পৰিমাণৰ ৰিফাণ্ডেবল ডিপোজিট দিয়াৰ ফলত ৰিক্ত বস্তাবোৰ টকালৈ ৰূপান্তৰিত হয়, যাতে সেইবোৰ নদীলৈ নাযায়। নৰ্ৱেত, 92.4 percent প্লাষ্টিক বোতলসমূহৰ 2025 শতাংশ পৰিশোধ কৰা হৈছিল আৰু 98.2 শতাংশ মুঠতে সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল (Infinitum annual report 2025)। লিথুৱেনিয়াই 2016 চনত এই আঁচনি আৰম্ভ কৰিছিল: ইয়াৰ আগতে প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ প্লাষ্টিক বোতল সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল আৰু 2017 চনৰ শেষলৈ সকলো জমা দিয়া কনটেইনাৰৰ 91.9 শতাংশ পুনৰ সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল।মুক্ত প্ৰৱেশ চৰকাৰ, 2018). জাৰ্মানীত, একমাত্ৰ ব্যৱহাৰৰ বোতল আৰু কেনসমূহো এটা ডিপোজিট কৰে, আৰু 2006 চনৰ পৰা প্ৰতিটো দোকান যিয়ে ইয়াক বিক্ৰী কৰে সেইবোৰ একেই উপাদানৰ ৰিক্ত বস্তু (DPG) আঁতৰাই ল’ব লাগিব।
- উৎপাদকসকলক মূল্য পৰিশোধ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাব। প্ৰসাৰিত উৎপাদক দায়িত্ব আঁচনিৰ অধীনত কোম্পানীসমূহে তেওঁলোকৰ বিক্ৰী কৰা পেকেজিং সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহ আৰু পুনৰব্যৱহাৰৰ বাবে ধন আদায় কৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোকে কম পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰি পুনৰব্যৱহাৰযোগ্য ডিজাইন নিৰ্মাণ কৰিবলৈ উদ্বুদ্ধ হয়। এই ঘটনাটো তথ্যৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত: 84খন দেশত স্বেচ্ছাসেৱকসকলে 1,576টা ব্ৰ্যান্ড অডিট কৰা এক গৱেষণাত পোৱা গৈছে যে এটা কোম্পানীৰ প্লাষ্টিকৰ প্ৰদূষণৰ অংশ প্লাষ্টিকৰ উৎপাদনৰ অংশৰ সরাসৰি অনুপাতত বৃদ্ধি পায় আৰু সকলো বস্তুৰ আধাখিনিয়ে কোনো ব্ৰেণ্ড নথকা, যিটোৱে উৎপাদনকাৰীসকলক তেওঁলোকে কি বিক্ৰী কৰে সেয়া প্ৰতিবেদন কৰিবলৈ বাধ্য কৰে (Cowger et al., 2024)।
- সমস্ত বস্তু সংগ্ৰহ কৰক। কোটি কোটি লোকৰ বাবে কোনো আবৰ্জনা সংগ্ৰহ কৰা নাই। প্লাষ্টিকৰ পৰা সমুদ্ৰত পৰিণত হোৱা পদাৰ্থসমূহক প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ মৌলিক সংগ্ৰহ আৰু বিভাজন ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাটো এক বৃহৎ প্ৰচেষ্টা।
- এটা বিশ্বব্যাপী চুক্তি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য দেশসমূহে প্লাষ্টিকৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ পৰা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ পৰ্যন্ত সমগ্ৰ জীৱন চক্ৰতে প্লাষ্টিক দূষণ বন্ধ কৰিবলৈ আইনগতভাৱে বাধ্যতামূলক চুক্তিৰ সন্দৰ্ভত আলোচনা কৰি আহিছে।
বিন্যাসটো স্পষ্ট। যেতিয়া সস্তা আৰু সহজলভ্য বিকল্পটো পৰিষ্কাৰ হয়, তেতিয়া অধিকাংশ লোকেই সেইটো গ্ৰহণ কৰে আৰু পৰিৱৰ্তন অতি দ্রুত ঘটে।
এই কাম কৰা সংস্থাসমূহ
এইবোৰ অলাভজনক সংস্থাৰ ফলাফলৰ বিষয়ে জনসাধাৰণে জানে। তেওঁলোকে কি কৰে সেইটো চাব আৰু যদি তেওঁলোকৰ কাম আপোনাৰ মনত পৰে, তেন্তে তেওঁলোকৰ নিজস্ব ৱেবছাইটৰ যোগেদি তেওঁলোকক সরাসৰি অনুদান দিয়াৰ কথা চিন্তা কৰক। Local Solar System ফাউণ্ডেশ্যনৰ তেওঁলোকৰ সৈতে কোনো সম্পৰ্ক নাই আৰু তেওঁলোকেও একো লাভ নকৰে। আপুনি দিয়াৰ পূৰ্বে, প্ৰতিটো সংস্থাৰ সৰ্বশেষ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন আৰু হিচাপ পঢ়ক, যিদৰে আপুনি অন্য কোনো দাতব্য সংস্থাৰ ক্ষেত্ৰত কৰিব।
- অচিন কনছাৰ্ভেঞ্চি) হৈছে এটা আমেৰিকান অলাভজনক (501(চি)(3)) সংস্থা যিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উপকূলীয় পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা অভিযান চলাই আছে। এই অভিযান আৰম্ভ হোৱাৰ পৰা 19 মিলিয়নতকৈও অধিক স্বেচ্ছাসেৱকে 400 মিলিয়ন পাউণ্ড (প্ৰায় 180,000 টন) আবৰ্জনা সংগ্ৰহ কৰিছে আৰু প্ৰতিটো বস্তুক প্ৰমাণিক তথ্যৰ কার্ডত লিপিবদ্ধ কৰি সমুদ্ৰৰ আবৰ্জনাৰ বিশ্বৰ বৃহত্তম ডাটাবেজ নিৰ্মাণ কৰিছে।সমুদ্ৰ সংৰক্ষণ).
- [5 গিৰেস প্ৰতিষ্ঠান] (https://www.5gyres.org/) এই সংস্থাটো গৱেষক মাৰ্কছ এৰিক্সন আৰু আনা কামিনছে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক অলাভজনক (501(সি)(3)) আমেৰিকান সংস্থা। ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট অফিচাৰ (আৰডিঅ’) হিচাপে তেওঁ বিশ্বব্যাপী সমুদ্ৰত পৰিভ্ৰমণ কৰা প্লাষ্টিকৰ সংখ্যা 5 ট্রিলিয়নতকৈও অধিক বুলি আনুমান কৰে।এছ.এফ.আই. 2014এই প্ৰতিষ্ঠানে #BanTheBead অভিযানৰ নেতৃত্ব দি 2015 চনত যুক্তৰাষ্ট্ৰত মাইক্ৰ’বেড-ফ্ৰী ৱাটাৰছ আইন পাছ কৰাত সহায় কৰিছে।
- [প্লাষ্টিক ছুপ ফাউণ্ডেচন] (https://www.plasticsoupfoundation.org/en/) 2011 চনত প্ৰতিষ্ঠিত এই সংস্থাটো জনহিতকৰ (এএনবিআই) অৱস্থাৰ সৈতে এটা ডাচ দান সংস্থা। ইয়াৰ দ্বাৰা ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু বিশ্বব্যাপী প্লাষ্টিকৰ ওপৰত নিয়ম-কানুন প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়, এক এপ্লিকেচন চলা হয় যিয়ে গ্ৰাহকসকলক ঔষধ সামগ্ৰীসমূহত মাইক্ৰ’প্লাষ্টিকৰ উপস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ সহায় কৰে আৰু 2018 চনত মাইক্ৰ’প্লাষ্টিকৰ স্বাস্থ্যগত প্ৰভাৱৰ বিষয়ে প্ৰথমটো গৱেষণা আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে।
আপুনি কিদৰে সহায় কৰিব পাৰে
- অনুমোদন নকৰি পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰক। এটা বোতল, এটা কাপ আৰু এটা বেগ লৈ যাওক। সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী প্লাষ্টিক হৈছে সেইটো যি কেতিয়াও তৈয়াৰ কৰা নহয়।
- ৰিক্সা আৰু বাহন আমি সৰল ফল-মূল আৰু শাক-পাচলি বাছনি কৰোঁ, দোকানত কাচ, ধাতু বা কাগজত থকা সামগ্ৰীসমূহ পুনৰ ভৰাই লওঁ।
- পুনৰ ব্যৱহাৰযোগ্য নহয় সেইবোৰ এড়িয়ে চলক: কালো প্লাষ্টিক ট্ৰে, বহু স্তৰীয়া পকেট, পোলিষ্টাইৰিন আৰু যিকোনো বস্তু যিবোৰত লেবেল আছে যে ইয়াত ক’ম’ডাইজ কৰিব পাৰি, যদি আপোনাৰ অঞ্চলত কোনো শিল্পিক ক’ম’ডিজেচন নাই।
- ঘৰত মাইক্ৰ’প্লাষ্টিকৰ বিষয়ে সজাগ হওক। সৃজনশীল কাপোৰ কম সময়ত ধুই, অধিক পৰিমাণে আৰু শীতল কৰি লওক আৰু ওয়াশিং মেচিনৰ ফিল্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰক; প্লাষ্টিকৰ মাইক্ৰ’বেড থকা ৰসায়ন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নকৰিব।
- তিনিটা তুলি লওক। প্ৰতিবাৰ যেতিয়া আপুনি এটা উপকূল, উদ্যান বা নদী পাৰলৈ যায় তেতিয়াই তিনিটা টুকুৰা আবৰ্জনা তুলি লওক। এইটো যোগ হয়।
- আপোনাৰ শহৰে আৰু দোকানত সোধা। ধন জমা আৰু পৰিশোধৰ আঁচনি, জনসাধাৰণৰ বাবে পানীৰ উৎস আৰু পুনঃপূৰণৰ বিকল্পসমূহ জানিবলৈ আহক। ব্ৰেণ্ডসমূহক তেওঁলোকে কিমান প্লাষ্টিক বিক্ৰী কৰে আৰু কিমান সংগ্ৰহ কৰে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।
- আমাৰ সৈতে যোগদান কৰক। এই ব্যাখ্যাকাৰীৰ অনুবাদত সহায় কৰক অথবা contribution board ত স্থানীয় প্লাষ্টিক তথ্য মানচিত্ৰিত কৰক।
উৎস আৰু আৰো পঢ়ক
- OECD (2022), গ্লোবেল প্লাষ্টিকছ আউটলুক: ইকোনমিক ড্ৰাইভাৰ, পাৰ্শ্বক্ৰিয়া আৰু নীতিগত বিকল্প
- বোৰেলে এট এল (2020), প্লাষ্টিক দূষণ হ্ৰাস কৰিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টাত প্লাষ্টিক আবর্জনাৰ বৃদ্ধিৰ অনুমান, বিজ্ঞান 369
- জাম্বেক আৰু এল (2015), ভূমিৰ পৰা সমুদ্ৰত প্লাষ্টিক আবৰ্জনা প্ৰৱেশ, বিজ্ঞান 347
- NOAA মাৰিইন ডিব্ৰেচ প্ৰগ্ৰাম, মাৰিইন ডিব্ৰেচ
- ইউনেপ, প্লাষ্টিক দূষণৰ ওপৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনা সমিতি
- ডব্লিউডব্লিউএফ (2018), প্লাষ্টিক ফাণ্ডৰ পৰা ওলাই আহিব: প্লাষ্টিক দূষণৰ পৰা ভূমধ্যসাগৰক ৰক্ষা কৰক
- UK Department for Environment, Food and Rural Affairs, Single-use plastic carrier bags charge: data for England, 2025 to 2026
- আইৰলেণ্ড চৰকাৰ, প্লাষ্টিক বেগ
- Convery, McDonnell আৰু Ferreira (2007), ইউৰোপত সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় কৰ? আইৰিছ প্লাষ্টিক বেগ ৰেভিৰ পৰা শিক্ষা, * পৰিৱেশ আৰু সম্পদ অর্থনীতি* 38
- বেহুৰিয়া (2021), (প্লাষ্টিক) ব্যাগ নিষিদ্ধ কৰা হ’ব নেকি? Explaining variation in the implementation of plastic bag bans in Rwanda, Kenya and Uganda, Environment and Planning C 39
- বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন 2025 আৰু ফেক্টছ এণ্ড ফিগাৰছ
- মুক্ত প্ৰৱেশ চৰকাৰ (2018), ৰিচিকিং: লিথুৱেনিয়া জমা ব্যৱস্থাই সকলো আশা অতিক্ৰম কৰে, আঁচনি অপাৰেটৰ ইউএছএডিৰ পৰা তথ্য সহ
- Deutsche Pfandsystem GmbH, DPG ৰ বিষয়ে
- কাউজাৰ আৰু এল (2024), Global producer responsibility for plastic pollution, বিজ্ঞান অগ্ৰগতি 10
- এৰিক্সন (2014), বিশ্ব মহাসাগৰত প্লাষ্টিক দূষণ: সমুদ্ৰত 5 ট্রিলিয়নৰ অধিক প্লাষ্টিকৰ টুকুৰাৰ ওজন 250,000 টনতকৈও বেছি, PLOS ONE 9
- সমুদ্ৰ সংৰক্ষণ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উপকূল পৰিষ্কাৰ