Àwọn ọjọ́ àti àwọn odun nínú ìwọ̀n kan

Àkọlé yìí tì kọ́ nípa àwọn ìṣàmúlò-ètò Local Solar System Foundation àti láti lè fi pamọ́ sí ẹnití o fẹ́. Ò ní ìmọ̀ràn nínú àkọlé yìí?

Àwọn àgbèwọlé

Ṣí ojú-ìwé ìtàn

Àwọn ààyè-iṣẹ́ Àwọn ààyè-ìwé fún gbogbo wọn níbì tí o tì wà lórí, tí a fi ṣẹ̀dà láti NASA Àwọn ìṣàmúlò-ètò JPL. Tẹ àwòrán ki o si mú àkókò lọ, láti jẹ́ pé o lè wòye àwọn ààyè-iṣẹ́ tí wọ́n ń kù Ojú-oorun: bi ààyè-iṣẹ́ bá jú Ojú-oorun lọ, nígbà tí o bá gbé lọ, o ní rọ́ọ̀nù jú. Tẹ̀ ojú-aye kan fún líǹkì síì ki o si wòye àwọn ààyè-iṣẹ́ náà.

Wá yìí

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Ìjánu-ìṣàmúlò-ètò

Ìṣàmúlò-ètò

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò Àwọn àmì-ìwé Àwọn ààyè-iṣẹ́ Àwọn ààyè-iṣẹ́ Ààyè-iṣẹ́ àwọn ìṣàfihàn

Ìkédè ìṣàfarawé: àwọn ààyè-ìwọ̀n tí a kọ̀ nípa pílánetì tí wọ́n jẹ́ jú bí wọn ṣe jẹ́ nínú àwọn ìpelè lọ́wọ́lọ́wọ́, láti mú àwọn áyàyè-ìwọ̀n gbogbò hàn lórí ojú-ẹ̀yàn kan. Sún sí ìkédè òótọ́ láti wòye àwọn ààyè-ìwọ̀n àwọn ààyè-ìwọ̀n.

Bii o ṣe le lo

Wòró lọ́wọ́lọ́wọ́: Lọ láti yi ojú kọ̀ǹpútà padà. Lọ, tẹ̀tẹ̀ tàbí lo àwọn bọ́tìnì + àti - láti wúnràn.
Yan ìwọ̀n: Tẹ̀ tàbí tẹ̀ ní pánẹ́ẹ̀lì láti lọ síì àti ìròyìn rẹ̀. O lè ri i pé o tí kù jú Ojú-oorun náà lọ, àti pé o tí kù jú ìrànwọ́ lọ. Bọ́tìnì àwọn ápúlẹ́ẹ̀tì ń yipada láti pánẹ́ẹ̀lì sí pánẹ́ẹ̀lì; Escape tàbí bọ́tìnì nínú oké náà ń padà sí gbogbo etó.
Àwọn àkóónú: Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìṣàfarawe-ètò nínú àkókò tí a yàn. Yan àwọn ìtàn fún àwọn ààyè-iṣẹ́, tàbí lágbára ìsẹ̀ nínú àwọn àmì-ìwé tí o wa ní pàtó. Ń bá ọ wọlé sí ọjọ́ yìí.
Ìṣàmúlò-ètò: Àwọn ààyè-iṣẹ́ nínú ìṣàfihàn kò lè ṣàfihàn àwọn ààyè-iṣẹ́ náà nínú ìpéjúwé òótọ́. Ìpéjúwè tó lè kà ń fálù àwọn áyàlẹ̀ náà láti fi àwọn ìpéjùwè náà pamọ́; ìpéjùwè òótọ́ sítòò fi àwọn ààyè-iṣẹ́ náà hàn bí a tì jẹ́.

Àwọn ìṣàfarawé àwọn ojú-ayé meji

Àwọn ààyè-iṣẹ́ Àwọn Ìṣàmúlò-ètò

	Àgùàlà	Júpítérì

Àtòjọ-ẹ̀yàn ààyè-iṣẹ́ (ọ̀fẹ́ ìṣàfarawé kọ́kọ́)

2026-11-12
Àwọn Ìṣàmúlò-ètò	Àwọn ààyè-iṣẹ́	Àwọn ààyè-iṣẹ́	Àwọn ààyè-iṣẹ́
Mẹ́rkúríù	0.3095 tabi	2 ìṣ 34 ìṣ àáy	93°
Àgùàlà	0.7216 tabi	6 ìṣ 0 ìṣ àáy	61.9°
Àgbáyé	0.9898 tabi	8 ìṣ 14 ìṣ àáy	50.1°
Mársì	1.607 tabi	13 ìṣ 22 ìṣ àáy	106°
Júpítérì	5.318 tabi	44 ìṣ 14 ìṣ àáy	135°
Sátúrnù	9.422 tabi	1 wkt 18 ìṣ	12.3°
Úránù	19.43 tabi	2 wkt 42 ìṣ	63.1°
Nẹ́ptúnù	29.88 tabi	4 wkt 8 ìṣ	2.9°

Awọn ipo ti awọn planets lo JPL's approximate formulae, to tọ si nipa diẹ ninu awọn arcminutes laarin 3000 BC ati 3000 AD.

Ni Venus, oju-ọjọ ti nlọ ni iyara pupọ pe igbimọ kan gba akoko pipẹ ju irin-ajo lọ ni ayika Ọrun. Ọjọ́ kò jẹ́ ohun tí o jọra ni gbogbo ibi, ati pe kò jẹ́ ọdun. Nínù yìí nípa bí a ṣe lè fi àwọn mejeeji múlẹ̀, lórí ìwọ̀n wọn.

Àwòrán radari tí a fi pamọ́ fún vulcano Maat Mons tí n bọ̀ láti inú ojú-ayé àwọ̀n-ọ̀run ti Venus. — Àwọn àgbègbè Maa Mons nínú Vénus, tí a kọ̀ sípà 3D láti inú àkójọ́ ìdàlẹ̀ ráàrà Magellan (àwọ̀n tí a fi pọ̀ jú). Credit: NASA/JPL

Ọjọ kan ati ọdun kan ni awọn aago meji ti o yatọ, ati pe gbogbo agbaye fi wọn han ni ọna miiran.

Wo

ọjọ nígbà tí ayè náà gba láti wọ́n lọ́wọ́lọ́wọ́. A ọdun nígbà tí o bá gba láti lọ sí ojú-ìwọ̀n. Ni ilẹ aye yii, awọn ọjọ wọnyi jẹ nipa 24 wakati ati 365 ọjọ. Awọn aye miiran jẹ pupọ.

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò	Ìgbá tí a bá fi ṣẹ́gun	Ìgbádúnró
Mercury	176 Àwọn ọjọ̀ ilẹ̀	88 Àwọn ọjọ̀ ilẹ̀
Venus	117 Àwọn ọjọ̀ ilẹ̀	225 Àwọn ọjọ̀ ilẹ̀
Àwọn Ìṣàmúlò-ètò	24 àwọn ìgójùtó	365 ọjọ
Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbè	24 àwọn iṣẹ́jù 40 àwọn ìgógó	687 Àwọn ọjọ̀ ilẹ̀
Jupiter	9.9 àwọn iṣẹ́jù	11.9 Àwọn odun ilẹ̀
Sáà	10.7 àwọn iṣẹ́jù	29.4 Àwọn odun ilẹ̀
Uranus	17.2 àwọn iṣẹ́jù	84 Àwọn odun ilẹ̀
Àwọn ààyè-iṣẹ́	16.1 àwọn iṣẹ́jù	164.8 Àwọn odun ilẹ̀

Àwọn àgbègbè:

Nínú Mercury, ọjọ̀ kan (ọ̀run-un láti ọ̀run-un) tí wọ́n jẹ́ meji ninú odun rẹ̀.
Venus tí n bọ̀ sílẹ̀ àtì ní ìtàn.
Àwọn ààyè nlà ní a ti gbọ́rọ̀ ju gbogbo wọn lọ, bo tilẹ̀ jẹ́ pé wọn ní apọju.
Ọjọ́ kan nínú Mars jẹ́ bi a tì wa, tí ò jẹ́ ìṣẹ̀dàn fún àwọn ẹgbẹ́ rover ní pàtó.

Lo pánẹ́ẹ̀lì ìṣàfarawe nínú àwọn àgbèwọlé láti sáà àwọn ojú-ìlẹ̀ meji.

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Awọn iru meji ti ọjọ wa, ati pe iyatọ naa jẹ pataki.

Àwọn Àwọn ààyè-iṣẹ́ nínú àwọn ààyè-iṣẹ́ Oju-ọjọ ti ilẹ ni 23 wakati 56 iṣẹju 4 sekondi.
Ọjọ́ ọ̀run-òkè ní lati ààyè-iṣẹ́ kan sí tí o tẹle. Nigba ti Earth nlọ, o tun n lọ nipa 1/365 ti ọna ni ayika orbit rẹ, nitorinaa o nilo lati yi diẹ sii (niwọn igba ti o jẹ iwọn 1) ṣaaju ki Oju-ọjọ pada si oke. O gba nipa 4 iṣẹju diẹ sii, fi 24 wakati silẹ.

Fun gbogbo awọn planets awọn ọjọ meji jẹ bi kanna. Fun awọn spinners ti o lagbara wọn jẹ gidigidi yatọ. Oṣu kan ni o ni ọjọ 58.6, ati ọdun kan ni o ni ọjọ 88. Awọn iyatọ meji wọnyi ni a ṣe pọ lati jẹ ki ọjọ kan wa titi di ọjọ 176 ti ilẹ: ọdun meji ti Merkurius. O ni awọn igun mẹrin ti o yatọ, eyiti o jẹ ki o ṣe akiyesi bi a ṣe n gbe.

Venus tí n pàtó àwọn ìṣàfarawé (retrograde), lẹ́tà kan ni gbogbo ọjọ́ 243. Nitori pe igbi ati orbiti n lọ ni ọna ti o yatọ, wọn ṣe afikun, ati ọjọ oju-ọjọ jẹ kukuru ju igbi: nipa ọjọ 117 ti ilẹ.

Awọn ọdun ti o gun ju pẹlu ipari fun awọn idi meji: ọna jẹ pipẹ, ati pe ilẹ-aye n gbe ni iyara diẹ sii. Omi n gbe ni iyara to ju 29.8 km/s lọ; Neptune ni iyara to ju 5.4 km/s lọ, pẹlu ọna ti o gun ju igba 30 lọ.

Àwọn àyọkà ìṣàmúlò-ètò

Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìṣàfarawe-ìṣẹ́ Ààyè-iṣẹ́ àwọn ìṣàfarawe-ètò P_rot (tí a kò bá jẹ́ fún àgbèkalẹ̀) àti àwọn ìṣàfàlì P_orb, tí a ṣé ìṣàmúlò-ètò nínú àwọn ìṣàfihàn náà:

1 / P_solar = 1 / P_rot − 1 / P_orb

Ṣayẹwo ilẹ: 1/0.99727 − 1/365.256 = 1.00274 − 0.00274 = 1.00000 fun ọjọ kan, nitorinaa P_solar = 1 ọjọ.

Ṣayẹwo Mercury: 1/58.646 − 1/87.969 = 0.017052 − 0.011368 = 0.005684, nitorinaa P_solar = 175.9 ọjọ.

Oju-ọjọ ti Venus (retrograde, P_rot = −243.018 ọjọ): 1/(−243.018) − 1/224.701 = −0.004115 − 0.004450 = −0.008565, nitorinaa |P_solar| = 116.75 ọjọ. Àwọn àmì-ìwé ìdáràn sọ fún ọ pé Ojú-oorun náà tí wọ́ inú guusù Vénus.

Awọn ọdun tẹle ofin Kepler ti kẹta: T² ∝ a³ fun ohunkohun ti o nlọ ni ayika Sun. Pẹlu T ni ọdun ati a ni au, T = a^1.5. Neptune at a = 30.07 au gives T = 30.07^1.5 = 164.9 years, matching the observed 164.79. Iyatọ kekere yii wa lati ipari ati lati awọn apọju ti o kere julọ ti awọn planeti, eyiti o ni pẹlu ẹya ofin Newton.

Wá

Lo pánẹ́ẹ̀lì ìtalolobò láti wa àwọn ojú-aye tí a ní ọjọ́ to nlọ́wọ́ jù sí tí a ní ọdun to nlọ́wọ́ jù lọ́wọ́lú. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ṣàyẹwo ọjọ́ Vénus̀ láti rí ọ̀jọ́ rẹ̀.

Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìsàlẹ̀-ilà

3 àwọn ìsàlẹ̀-ilà tó kù. Yan àwọ̀n láti wó tàbí o tí òótọ́.

Àwọn ààyè-ìwé wo nínú ìṣẹ̀dà?
1. A Mercury
2. B Àwọn Ìṣàmúlò-ètò
3. C Jupiter
4. D Àwọn ààyè-iṣẹ́
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
C. Jupiter Jupiter tí n pà lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú àwọn aago 9.9 kan.
Nínú Venus, wo ní pín?
1. A Àwọn ààyè-iṣẹ́
2. B Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbèsì
3. C Wọ́n jẹ́ àwọn kanna
4. D Àwọn ààyè-iṣẹ́
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
B. Àwọn àyọkà ìṣàfarawégbèsì Àwọn ìròyìn: Óṣù Venus ni 224.7 ọjọ́ ilẹ̀ náà àti oṣù ojú-oorun rẹ ni 116.8 ọjọ́ ilẹ̀, láti jẹ́ pé oṣù náà jú lọ. O jẹ́ igbínrá rẹ (oṣù 243) tí o jú oṣù náà lọ.
Kini idi ti awọn oju-ọjọ ti o pọju ju ti Oju-ọjọ lọ ni wọn ni ọdun to ga julọ?
1. A Wọ́n tí wọ̀lú jú
2. B Àwọn oríṣìtì wọn ní pínpẹ jú àti àwọn tí wọ́ inú ìjánu-ìjánú
3. C Àwọn ààyè-iṣẹ́
4. D Àwọn ààyè-iṣẹ́
Fi àwọn ìṣàmúlò-ètò hàn
B. Àwọn oríṣìtì wọn ní pínpẹ jú àti àwọn tí wọ́ inú ìjánu-ìjánú Àwọn ìṣàfarawé àwọn ipà meji náà: táàbù nla kan àti ìjánu-ìjánu tí o kù ju. Àṣẹ Kepler̀ kẹtà fi àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn àwọn

Àwọn àyọkà ìparí

Tí a yàn láti inú àwọn ìṣàfarawé-ìdáràn
Ka àkọlé
Tí a tì ṣe àwọn ìṣàfarawégbèsì
Tí a bá fi àwọn ìtàn pamọ́

Àwọn àkọlé àwòrán

Àwọn àkọlé nínú ìwé-ìwé yìí

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò

Àkọlé yìí ní ìṣẹ̀dà CC BY-SA 4.0.

Àwọn ìrànwọ́ àti àkọlé lòòlù àwọn módè́ì tí a fi pamọ́ fún ìmọ̀. Kò yẹ ki wọn lò fún ìṣàfihàn, ìṣàmúlò-ètò àti àwọn ìṣẹ̀dá iṣẹ́. Àwọn ìwé-ẹ̀rì ní ọ̀fẹ̀ àti àwọn ààyè-iṣẹ́ kò ní ìgbà gbà. Ka àwọn ìṣàmúlò-ètò ìròyìn