Ҳар бир дунёда кунлар ва йиллар

(Оятдаги «бир марта айланиши»дан мурод, Қуёш атрофида бир марта айланишидир.) (Ушбу ояти каримада Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломга хитоб қилиб, у кишининг бу дунёдаги ҳаётлари ҳақида сўрамоқда.) Бу ерда иккаласини қандай қилиб ишлатишни кўрсатиб бераман, ҳар қандай дунёда.

(Ушбу оятда Аллоҳ таоло Қуръони Каримнинг бир оятини бошқа оятга алмаштириш ҳақида гапирмоқда.)

Кўриб чиқ

кун дунё бир марта айланиши учун қанча вақт кетади. Бир йил қуёш атрофида бир марта айланиш учун қанча вақт кетади. Бу дунёда бу 24 соат ва 365 кунга тенг. Бошқа дунёлар жуда ҳам фарқ қилади.

Дунё	Куннинг узунлиги	Йилнинг узунлиги
Merkuriy	176 Ер кунлари	88 Ер кунлари
Venera	117 Ер кунлари	225 Ер кунлари
Yer	24 соат	365 кун
Mars	24 соат 40 дақиқа	687 Ер кунлари
Yupiter	9.9 соат	11.9 Ер йиллари
Saturn	10.7 соат	29.4 Ер йиллари
Uran	17.2 соат	84 Ер йил
Neptun	16.1 соат	164.8 Ер йиллари

Баъзи ҳайратлар:

• Ўн Меркурий(Ушбу ояти каримада Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломга хитоб қилиб, Қуръони Каримнинг маъноларини баён қилмоқда.)
• Венера орқага ва жуда секин айланмоқда.
• Бундай бўлиши, албатта, Аллоҳнинг амри иладир. (Ушбу оятда зикр қилинган «ҳайвонлар»дан мурод ҳайвонот дунёси бўлиб, улар ер юзида турли жойларда яшаб юрганлари учун маълум бир вақтгача тирик қоладилар.
• Марс куни бизнинг кунимизга ўхшаш, бу Ердаги ровер жамоалари учун жуда қулай.

Ҳар қандай икки дунёни солиштириш учун остидаги таққослашни панелидан фойдаланинг.

Туғри тушундим

Бу икки куннинг фарқи жуда катта.

• Сидерал кун узоқ юлдузларга нисбатан бир айланиш учун ўлчанади. Ернинг 23 соат 56 дақиқа 4 сония.
• қуёш куни бир кундуздан иккинчисигача. While Earth spins, it also moves about 1/365 of the way around its orbit, so it has to turn a little extra (about 1 degree) before the Sun is back overhead. Бу яна 4 дақиқани олади, яъни 24 соат бўлади.

Бу икки куннинг орасидаги масофани Аллоҳ таоло Ўз фазли ва марҳамати ила белгилаб қўяди.) Улар жуда ҳам фарқ қиладилар. Меркурий ҳар 58,6 Ер кунида бир марта айланиб чиқади ва унинг йилида 88 кун бор. Бу икки ҳаракат бирлашиб, бир қуёш куни 176 Ер кунини ташкил қилади. (Оятдаги «уч марта» сўзи, Меркурийнинг икки марта айланиши маъносида келган. Бу дунёда унинг атрофида айланадиган сайёралар ҳам бор.

Венера орқага айланиб туради (ретроград), ҳар 243 Ер кунида бир марта. Because the spin and the orbit go opposite ways, they add up, and the solar day is shorter than the spin: about 117 Earth days.

Бундай бўлишининг икки сабаби бор: йўл узоқроқ ва сайёра секин ҳаракат қилади. Ер 29.8 км/с тезликда ҳаракатланади; Нептун эса 30 марта узунроқ йўл бўйлаб 5.4 км/с тезликда ҳаракатланади.

Бошловчи

(Ушбу оятда Аллоҳ таоло Қуёшнинг ўз офтоби атрофида айланиши ҳақидаги хабарни бермоқда.) P_rot юлдуз айланиш даври (ретроград учун манфий) ва P_orb орбитал давр билан, иккаласи ҳам бир хил йўналишда ўлчанган:

1 / P_solar = 1 / P_rot − 1 / P_orb

Ерни текширинг: 1/0.99727 − 1/365.256 = 1.00274 − 0.00274 = 1.00000 бир кунда, шунинг учун P_solar = 1 кун.

Меркурийни текширинг: 1/58.646 − 1/87.969 = 0.017052 − 0.011368 = 0.005684, яъни P_solar = 175.9 кун.

Венера (ретроград, P_rot = −243.018 кун): 1/(−243.018) − 1/224.701 = −0.004115 − 0.004450 = −0.008565, шунинг учун |P_solar| = 116.75 кун. Минус белгиси сизга қуёш Венеранинг ғарбида чиқишини билдиради.

Years follow Kepler’s third law: T² ∝ a³ for everything orbiting the Sun. T йилларда ва a au да, T = a^1.5 Нептун а = 30.07 av да T = 30.07^1.5 = 164.9 йил беради, бу кузатилган 164.79 билан мос келади. (Ушбу оятда Аллоҳ таоло осмонлару ердаги нарсаларни яратган Зот ҳақида, уларнинг ҳаракати ҳақида, қиёмат кунида одамлар нима қилмоқлари ҳақида сўз кетмоқда.)