Bu ders Local Solar System Foundation toparyň bir agzasy tarapyndan ýazyldy we bir hünärli synçy tarapyndan gowylaşdyrylmak mümkin. Sen bu meselä degişlimiň?
_Göçür
Ehli sahypany açBu ýerde her zat hakykat ölçegdedir: ululyklar we aralyklar şol bir proporsiýada. Siziň gyrýan her piksel sizi 3 000 km göterýär.
Göçürip bar. Sen gören her bir resimi bu boşlukdan çykardy.
Mercury is ahead, where sunlight is almost seven times stronger than on Earth.
Heniz hiç zat. Siz 16,8 million kmden başlap Merkürie geçdiň.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 5 min 5 sek öň terk etdi.
Yer öňde.
Mars hala 58,8 million km öňdedir.
Yerden gelen radio habary Marsa ýetmek üçin 3-22 minut aralygynda wagt alýar, iki planetanyň ýerleşýän ýerine bagly.
Sen 4 611 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Ýerden geçen boşlukda.
Siz 14% Marsden Cerese gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 53,1 million kmden başlap Marse geçdiň.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 17 min 6 sek öň terk etdi.
Ceres hala 79,6 million km öňdedir.
Siz asteroid çetiniň içindesiniz. Siz bir zady urdunuzmy? Ortaça asteroidler million kilometr aralykda ýerleşýär.
Sen 12 497 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Marsden geçen boşlukda.
Siz 17% Ceresden Jupitere gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 122 million kmden başlap Cerese geçdiň.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 33 min 8 sek öň terk etdi.
Jupiter hala 122 million km öňdedir.
Sen 23 846 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Ceresden geçen boşlukda.
Siz 10% Jupiterden Zaturnae gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 130 million kmden başlap Jupitere geçdiň.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 54 min 5 sek öň terk etdi.
Zaturna hala 389 million km öňdedir.
Voyager 1 Ýupiterden Saturna çenli uçmak üçin takmynan 20 aý gerek boldy.
Sen 30 529 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Jupiterden geçen boşlukda.
Siz 70% Jupiterden Zaturnae gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 519 million kmden başlap Jupitere geçdiň.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 1 sag 16 min öň terk etdi.
Uran hala 1,31 milliard km öňdedir.
Sen 20 605 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Zaturnaden geçen boşlukda.
Siz 27% Zaturnaden Urane gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 525 million kmden başlap Zaturnae geçdiň.
Uranus Saturndan iki esse uzakda Günden dolanýar. Siz näçe uzak gitseňiz, oň bolaýjak bolar.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 2 sag 3 min öň terk etdi.
Uran hala 525 million km öňdedir.
Sen 82 418 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Zaturnaden geçen boşlukda.
Siz 82% Zaturnaden Urane gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 1,31 milliard kmden başlap Zaturnae geçdiň.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 2 sag 48 min öň terk etdi.
Neptun hala 1,33 milliard km öňdedir.
Sen 34 840 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Uranden geçen boşlukda.
Siz 36% Uranden Neptune gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 740 million kmden başlap Urane geçdiň.
Voyager 2 bu aralygy geçmek üçin üç we ýarym ýyla golaý wagt aldy, Urandan 1986-njy ýylda Neptuna 1989-njy ýylda.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 3 sag 37 min öň terk etdi.
Neptun hala 444 million km öňdedir.
Sen 104 519 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Uranden geçen boşlukda.
Siz 91% Uranden Neptune gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 129 million kmden başlap Neptune geçdiň.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 4 sag 24 min öň terk etdi.
Kuiper belçigi: buzly dünýäleriň bir halkasy Plutondan soňra New Horizons olardan diňe birine ýakyn uçdy.
Plüton hala 906 million km öňdedir.
Sen 50 798 Earths-i bir biri bilen deňeşdirip bilersiň Neptunden geçen boşlukda.
Siz 55% Neptunden Plütone gidýän ýoluň içindesiniz.
Heniz hiç zat. Siz 906 million kmden başlap Neptune geçdiň.
New Horizons, iň tiz kosmos gämisi, Plutona ýetmek üçin dokuzy we ýarym ýyly aldy. Gün şöhlesi Plutonyň ortaça uzaklygyna takmynan bäş we ýarym sagatda ýetýär.
Gün şöhlesi şu wagt seni geçýär we gündüzü 5 sag 15 min öň terk etdi.
Plüton hala 129 million km öňdedir.
Çykmak üçin freýmiň içinde aşak süýşür ýa-da aşakdaky awtopiloty başlat.
Journey's end
Öňe seret. Bu ýagty ýyldyz gündizdir.
Data täblisi (metin öwürişi)
| Dünýä | _Çyzykly | Günden uzaklyk | Günden | px |
|---|---|---|---|---|
| Merküri | 4 879 km | 0,387 ýa-da | 3 min 13 sek | 19 303 |
| Venus | 12 104 km | 0,723 ýa-da | 6 min 1 sek | 36 070 |
| Ýer | 12 742 km | 1 ýa-da | 8 min 19 sek | 49 866 |
| Mars | 6 779 km | 1,52 ýa-da | 12 min 40 sek | 75 981 |
| Ceres | 939 km | 2,77 ýa-da | 23 min 0 sek | 137 907 |
| Jupiter | 139 822 km | 5,2 ýa-da | 43 min 16 sek | 259 447 |
| Zaturna | 116 464 km | 9,54 ýa-da | 1 sag 19 min | 475 555 |
| Uran | 50 724 km | 19,2 ýa-da | 2 sag 40 min | 956 886 |
| Neptun | 49 244 km | 30,1 ýa-da | 4 sag 10 min | 1 499 465 |
| Plüton | 2 377 km | 39,6 ýa-da | 5 sag 29 min | 1 974 125 |
Gün tertibiniň az-kem her bir suraty ýalan. Sahypa girmek üçin, planetler birikdirilýär we ululykda öçürilýär. Ony hakykat ölçegde aýlaň we siz şowyň ahyrky yıldızyny tapyp bilersiňiz: boş ýer.
Gün tertibi köplenç boş ýerdir we bu boşluk bütin hekaýadyr.
Görkez
Gün tertibiniň resimleriniň köpüsi planetalary birikdirýär, olar bir meňzeş çuňlukda we olary gaty ulu görkezýär. Olar muny etmeli: hakykat ölçegde, bir sahypa az-kem boş bolar.
Ilki bilen hasap et: eger güneş bir çeper topur bolsa, dünýä ondan näçe uzakda bolar? Bir ädim? Bir otagly? Bir köçeli?
Bir köçe Gün 1 metr bolşy ýaly, Yer 9 mm boýagly bir çukurça bolup, ol 107 metre golaý uzaklykdadyr: takmynan futbol meýdançasyndan uzaga deňdir. Resim
Üstdäki Mäsle Ylgamak dogry mäsle bilen çyzyldy: ululyklar we aralyklar şol bir proporsiýada. Siziň öwürýän her bir piksel sizi 3000 km alyp gidýär. Frame içinde aýla, Öňki dünýä basyp ýa-da üstdäki syýahat kartasynda bir planetany bas.
- journey map hem ölçemeli. Ak markerler siz. Solda Gün we dört iç planetanyň bir ýere ýygnanýandygyny synlaň.
- odometre kilometrleri we gün şöhlesiniň siziň bar ýeriňize ýetmek üçin sarp eden wagtyny saýlaýar.
- Bir dünýäň golaýynda durkaňyz, kamera ýapylýar we özüne tarap eňýär (uzynlyk ölçeg zolagynyň ýanynda görkezilýär) we bir kart siziň haçandygyňyzy size aýdýar.
- Dünýä, 12.742 km giňlikli bir globus, Günden takmynan 50.000 gyrylan piksel uzakda dur. Neptun takmynan 1.5 million piksel uzakda dur.
Seýiliň näçe böleginiň diňe bir az haty bilen geçen gürrüňi bilen diňe garadygyny göz öňünde tut. Bu hakykat güneş sistemasy: tiny dünýäler uly boşluk bilen bölünen.
Anla
A scale model divides every length by the same number. Bu ýerde san 3,000: 3,000 km amaly boşluk 1 piksel bolup durýar.
| Dünýä | Hakyky çuňluk | 1 psda diametri = 3,000 km | Aýralyk | Bu ölçegde |
|---|---|---|---|---|
| Gün | 1,391,400 km | 464 piksel | 0 | 0 |
| Ýer | 12,742 km | 4 ppp | 149.6 million km | 49,866 piksel |
| Jupiter | 139.822 km | 47 ppp | 778.3 million km | 259,437 piksel |
| Neptun | 49,244 km | 16 ppp | 4,498 million km | 1,499,000 piksel |
Gün 1 metr top ýaly bir amatly deňeşdirme ulanýar. Divide everything by the Sun’s diameter (1.39 million km):
- Yer 9 mm ulylykly, 107 m uzaklykdaky bir çukurçadyr.
- Jupiter 10 sm greýpfrut, 560 m uzaklykda.
- Neptun 3.5 sm ulylykly marmar, 3.2 km uzaklykda ýerleşýär.
- En golaý ýyldyz, Proksima Kentaur, başga bir top bolar 29000 km uzaklykda: hakykatda dünýäniň töwereginde ýoluň üçden ikisinden köp.
Awtopiloty 1×, hakykat ýagtylyk tizliginde synla Sen sekuntda 100 piksel hereket edýärsiň, bu ekranda yavaş görünýär. Ahyrky gün şöhlesi 8 minuty gerek edyar Yere ýetmek üçin we 4 sagatdan gowrak Neptuna ýetmek üçin. Tiz goşulmalar uzaklyk däl, wagty gysýar: awtopilot her dünýäde hemme ýerde ätiýaçly we durdur.
Önden hasap et: syçanyň gyrasyny öwürmek, siz ýagtydan çaltmy ýa-da yavaşmy gidýäňiz?
Çok çalt Bir tiz öwrülmek sizi sekuntda millionlarça kilometrlere alyp barýar, köplenç nuryň tizliginden on ýa-da has köp gezek; odometriň aşagyndaky tizlik okamak ony görkezýär. Hatda, daşky planetalar ýetmek üçin uzak wagt alýar. Bu uzaklyklar näçe uly.
_Ýönetmek
Iki tapawutly gysmak kadaly diyagramlary bozup biler: ölçeg ölçegi we uzaklyk ölçegi. Gün-Neptun aralygy (4.5 × 10⁹ km) we Ýeriň diametri (1.27 × 10⁴ km) aralygyndaky gatnaşyk takmynan 350,000. 1,000 piksel beýiklikli bir ekran 1,000 piksel aralygy çözer, şonuň üçin hiç bir statik resim hem planetleri hemem olaryň aralygyny görkezemez. Interaktiw ululmak, logaritmik eksanlar ýa-da şu ýaly bir gyrma uzynlyk modeli diňe dogry saýlawlary.
Bu saýtda iki mody hödürleýän sebäp hem şudur. Okalan möwsüm aralygy bir kvadrat kök bilen gysýar (r_screen ∝ √r) we planetalary dik okalan ululyklarda çyzýar. Hakykat mäwsüm hemme böleklerde we aralykda düzdür, şonuň üçin planetalar sub-pixel noktlar ýaly kiçelýär.
Boşluk kosmos uçuşy üçin netijeleri bar. Planetler arasy seýreklik şäherler arasy sürüş ýaly däl: planetler hereket edýärler, uzaklyklar uly we energiýa bahasy uzaklykdan has köp tizligiň üýtgemegine bagly. Bu pikir, delta-v, Nawigator ýoluň ýüregindedir.
asteroid belt, often drawn as a crowded field of rocks, is so sparse that spacecrafts pass it without any special manoeuvres. Kuiper belt beyond Neptune is still empty.
Syna
Awtopilot tizligini 1×'e goýdyň we 'Şaşyň tizliginde syýahat et' düwmä basyň. Şäşiň wagty sagatyny serediň siz dünýä ýetýänçä: takmynan 8 minut 20 sekunt. Täblisa sereden öň, Neptuna şol bir syýahat näçe wagt alýandygyny çaklaň, soňra barlaň.
Täzelik
Gysga sorag
3 tiz soraglar. Siziň dogrymyza göz ýetirmek üçin bir jogap saýlaň.
-
Eger Gün 1 metr giňlikli bir top bolsa, dünýäň näçe ulu bolar?
- A Futbol
- B Greýpfrut
- C Takmynan 9 milimetr, bir balyk ýaly
- D 1 milimetr golaý
Jawaby görkez
C. Takmynan 9 milimetr, bir balyk ýaly Günüň meýdany Yerden 109 esse uly, ýagny 1 m ÷ 109 ≈ 9 mm.
-
Şu bir ölçegde, dünýä 1 metr Günden näçe uzakda bolar?
- A Takmynan 1 metr
- B Takmynan 10 metr
- C Takmynan 107 metr
- D Takmynan 1 kilometr
Jawaby görkez
C. Takmynan 107 metr 1 au takmynan 107.5 güneş diametri, şuňa görä Yer bir futbol meýdançasynyň uzaklygyndaky bir çopantelpek bolar.
-
Näme üçin güneş sistemasynyň çyzgylarynyň köpüsi planetleri ýakyn birikdirýär?
- A Sebäbi olar hakykatda ýakyn
- B Sebäbi hakykat ölçegde planetler sahypada görmek üçin gaty kiçi bolar
- C Resimler planetleri iň ýakyn aralykda görkezýär
- D Işiň adyny üýtget
Jawaby görkez
B. Sebäbi hakykat ölçegde planetler sahypada görmek üçin gaty kiçi bolar
Hat
- Interaktiv bilen oýnaldy
- Dersi oka
- Çagaňy öwür
- Sorag
Bu enjamda öz ilerleýşine gaýd etmek üçin leksiýanyň tamamlanandygyny nyşana goý
Ders tamamlandy.
_Ikinji Her bir dünýäde günler we ýyllarBu dersdäki sözler
Mendiler
- NASA NSSDCA Planetary Fact Sheet (diameters, distances)
- JPL SSD: Approximate Positions of the Planets (semi-major axes)
- NASA NSSDCA: Schoolyard Solar System scale model
Bu ders CC BY-SA 4.0 lisenziýaly.