हा उपदेश Local Solar System फाउंडेशनच्या टीम सदस्यांनी लिहिला होता आणि योग्य समीक्षकाने सुधारला होता. तुम्ही या विषयात पात्र आहात का? संपादन सुचवा
स्केल वॉक
संपूर्ण पान उघडाइथे सर्व काही खरे प्रमाणावर आहे: आकार व अंतर समान प्रमाणात आहे. तुम्ही स्क्रोल केलेले प्रत्येक पिक्सेल तुम्हाला ३,००० किमी नेते.
स्क्रोल करत रहा. तुम्ही पाहिलेल्या प्रत्येक सूर्यमालेच्या चित्राने ही रिकामी जागा भरून काढली आहे.
Mercury is ahead, where sunlight is almost seven times stronger than on Earth.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही १.६८ कोटी किमी पासून बुध पर्यंत गेले आहात.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला ५ मिनि ५ से ऑगस्ट चा
पृथ्वी पुढे आहे. पहा किती छोटं घर बनतं ते.
मंगळ ग्रह अजूनही आहे ५.८८ कोटी किमी पुढे जा.
पृथ्वीपासून मंगळावर पोहोचण्यासाठी रेडिओ संदेशाला 3 ते 22 मिनिटांचा वेळ लागतो, हे दोन्ही ग्रह कुठे आहेत यावर अवलंबून असते.
तुम्ही लाईन लावू शकता ४,६११ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे पृथ्वी.
तुम्ही आहात 14% पासून मार्ग मंगळ ग्रह पर्यंत सेरेस.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही ५.३१ कोटी किमी पासून मंगळ ग्रह पर्यंत गेले आहात.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला १७ मिनि ६ से ऑगस्ट चा
सेरेस अजूनही आहे ७.९६ कोटी किमी पुढे जा.
तुम्ही क्षुद्रग्रह पट्टा अंतर्गत आहात. तुम्हाला काहीतरी धडकले का? सरासरी क्षुद्रग्रह एक दशलक्ष किलोमीटर अंतरावर आहेत.
तुम्ही लाईन लावू शकता १२,४९७ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे मंगळ ग्रह.
तुम्ही आहात 17% पासून मार्ग सेरेस पर्यंत गुरू ग्रह.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही १२.२ कोटी किमी पासून सेरेस पर्यंत गेले आहात.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला ३३ मिनि ८ से ऑगस्ट चा
गुरू ग्रह अजूनही आहे १२.२ कोटी किमी पुढे जा.
तुम्ही लाईन लावू शकता २३,८४६ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे सेरेस.
तुम्ही आहात 10% पासून मार्ग गुरू ग्रह पर्यंत शनी ग्रह.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही १३ कोटी किमी पासून गुरू ग्रह पर्यंत गेले आहात.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला ५४ मिनि ५ से ऑगस्ट चा
शनी ग्रह अजूनही आहे ३८.९ कोटी किमी पुढे जा.
वॉयेजर 1ला बृहस्पतिपासून शनिपर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे 20 महिने लागले.
तुम्ही लाईन लावू शकता ३०,५२९ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे गुरू ग्रह.
तुम्ही आहात 70% पासून मार्ग गुरू ग्रह पर्यंत शनी ग्रह.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही ५१.९ कोटी किमी पासून गुरू ग्रह पर्यंत गेले आहात.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला १ ता १६ मिनि ऑगस्ट चा
युरेनस अजूनही आहे १.३१ अब्ज किमी पुढे जा.
तुम्ही लाईन लावू शकता २०,६०५ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे शनी ग्रह.
तुम्ही आहात 27% पासून मार्ग शनी ग्रह पर्यंत युरेनस.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही ५२.५ कोटी किमी पासून शनी ग्रह पर्यंत गेले आहात.
युरेनस सूर्यापासून शनि पेक्षा दोन पट दूर आहे. जेवढे बाहेर जाऊ तेवढे रिकामे होते.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला २ ता ३ मिनि ऑगस्ट चा
युरेनस अजूनही आहे ५२.५ कोटी किमी पुढे जा.
तुम्ही लाईन लावू शकता ८२,४१८ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे शनी ग्रह.
तुम्ही आहात 82% पासून मार्ग शनी ग्रह पर्यंत युरेनस.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही १.३१ अब्ज किमी पासून शनी ग्रह पर्यंत गेले आहात.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला २ ता ४८ मिनि ऑगस्ट चा
नेपच्यून अजूनही आहे १.३३ अब्ज किमी पुढे जा.
तुम्ही लाईन लावू शकता ३४,८४० पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे युरेनस.
तुम्ही आहात 36% पासून मार्ग युरेनस पर्यंत नेपच्यून.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही ७४ कोटी किमी पासून युरेनस पर्यंत गेले आहात.
वॉयेजर 2 ला या अंतरावरून जाण्यासाठी सुमारे साडेतीन वर्षे लागली, 1986 मध्ये युरेनसपासून ते 1989 मध्ये नेपच्यूनपर्यंत.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला ३ ता ३७ मिनि ऑगस्ट चा
नेपच्यून अजूनही आहे ४४.४ कोटी किमी पुढे जा.
तुम्ही लाईन लावू शकता १,०४,५१९ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे युरेनस.
तुम्ही आहात 91% पासून मार्ग युरेनस पर्यंत नेपच्यून.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही १२.९ कोटी किमी पासून नेपच्यून पर्यंत गेले आहात.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला ४ ता २४ मिनि ऑगस्ट चा
कुईपर बेल्ट : बर्फाच्या विश्वांचा एक असा गट आहे की प्लूटोच्या नंतर न्यू होरायझन्स फक्त त्यांच्यापैकी एकाजवळ पोहोचला.
प्लूटो अजूनही आहे ९०.६ कोटी किमी पुढे जा.
तुम्ही लाईन लावू शकता ५०,७९८ पृथ्वीच्या बाजूला बाजूला अंतराळात तुम्ही प्रवास केला आहे नेपच्यून.
तुम्ही आहात 55% पासून मार्ग नेपच्यून पर्यंत प्लूटो.
अजूनही काहीच नाही. तुम्ही ९०.६ कोटी किमी पासून नेपच्यून पर्यंत गेले आहात.
प्लूटो पर्यंत पोहोचण्यासाठी न्यू होरायझन्सला साडेनऊ वर्षे लागली. सूर्यप्रकाश प्लूटोच्या सरासरी अंतरापर्यंत साधारण साडेपाच तासांत पोहचतो.
सूर्यप्रकाश तुझ्याकडून जातोय आता सूर्यापासून दूर गेला ५ ता १५ मिनि ऑगस्ट चा
प्लूटो अजूनही आहे १२.९ कोटी किमी पुढे जा.
या विमानतळावरुन आंतरराष्ट्रीय विमाने उतरतात व खाली उतरतात.
प्रवासाचा अंत
मागे बघ. तो उजळ तारा म्हणजे सूर्य आहे.
माहिती तक्ता (पाठ्य पर्याय)
| World | व्यास | सूर्यापासूनचे अंतर | सूर्यापासून प्रकाश- प्रवास वेळ | पिक्सेल |
|---|---|---|---|---|
| बुध | ४,८७९ किमी | ०.३८७ किंवा | ३ मिनि १३ से | १९,३०३ |
| शुक्र | १२,१०४ किमी | ०.७२३ किंवा | ६ मिनि १ से | ३६,०७० |
| पृथ्वी | १२,७४२ किमी | १ किंवा | ८ मिनि १९ से | ४९,८६६ |
| मंगळ ग्रह | ६,७७९ किमी | १.५२ किंवा | १२ मिनि ४० से | ७५,९८१ |
| सेरेस | ९३९ किमी | २.७७ किंवा | २३ मिनि ० से | १,३७,९०७ |
| गुरू ग्रह | १,३९,८२२ किमी | ५.२ किंवा | ४३ मिनि १६ से | २,५९,४४७ |
| शनी ग्रह | १,१६,४६४ किमी | ९.५४ किंवा | १ ता १९ मिनि | ४,७५,५५५ |
| युरेनस | ५०,७२४ किमी | १९.२ किंवा | २ ता ४० मिनि | ९,५६,८८६ |
| नेपच्यून | ४९,२४४ किमी | ३०.१ किंवा | ४ ता १० मिनि | १४,९९,४६५ |
| प्लूटो | २,३७७ किमी | ३९.६ किंवा | ५ ता २९ मिनि | १९,७४,१२५ |
सूर्यमालेतील जवळजवळ सर्व वस्तूंचे अस्तित्व हे यामुळे सिद्ध झाले आहे. यामुळे एकत्रितपणे हे ग्रह एकमेकांपासून दूर जातात व त्यांच्यामध्ये विलयछिद्रे निर्माण होतात. याचे कारण म्हणजे, त्यातील सर्वात मोठा तारा हा मुख्य तारा (मुख्य तारा) आहे.
सूर्यमालेतील बहुतेक सर्व ग्रह हे अत्यंत लहान आहेत व त्यावर प्रकाश पडणे अवघड आहे.
बघ
सूर्यमालेतील बहुतेक सर्व ग्रहांच्या पृष्ठभागावरील पाण्याचे प्रमाण हे पृथ्वीच्या तुलनेत खूपच कमी आहे व ते पृथ्वीच्या वातावरणापेक्षा जास्त असते. याचे कारण असे की, एकदाच पूर्णपणे भरलेले पान पुन्हा पूर्णपणे भरले जाते.
प्रथम अंदाज लावा: जर सूर्य हा समुद्रकिनाऱ्यावरचा चेंडू असता तर पृथ्वीपासून किती दूर असेल? एक पायरी? एक खोली? एक रस्ता?
एक रस्ता. सूर्य हा 1 मीटरचा गोल असेल तर पृथ्वीपासून 9 मिमी लांबीचा एक मटार सुमारे 107 मीटर अंतरावर आहे. तुम्ही प्रवास करताना ते चित्र मनात ठेवा.
वरील भागावर पांढरा पट्टा असतो. खरोखरचे प्रमाण: आकार आणि अंतर समान प्रमाणात. Every pixel you scroll carries you 3,000 km. पटल अंतर्गत स्क्रोल करा, दाबा पुढील जग, किंवा वरील प्रवास नकाशावरील ग्रहावर टॅप करा.
- प्रवास नक्शा हेही वाढवायचे आहे. पांढरा मार्कर म्हणजे तुम्ही. सूर्य व चंद्र हे पृथ्वीच्या चार मुख्य ग्रह असून ते एकमेकांपासून जवळ आहेत.
- ऑडोमीटर ने किलोमीटरची गणना करते आणि सूर्यप्रकाशाला तुम्ही ज्या ठिकाणी आहात तेथे पोहोचण्यासाठी किती वेळ लागला आहे.
- जर आपण एखाद्या जागेच्या जवळ थांबलो तर कॅमेरा लॉक होतो आणि आत झुकतो (जूम स्केल बारच्या बाजूला दाखवलेला आहे) आणि एक कार्ड तुम्हाला सांगते की तुम्ही कुठे आहात.
- Earth, एक गोल 12,742 किमी व्यासाच्या, जवळजवळ 50,000 स्क्रॉल केलेल्या पिक्सेल सूर्यापासून आहे. Neptune is about 1.5 million pixels away.
याचे कारण म्हणजे, काही वेळा केवळ एकच तारा असतो आणि त्याभोवती अनेक छोटे लहान तारे फिरत असतात. हे एक छोटेसे शहर असून ते मुख्यत: शेतीप्रधान आहे.
समजले
प्रत्येक संख्येला एक संख्यात्मक मान असतो. Here the number is 3,000: 3,000 km of real space becomes 1 pixel.
| World | वास्तविक व्यास | 1 px वरील व्यास = 3,000 km | सूर्यापासूनचे अंतर | या प्रमाणावर |
|---|---|---|---|---|
| सूर्य | 1,391,400 km | 464 पिक्सेल | 0 | 0 |
| पृथ्वी | 12,742 किमी. | 4 पिक्सेल | 149.6 million km | 49,866 पिक्सेल |
| बृहस्पति | 139,822 km | 47 पिक्सेल | 778.3 million km | 259,437 पिक्सेल |
| नेपच्यून | 49,244 km | 16 पिक्सेल | 4,498 दशलक्ष किमी | 1,499,000 पिक्सेल |
याचे उदाहरण म्हणजे सूर्य हा 1 मीटरचा गोल आहे. Divide everything by the Sun’s diameter (1.39 million km):
- Earth is a 9 mm pea, 107 m away.
- Jupiter is a 10 cm grapefruit, 560 m away.
- नेपच्यून हा 3.5 सेमी मार्बल, 3.2 किलोमीटर अंतरावर आहे.
- The nearest star, Proxima Centauri, would be another ball about 29,000 km away: more than two thirds of the way around the real Earth.
याचे मुख्य कार्य प्रकाशाचा वेग 1. याचे वजन 100 किलो असून, तो एका सेकंदात एक किलोमीटर अंतर पार करतो. सूर्याच्या प्रकाशाला पृथ्वीवर पोहोचण्यासाठी 8 मिनिटांचा आणि नेपच्यूनपर्यंत पोहोचण्यासाठी 4 तासांचा कालावधी लागतो. सर्वात जास्त वेळा, सर्वात कमी वेळ: प्रत्येक संघाने एकदाच सामना खेळला आहे.
प्रथम अंदाज लावा: माऊस व्हीलने स्क्रोल करताना, तुम्ही प्रकाशापेक्षा जास्त वेगाने किंवा कमी वेगाने चालता का?
जास्त वेगाने. एक तेजस्वी स्लॉट तुम्हाला सेकंदाला लाखो किलोमीटर नेतो, बहुतेक वेळा प्रकाशाच्या वेगाच्या दहा किंवा त्याहून अधिक पटीने; ओडोमीटरखालील वेग वाचन हे दर्शवते. यामुळेच पृथ्वीच्या वातावरणात अनेक प्रकारचे वायू आढळतात. हे अंतर किती मोठे आहे.
मास्टर
याचे दोन प्रकार आहेत: आकाराचे आणि अंतराचे. सूर्य-नेपच्यून अंतराचे (4.5 × 10⁹ किमी) पृथ्वीच्या व्यासाशी (1.27 × 10⁴ किमी) असलेले प्रमाण सुमारे 350,000 आहे. 1,000 पिक्सेल उंचीचा एक पडदा सुमारे 1000 रेंजचे स्पष्टीकरण करू शकतो, म्हणून एकाच स्थिर चित्रात दोन्ही ग्रह आणि त्यांची अंतरे दाखवता येत नाहीत. या प्रकारच्या यंत्रात, म्हणजेच यंत्राच्या एका बाजूला एक किंवा अधिक यंत्रे असतात.
ह्या ठिकाणी दोन प्रकारचे वृक्ष आहेत असे मानले जाते. वाचण्याजोगी माप वर्ग मुळ (r_ screen ∝ √r) सह अंतर संकुचित करतो व निश्चित वाचण्याजोगी आकारावर ग्रह दर्शवितो. खरोखरचे प्रमाण आकार व अंतर या दोन्ही दृष्टीने रेषाबद्ध आहे, म्हणून ग्रह उप- पिक्सेल बिंदूपर्यंत कमी होतात.
याचे कारण म्हणजे अंतराळात जाण्यासाठी लागणारे इंजिन. ग्रहांच्या दरम्यान प्रवास करणे हे शहरांमधील वाहन चालविण्यासारखे नाही: ग्रह बदलतात, अंतर मोठे आहे आणि ऊर्जा खर्च अंतरापेक्षा वेगाच्या बदलांवर जास्त अवलंबून असतो. ही कल्पना, डेल्टा-vहे स्थानक मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य मार्गावर आहे.
एक शेवटचा आकार तथ्य: क्षुद्रग्रह पट्टा, बहुधा खडकांच्या गर्द क्षेत्र म्हणून दर्शविले जाते, इतके दुर्मिळ आहे की अंतराळ जहाजे कोणत्याही विशेष चालनाशिवाय ते पार करतात. याशिवाय नेपच्यूनच्या पृष्ठभागावरील पाण्याचे प्रमाणही कमी आहे.
प्रयत्न करा
ऑटोपायलटची गती 1× करीता निश्चित करा व 'प्रकाशाच्या वेगाने प्रवास करा' दाबा. पृथ्वीवर पोहोचण्याकरीता प्रकाश- वेळ घड्याळ पहा: सुमारे 8 मिनिट 20 सेकंद. तक्ता बघण्यापूर्वी, नेपच्यूनपर्यंत एकसारखी यात्रा किती काळ लागते हे अंदाजा, मग तपासा.
चांगले. आव्हाने म्हणजे शिकण्याची जागा.
जलद प्रश्नोत्तरी
3 जलद प्रश्न. तुम्ही योग्य आहात का हे बघण्यासाठी उत्तर निवडा.
-
जर सूर्य 1 मीटर रुंद गोल असेल तर पृथ्वी किती मोठी असेल?
- A फुटबॉल
- B ग्रेपफ्रूट
- C सुमारे 9 मिलीमीटर, मटारसारखा
- D सुमारे 1 मिलीमीटर
उत्तर दर्शवा
C. सुमारे 9 मिलीमीटर, मटारसारखा सूर्य पृथ्वीपेक्षा 109 पट मोठा आहे, म्हणजेच 1 मीटर × 109 ≈ 9 मिमी.
-
At that same scale, how far away would Earth be from the 1-metre Sun?
- A सुमारे 1 मीटर
- B सुमारे 10 मीटर
- C 107 किमी.
- D 1 किलोमीटर
उत्तर दर्शवा
C. 107 किमी. 1 AU म्हणजे 107.5 सूर्याच्या व्यासाइतका आहे, म्हणून पृथ्वी फुटबॉल मैदानापेक्षा लांब असणारा एक मटार असेल.
-
यातील बहुतेक सर्व ग्रह सूर्यमालेच्या बाहेरील भागात आहेत.
- A कारण ते खरंच जवळ आहेत
- B कारण खऱ्या आकारात ग्रह फार लहान असतील आणि पानावर दिसू शकणार नाहीत
- C कारण चित्रे ग्रहांच्या जवळपासच्या स्थिती दर्शवतात
- D प्रकाश प्रदूषणामुळे
उत्तर दर्शवा
B. कारण खऱ्या आकारात ग्रह फार लहान असतील आणि पानावर दिसू शकणार नाहीत
शेवटची ओळ
- परस्पर संवादासह खेळले गेले
- उपदेश वाचा
- आव्हान पार पडले
- प्रश्नपत्रिका सोडविली
या साधनवरील प्रगती करीता संचयीत करण्याकरीता शिकवणी पूर्णत्वास चिन्हांकित करा.
उपक्रम पूर्ण. उत्तम!
पुढील वर प्रत्येक विश्वावर दिवस व वर्षेया शिक्षेतील शब्द
स्त्रोत
- NASA NSSDCA Planetary Fact Sheet (diameters, distances)
- JPL SSD: Approximate Positions of the Planets (semi-major axes)
- NASA NSSDCA: Schoolyard Solar System scale model
हा उपक्रम परवानाकृत आहे CC BY-SA 4.0.