Энергияи ҳавопаймо: шамол дар ҳаво
Higher winds are stronger and steadier, and a kite needs no tower. Google's Makani spent thirteen years on the idea and published everything it learned. Here is what the physics promises, what flight tests actually measured, and what it would take to prove the rest.
Rschmehl / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Ба як турбинаи офтобии муосир нигаред ва бештари он чиро, ки мебинед, қисме нест, ки нерӯи барқро истеҳсол мекунад. The tower, the foundation and the inner half of the blades are there to hold the fast-moving blade tips up in the wind. The tips sweep the outer part of the rotor at speeds of around 80 metres per second, and that is where most of the energy is caught. Дар ин ҷо саволи асосӣ чунин аст: оё мо метавонем ба таври худкор дар бораи он, ки чӣ гуна ва кай ба даст овардан мумкин аст, фикр кунем?
Дар ин ҷо тасвири акси рӯшноӣ дар экран нишон дода шудааст. A tracing lamp on a Kitepower kite recorded one full cycle at night: tight figure-of-eight loops that pull the tether off a drum and turn a generator, then a long, calm return while the kite is winched back. This page explains how that works, what it has achieved, and why, after twenty years of serious effort, no airborne wind system has yet sold electricity at scale. **The short version: the physics is sound and the materials saving is real, but keeping a flying machine safe and working for twenty years, unattended, in all weather, is the unsolved problem. Дар ин давра ягон корхонаи саноатӣ ба фаъолият шурӯъ накарда буд.
Ин чист
An airborne wind energy system has three parts: a wing that flies, a tether that holds it, and a ground station. Ду оилаи калон дорад.
- «Ҳаёти аҷдодӣ» ё «Ҳаёти аҷдодӣ» (англ. Крокодилҳо дар дарёҳои хурду калон, ки обашон гарм аст, зиндагӣ мекунанд. Дар ин ҷо барои истеҳсоли гази табиӣ ва генератори барқӣ истифода бурда мешавад. Агар дар як вақт аз ду ё зиёда сангҳо истифода шавад, он гоҳ онҳо ба ҳамдигар часпида, шакли геометрӣ мегиранд ва бо ҳам пайваст мешаванд. Дар ин ҷо барои истеҳсоли лампаҳои офтобӣ, лампаҳои барқӣ ва дигар таҷҳизоти электрикӣ истифода бурда мешавад.
- Аввалин филми ӯ «Турбина» буд. Роторҳои хурди гардишкунанда. Дар ин ҷо барои истеҳсоли энергияи барқ, ки дар натиҷаи гармшавии атмосфера ба вуҷуд меояд, истифода бурда мешавад. Дар ин ҷо барои ба даст овардани маълумот ва маълумотҳои зарурӣ, ки дар бораи ҳавопаймоҳо ва ҳавопаймоҳои дигари ҳавопаймоҳо мавҷуданд, истифода бурда мешавад. Ин асари Маккави буд.

Дар ин ҷо ду намуди сангҳои қиматбаҳо мавҷуданд: сангҳои қиматбаҳо, ки дар онҳо оҳани ранга истифода мешавад ва сангҳои қиматбаҳо, ки дар он оҳани сафед истифода мешавад.
Чӣ тавр кор мекунад
The power in the wind. Wind carries power through each square metre facing it equal to ½ ρ v³, where ρ is the density of air (about 1.2 kg per cubic metre near the ground) and v is the wind speed. The cube matters: double the wind speed and the power goes up eight times. At 7 m/s a square metre carries about 210 W; at 10 m/s, about 610 W.
Ба баландӣ кӯмак мекунад. Дар заминҳои кишт, боғҳо ва боғҳои мевадиҳанда парвариш карда мешавад. A common engineering rule says speed grows with height as v = v_ref × (h / h_ref)^α, where the exponent α is about 0.10 over open sea, 0.14 over open farmland and 0.25 or more over forest and towns. Take 7 m/s at a 100 m hub. At 400 m the rule gives 8.0 m/s over the sea, 8.5 over farmland and 9.9 over rough ground, so the power per square metre is 1.5, 1.8 and 2.8 times higher. The rule is rough: a few hundred metres up the wind often behaves differently, with low-level jets at night and calmer layers by day. Дар ин ҷо барои дарёфти маълумот дар бораи вазъи ҳавои шаҳр ва ё минтақаҳои дигари кишвар, ки аз ҷониби ҳавошиносон муайян карда шудаанд, имконпазир аст.

Чӣ тавр як сангро ба шакли дигар табдил додан мумкин аст? Дар соли 1980, муҳандиси Miles Loyd муайян кард, ки чӣ қадар қувваи як парвози бофташуда дар ҳаво метавонад бардорад ().Душанбе, 1980). In plain language: a wing flying crosswind reaches a speed of about two thirds of the wind speed times its lift-to-drag ratio. With a lift-to-drag ratio of 5 in a 10 m/s wind, that is about 33 m/s, or 120 km/h; Kitepower quotes an average flight speed of 110 km/h for its kite (Kitepower). Дар ин ҳолат, агар фишори ҳавои дохили ҳавопаймо аз фишори ҳавои беруна зиёд бошад, он гоҳ ҳавопаймо ба самти муқобил парвоз мекунад. Максимум
P = (4/27) × ½ ρ v³ × A × C_L × (C_L / C_D)²
ки A майдони канор, C_L коэффитсиенти парвоз ва C_L / C_D нисбати парвоз ба кашиш мебошад. Фактори баъди қувваи шамол, (4/27) × C_L × (C_L/C_D)², мегӯяд, ки чӣ қадар метрҳои квадратии шамолро дар ҳар як метри квадратии худи минтақаи худ ба таври самаранок тоза мекунад. For a soft kite with a lift coefficient of 1 and a lift-to-drag ratio of 5 it is about 3.7. For a rigid wing with a system lift-to-drag ratio near 9, including the tether’s drag, it could be 10 to 17. A ground generator reaches this optimum when the tether reels out at one third of the wind speed.
The losses Loyd leaves out. Real kites do not fly straight downwind of the ground station, they fly at an elevation angle, typically 25 to 35°. Only the part of the wind along the tether pulls on it, and power falls with the cube of the cosine of that angle: at 30° only 65% remains. Дар ин ҷо барои ба даст овардани асал, ки дар он миқдори зиёди намак мавҷуд аст, кор мекунанд. A pumping kite spends part of each cycle being winched in; Kitepower’s system spends about 80% of a 100 second cycle generating up to 130 kW and 20% drawing about 20 kW to pull the kite back (Kitepower). Дар ин ҷо барои истеҳсоли электролитҳо, оксидҳои алюминий ва дигар моддаҳои органикӣ истифода бурда мешавад.
Ин мавзӯъ дар тамоми асари А. Турбинаи атомӣ (англ. Atom turbine) — як ҳавогарди сохтаи Turbine and Power Company дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст . Дар ин ҷо барои ба даст овардани миқдори зиёди энергия, ки дар натиҷаи гармшавии глобалӣ ҳосил мешавад, энергияи офтобӣ истифода бурда мешавад. Дар натиҷаи ин кор, дар як сол 90% маҳсулоти саноатии Тоҷикистон аз ҳисоби воридоти маводи хом истеҳсол мегардад. Инчунин, дар ин ҷо барои ҳар як объект, ки ба он алоқаманд аст, як системаи муайяни аломатҳо ва рамзҳои махсус мавҷуданд.
Маҳдудиятҳо: назариявӣ ва амалӣ
Теория Формула (англ. Formula) — як ҳавогарди сохтаи Formula Aircraft дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст . Дар ин ҷо, ки барои истеҳсоли энергияи барқ аз об истифода бурда мешавад, дар як вақт якчанд конҳои ангишт ва газ кор мекунанд. Дар ин ҷо низ аломати «+» мавҷуд аст. Jet streams near 10 km altitude look like a vast resource if you apply ½ ρ v³ to them, but the atmosphere regenerates that motion slowly: an Earth-system analysis put the maximum sustainable extraction from jet streams at about 7.5 TW, some 200 times less than earlier estimates, with large climate side effects if it were ever approached (Miller, Gans and Kleidon, 2011). Nobody is proposing to fly at 10 km today; practical systems target 200 to 700 m. The global high-altitude resource from 500 to 12,000 m was mapped from 28 years of weather data by Archer and Caldeira (2009).
Практикӣ. Маҳдудиятҳое, ки лоиҳаҳоро дар ҳақиқат боздоштаанд, дар формула нестанд:
- Launch and landing. Турбина ҳеҷ гоҳ парвоз намекунад. A kite must launch in light wind, land in a gust, and do both thousands of times a year without damage. Makani lost four airframes in flight, three of them while hovering, not while generating (Makani, 2020).
- Контроль в любой погоде. Скорлупы, турбулентность, льды, молнии и внезапные спокойствия все требуют автономного ответа. Дар ин ҳолат, барои ба даст овардани як нуқтаи муайян ё нуқтаи муайяншуда бояд аз ду нуқта истифода кард.
- Airspace and land. A kite at 400 m on an 800 m tether sweeps a large volume. Авиакомпанияҳои ҳавопаймоӣ бояд ба талаботи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии байналмилалӣ ҷавобгӯ бошанд.
- Wear. Fabric kites degrade in sunlight, tethers wear on drums and pulleys, and a system must survive twenty years to compete with turbines designed for twenty-five to thirty.
- Андозаи аломат Aerostar (англ. Aerostar) — як ҳавогарди сохтаи Aerostar Aircraft дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст . Makani’s M600 had a 26 m wing (X); SkySails’ largest announced kite is 450 m² for a 450 kW unit. A 5 MW airborne system, the size of a modern onshore turbine, is still a drawing.
SkySails Power ground station at Klixbüll: a white container with a tall lattice launch mast; far away on its tether a red and white kite flies in gray sky above green fields.) (../../../assets/earth/skysails-klixbuell-ground-station.jpg “Prototype SKS PN-14 at Klixbüll, northern Germany, in November 2021. Дар ин ҷо барои истеҳсоли оҳан, мис ва дигар маводҳои сохтмонӣ истифода бурда мешавад. Сурат: Michael32710, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0”)
Нақшаҳои воқеӣ, андоза
Ин раванд дар натиҷаи тағирёбии иқлим ва таъсири инсон ба муҳити зист ба амал меояд. Ин аст он чи ки метавон санҷид.
| Нақша | Тарҳ | Чӣ ба даст овард | Чӣ ҳодиса рӯй дод |
|---|---|---|---|
| Макани M600 (ИМА, Google X, аз соли 2006 то 2020) | 600 kW rigid wing, 8 onboard rotors, 440 m conducting tether | 28.9 h autonomous flight, 22.7 h crosswind; best loop 290 kW, best ten-minute average 196 kW in 10 to 13 m/s wind; first offshore flight from a floating platform in Norway, August 2019 | Closed February 2020: “the road to commercialization is longer and riskier than hoped”. The team’s own verdict: the M600 airframe “is fundamentally unable to generate 600 kW at 11 m/s”. Reports, code and flight logs released in September 2020 |
| SkySails Power (Германия) | Soft kites up to 180 m² on a ground winch; up to 200 kW cycle power (PN-14, now sold as Venyo) | Prototype at Klixbüll operating since 2019 with kites up to 120 m², the longest record of any airborne system; a 120 m² kite flying 200 to 400 m up on an 800 m maximum tether in Mauritius from January 2023; first flight in Taiwan on 1 July 2025 | Selling units; the company quotes up to 760 MWh a year per unit at good sites, a manufacturer figure, not an independent measurement. A 450 kW model (KYO) is announced with first deliveries expected in the second half of 2028 |
| Kitepower (Нидерландия, аз TU Delft) | Аз баландии 100 метр то 350 метр, дар масофаи 6 км аз маркази ноҳия ҷойгир аст. | Up to 130 kW while reeling out, about 100 s per cycle; pilots at a construction site in the Netherlands, at Bellacorick in Ireland with RWE, and on Aruba | Дар бозор ҳамчун нерӯи барқии мобилӣ, муваққатӣ ва бе партовҳо фурӯхта мешавад, масалан, барои иваз кардани генераторҳои дизелӣ |
| Замин Name=Норвегия | Ҳавопаймои чархболӣ дар болои як винчи заминӣ | Test site at Vanse, Lista, flying above 350 m | Таҳвили маълумотҳои ҷамъиятӣ дар муддати дароз |
| Ампикс Пул (Нидерландия, аз соли 2008 то 2022) | Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Air France будааст. January 2012. | Шаблон:Шаҳристон-3 | Suspension of payments 19 April 2022, declared bankrupt 4 May 2022 after a planned funding round did not happen |
Sources: Makani, The Energy Kite, 2020; X, Makani; SkySails Power; Kitepower; Kitemill; Ampyx Power.

Дар ин китоб ду масъалаи муҳим зикр шудаанд. First, Makani’s best ten-minute average was a third of its rated power, and only about one loop in five produced net energy, most of the others being test manoeuvres, light winds and hovering. Second, the most mature systems today are ground-generation soft kites of 100 to 200 kW, more than ten times smaller than a typical onshore turbine, sold for places where a turbine is hard to build: islands, remote sites, temporary power. A review of two decades of flight testing reaches the same balanced view: control has made striking progress, and long-duration, fully autonomous operation remains the frontier (Vermillion et al., 2021).
Чӣ қадар арзиш дорад
Дар ин ҷо нархи бозорӣ барои энергияи ҳавоии шамол вуҷуд надорад, танҳо пешгӯиҳо, бинобар ин бо ҳар як рақам эҳтиёт бошед.
| & Интихоб | Нарх барои як кВт/ соат | Ҳолати рақам |
|---|---|---|
| Парки нави шамолӣ дар соҳил, бе субсидия | $0.027 to $0.073 | Маълумот оиди бозор Лазард LCOE+ 2024 |
| Парки нави шамолӣ | $0.074 to $0.139 | Market data, Lazard 2024 |
| Заводи гази баланд | $0.110 to $0.228 | Market data, Lazard 2024 |
| Бари офтоби дар бино, нишондиҳандаи мо | $0.19 central | Our Fan Wall model; commercial rooftop $0.09 to $0.20 in Lazard, 2026 |
| Шаблон:Шаҳристон 450 | камтар аз 10 сент | Истеҳсолкунандаи ҳадаф, ҳанӯз фиристода нашудааст |
| Макони M600 | нашр нашудааст | Ин системаи механикӣ дар асоси «системаи механикии механикӣ»-и Н.И. Ломоносов сохта шудааст. |
Дар ин ҷо ҳар як аломати хаттӣ ба ҳарфҳои дигар табдил меёбад. Дар ин давра ба истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ, аз ҷумла мошинҳо, таҷҳизот, асбобу анҷом, маводҳои сохтмонӣ, масолеҳи сохтмонӣ ва ғайра шурӯъ намуданд. Offshore, these “balance of system” costs are about 52% of the total (Makani, 2020). Saving 90% of the tower steel therefore does not cut the price of electricity by 90%. To beat onshore wind at $0.03 to $0.07, a kite must also match a turbine’s high availability, its 25-year design life and its low maintenance. Against our building benchmark of $0.19 per kWh the bar is lower, but kites do not fit on buildings: they need hundreds of metres of clear land or sea.

Дар куҷо метавонад ғолиб ояд ва дар куҷо наметавонад
Ин метавонад ғолиб ояд:
- Шабакаҳои дурдаст ва ҷазира Дар ин ҷо барои ба даст овардани энергияи барқ, ки дар натиҷаи гармшавии атмосфера ҳосил мешавад, аз сӯзишвориҳои дизелӣ ва гази табиӣ истифода мебаранд.
- Муваққатӣ қувва: сохтмон, кӯмаки фавқулодда, лагерҳои низомӣ ва тадқиқотӣ, ҳодисаҳо, ки дар он ҷо турбина барои чанд моҳ сохта намешавад.
- ГлубоководныйДар ин ҷо, дар як вақт, барои ҳар як нуқтаи муайяни фазо, якчанд нуқтаҳои дигари фазо низ мавҷуданд. Дар ин ҷо барои омӯзиши забони норвегиягӣ ва таърихи он мусоидат мекунад.
- Маконҳо бо шамолҳои сахт дар боло, аммо шамоли суст дар баландии марказ, масалан дар заминаи сахт, ки баландии парранда хеле муҳим аст.
Ин ғолиб намешавад:
- In cities or on buildings. The flight envelope is hundreds of metres wide.
- Дар ҳоли ҳозир дар ин ҷо биноҳои баландошёна ҷойгиранд., имрӯз. Turbines are mature, bankable and cheap; a new technology has to prove twenty years of reliability before lenders treat it the same way.
- Дар наздикии фурудгоҳҳо ва фазои ҳавоии серодамДар ин ҷо шумо метавонед заминро дар зери роҳчаи парвоз тоза нигоҳ доред.

Чӣ тавр исбот, эҳтимол ва тахмин
Proven: the power law of crosswind flight (Loyd, 1980), confirmed in many flight tests; that tethered wings can generate electricity autonomously for hours, with pumping cycles and with onboard rotors; that the M600 produced a best ten-minute average of 196 kW; that ground-generation soft kites of 100 to 200 kW can be launched, flown and landed from a container-sized station; that wind speeds and power densities rise with height on average.
Мумкин аст: Дар ин ҷо системаи механикии гардиши ҳаворо ба таври зерин метавон тавсиф кард: системаи механикии гардиши ҳаво дар ҳавопаймоҳо, ки аз ҷониби муҳаррикҳои турбинаи газӣ идора карда мешаванд; системаи механикии гардиши ҳаво дар ҳавопаймоҳое, ки аз тарафи муҳаррикҳои гидрогенӣ идора карда мешаванд.
Speculative: a cost per kWh competitive with onshore wind; megawatt-scale kites; farms of many kites flying close together without interfering; twenty-year lifetimes for kites, tethers and drums; insurance and certification frameworks comparable to those for turbines.
Кушодани саволҳои таҳқиқотӣ
- Чӣ тавр боваринок метавонад парвоз ва фуруд омадан Дар ин ҷо ҳазорон нафар дар оташи ҷанги шаҳрвандӣ кушта шуданд.
- What is the real annual energy yield of a unit at a known site, measured independently for a full year, and how does it compare with a turbine next to it?
- Чӣ қадар вақт риштаҳо ва ҳавопаймоҳои пӯшида Дар зери боркунии даврӣ ва нури ултрабунафш чӣ қадар давом мекунад, ва пеш аз нокомӣ чӣ гуна истифода мешавад?
- Чӣ қадар наздик ҳавопаймоҳо метавонанд бошанд дар як фермаВа чӣ қадаре, ки онҳо дар пайи якдигар гум мекунанд?
- Чӣ ҳавопаймо барои парвозҳои бо пайвандшуда маъно дорад, ва чароғакҳо чӣ гуна бояд равшан карда шаванд ва аз ҷониби ҳавопаймо муайян карда шаванд?
- Дар ин ҷо барои паррандаҳо ва мушҳо чӣ кор мекунанд? Ин раванди хеле тез аст ва дар он танҳо якчанд дақиқа вақт лозим аст.
- & Тасвир истгоҳҳои заминии обӣ дар тӯфонҳо бо харҷи зиёдтар аз турбинаҳои шинокунанда зинда монед?

Чӣ гуна прототипи корӣ лозим аст
Дар ин ҷо ба назар гирифта мешавад, ки барои муайян кардани миқдори энергияи зарурӣ барои амали як системаи физикӣ, бояд аз ҳисоби миқдори энергияи дар он мавҷудбуда ҳисоб карда шавад.
| Фаза | Кор | Қарор | Нархи тақрибан | Вақт |
|---|---|---|---|---|
| 0. Омӯзиши Мизи Корӣ | Лойд ва модели давра барои сайти ҳадаф, бо истифода аз асбобҳои кушода ва коди нашршудаи Makani; маълумотҳои шамол дар 100 то 500 м аз як кампании лидар ё таҳлили дубора | Оё дар баландии сайти шамол арзиш дорад? | $10k to $30к | 2 то 3 моҳ |
| 1. Force test | Аз 10 то 20 м² парранда дар як чархи боркаш ва чархзанак, ки бо дастӣ ва баъд бо худкорпарвоз парвоз мекунад | Тақсимкунии қувва ва каҷии қудрат нисбат ба Лойд | $30k to $80к | 6 моҳ |
| 2. Working model | Стансияи заминии 10 то 30 кВт: барабан, генератори моторӣ, электроникаи барқӣ, пилоти худкор; энергияи ба ҳар як давра воридшуда ва хориҷшуда | Неттои kWh дар як рӯз ва давраҳои худкор бе пилот | $150k to $400к | 12 моҳ |
| 3. Pilot | Яке аз 100 кВт- синфи якҷоя дар дурдасти ё муваққатии сайт, як соли пурра аз истеҳсоли ҳисобшуда ва дастрасӣ, бо назорати ҳайвоноти ваҳшӣ | Истифодаи солонаи воқеӣ, хароҷот барои кВт/ соат, нигоҳдорӣ | $1M to $3М | 18 то 24 моҳ |
А- и Ҷопонӣ Намунаи корӣ, барои ин саҳифа маънои марҳилаи 2: истгоҳи заминӣ, ки давраҳои пурраи насосро иҷро мекунад ва энергияи тозаи ҳисобшударо ба батарея ё шабака мегузорад, бо ҳар як давраи сабтшуда. Дар ин ҷо барои ба даст овардани энергияи барқӣ аз об истифода бурда мешавад.
Ба мо чӣ лозим аст
- Инженерҳои назорати парвоз бо таҷрибаи автономии бесарнишинҳо ё уқёнусҳо: парвоз, фуруд ва коркарди хатогиҳо аксарияти корро ташкил медиҳанд.
- Аэродинамика барои тарҳбандии парранда ва парвоз, аз ҷумла кашиш додани пайвандҳо ва сохторҳои мулоим.
- Инженерҳои электроникаи барқӣ ва гардонанда барои генератори мотории чарх, захираи энергия барои фазаи даврзанӣ ва пайвастшавии шабака.
- Инженерҳои материалҳо барои тетерҳо, матоъҳо ва санҷиши хастагӣ.
- Метеорология бо таҷрибаи лидар барои чен кардани шамолҳо аз 50 то 600 м.
- Авиация Интихоби забон барои навиштан
- Экологҳо Барои тарҳрезӣ кардани парранда ва мӯрчагон.
- Аҷоибтарин шаҳрҳои ҷаҳон: шаҳри Душанбе, шаҳри Хуҷанд, шаҳри Кӯлоб, шаҳри Истаравшан, шаҳри Панҷакент ва ғайра.
Идеяи беҳтаре доред?
Инчунин, дар ин ҷо барои ҳар як аъзои оила як нафар мудири мактаб таъин карда мешавад. Барои ба кор даровардани идея, он бояд коркунанда, намунаи ҳаёти воқеӣ, ки дар ҳақиқат энергияро истеҳсол мекунад, бо ҳосилнокии он дар асбоби андозагирӣ, талаб карда нашудааст. Энергияи офтобӣ энергияест, ки аз нурҳои офтоб ба вуҷуд меояд ва дар натиҷаи гармшавии Замин ба вуҷуд меояд. Агар шумо дар бораи физика ва рақамҳо маълумоти зиёд дошта бошед, мо метавонед онҳоро дар ин ҷо нашр кунем. Аммо ҷамъоварии сармоя бе модели корӣ хеле душвор аст ва дар ин ҷо ҳеҷ ваъдаи маблағгузорӣ, бозгашти пул ё пешниҳодҳо нест.
Идеяи худро ё маълумоти парвози худро тавассути шакли саҳмгузорӣ фиристед: масъалае, ки он ҳал мекунад, санҷиши физика, истеҳсоли ченшуда ё пешгӯинашаванда, хароҷоти тақрибан дар як кВт/соат ва озмоиши арзонтарин, ки онро хато нишон медиҳад. Барои дигар маъноҳо, нигаред ба муқоисаи алтернативаҳои энергия кушода Ҷустуҷӯи девори вентилятор.
Манбаъҳо
- Лоиқзода, М. (1980). Энергияи офтобӣ (англ. Solar energy) — манбаи асосии энергия дар сайёра аст. Journal of Energy 4(3), 106-111.
- Makani Technologies (September 2020). Энергияи уқёнус, қисми I: статистикаи парвозҳои озмоишӣ, камбудии иҷроиши M600, FCW- 01 парвози баҳрӣ ва таҳлили хароҷоти энергия. Қисми II ва III.
- X, the moonshot factory. Makani: the M600, the Energy Kite Collection and the closure in 2020.
- Vermillion, C., Cobb, M., Fagiano, L., Leuthold, R. et al. (2021). Electricity in the air: insights from two decades of advanced control research and experimental flight testing of airborne wind energy systems. Annual Reviews in Control 52, 330-357.
- Cherubini, A., Papini, A., Vertechy, R. and Fontana, M. (2015). Энергияи офтобӣ (англ. Solar energy) — яке аз намудҳои энергия мебошад. Renewable and Sustainable Energy Reviews 51, 1461-1476.
- Archer, C.L. and Caldeira, K. (2009). Global assessment of high-altitude wind power. Energies 2(2), 307-319.
- Miller, L.M., Gans, F. and Kleidon, A. (2011). Jet Stream Wind (англ. Jet Stream Wind) — як ҳавогарди сохтаи Jet Stream дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст . Earth System Dynamics 2, 201-212.
- Системаи энергетикӣ. News, including SkyPower100 at Klixbüll (2022), Mauritius (2023) and Taiwan (2025); Venyo (PN-14) data.
- Кӯлоб. Технология ва маълумоти системаи FalconName.
- Китобӣ. Сайти ширкат.
- Қувваи Ampyx: таърихи ширкат ва банкротӣ, 2022.
- Lazard (June 2024). Нархи энергияи баробаршуда+, версияи 17: шамоли соҳилӣ $27 to $Шаблон:Шаҳристон 73 $74 to $139, гази баланд $110 to $228. The June 2026 edition gives the commercial rooftop solar range used as our benchmark.
- & Тасвирот Local Solar System Фонд Шаблон:ШаҳристонАз ин ҳисоб, барои ҳар як сонияи корӣ 0.19 доллар сарф мешавад.
- Haas, T., De Schutter, J., Diehl, M. and Meyers, J. (2022). Aerostar (англ. Aerostar) — як ҳавогарди сохтаи Aerostar Aircraft Corporation аст . Wind Energy Science 7, 1093-1135.