بۆچی وەرزەکانمان هەیە

زه‌وی نزیکترین شوێنی خۆر لە سەرەتای مانگی کانوونی یەکەمدا، ڕاستە لە ناوەڕاستی زستانێکی باکورییە. بۆیە دووریی ناتوانێت هاوین گەرم بکات هۆکاری ڕاستەقینە نزیکەی 23 پلە بەرزبوونەوەیە ، وە هەموو شتێک دەگۆڕێت

. وەرزەکان لە هەڵکشانەوە دێن، نەک لە دوورەوە

تەماشا بکە

پێشتر بزانیت: لە کام مانگدا زه‌وی نزیکترینە لە خۆر؟

لە سەرەتای مانگی کانوونی یەکەمدا، لە ناوەڕاستی زستانێکی باشووریدا. بۆیە دووریی ناتوانێت هاوین دروست بکات

زۆرێک لە خەڵک وا بیردەکەنەوە کە هاوین کاتێک ڕوودەدات کە زەوی نزیکتر بێت لە خۆر. ئەوە ڕاست نییە. زه‌وی نزیکترین شوێنی خۆره له کاتی سه‌رهه‌ڵداندا کانوونی یەکەمکە زستانە لە ئەوروپا، ئەمریکای باکوور و زۆربەی ئاسیا.

هۆکاری ڕاستەقینە ئەوەیە کە زەوی پڕە. کێشی ئەم هەسارەیە نزیکەی 23.4 کیلۆگرامە. The axis keeps pointing the same way in space (towards the North Star) all year. دەنگ:

• لە مانگی حه‌وتنیوەی باکوری زەوی بەرەو خۆر دەچێت. ڕۆژان درێژن، خۆر بەرز دەبێتەوە و لە باکوور هاوین هەیە. باشوور زستانە.
• لە دسمبردا، شتەکان بە پێچەوانەوە دەبن.
• لە مارس و سێپتەمبەر، هیچیان نیوەیان بەرەو خۆر نەوەستاوە. ڕۆژ و شه‌و له هه‌موو شوێنێکدا وه‌ک یه‌کن. ئەمانە هەولێرن.

تاقیکردنەوەی گەڕانی وەرزەکان لە سەرەوە. ڕۆژ و درێژی هێڵەکە بگۆڕە و دوو شت ببینە کە گۆڕانیان بەسەردا دێت: چۆن خۆر بەرز دەبێتەوە لە نیوه‌ڕۆدا، و چەند کاتژمێرێک ڕووناکی ڕۆژ هەیە.

تێگەشتن

دوو کاریگەری هاوین گەرم دەکەن:

1. بەرزی خۆر کاتێک خۆر بەرزە، ڕووناکیەکە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆتر دەکەوێتە سەر زەوی و هەر مەترێکی چوارگۆشە وزەیەکی زیاتر وەردەگرێت. کاتێک کە کەم دەبێتەوە، هەمان تیشک بڵاودەبێتەوە بەسەر ناوچەیەکی گەورەتردا.
2. درێژی ڕۆژ. کاتژمێرێکی زیاتری ڕووناکی خۆر مانای کاتێکی زیاترە بۆ گەرم بوون و شەوێکی کەمتر بۆ ساردبوونەوە.

دۆخی خۆر لە باکوور یان باشوری ئیکۆنۆم پێی دەوترێت شێواندن. It swings between +23.44° (June solstice) and −23.44° (December solstice) and crosses 0° at the equinoxes.

له نیوه‌ڕۆدا، بەرزی خۆر له سه‌ر ئاسۆدا:

بەرزی نیوەڕۆ = 90° − |هەڵچوونی عرض البلد|

بۆ لەندەن (51.5° باکور) لە مانگی شەشدا: 90 − |51.5 − 23.44| = 61.9°. لە مانگی تشرینی یەکەمدا: 90 − |51.5 + 23.44| = 15.1°. ئەوە جیاوازییەکی زۆر گەورەیە لە نێوان ئەو گەرمایەی کە خۆر دەیدات بە زەویدا

لە نزیکی پۆلەکان شتێکی زۆر ناوازە ڕوودەدات. لە باکووری دابڕانی ئارکتیک (66.56°N) هەر ساڵێک بە کەمترین شێوەی یەک ڕۆژ هەیە کە خۆر نەدەکەوێت و یەک ڕۆژیش کە خۆر ناکەوێت.

مامۆستا

درێژی ڕۆژ لە زاوزێی کاتژمێر H₀ ی خۆرهەڵاتەوە دێت، کە ناوەندی خۆر لەگەڵ ئاسۆیەکی سافدا کۆدەبێتەوە:

کۆس H₀ = −تان φ · تان δ، ڕوناکی ڕۆژ = 2H₀ / 15 کاتژمێر

بە درێژایی φ و کەمبوونەوەی δ، H₀ لە پلەکان. ئەگەر −tan φ · tan δ ≤ −1 بێت، خۆر هەرگیز ناکەوێتەوە؛ ئەگەر ≥ 1 بێت، ئەوا هەرگیز هەڵناکەوێت. لە ئیکۆتۆر (φ=0) فۆڕمۆڵەکە 12 کاتژمێر دەدات بۆ هەموو ڕۆژێک لە ساڵدا.

ئه‌وه ڕۆژی قیامه‌ت و لێپرسینه‌وه‌یه‌. ڕووناکی ڕاستەقینە چەند خولەکێکی درێژترە چونکە هەوا ڕوناکی لە سەر ئاسۆدا دەجوڵێت (تێکچوون، نزیکەی 0.57°) و لەبەرئەوەی خۆرهەڵات بە لایەکی سەرەوەی خۆر دیاری دەکرێت نەک ناوەڕاستی ( نزیکەی 0.27°). پەڕەی رەسمی خۆرهەڵات بەکاری دەهێنێت −0.833° لە جیاتی 0°.

خۆر لە ڕووی زەویەوە بە درێژاییی λ و بە بەرچاوی ε دەڕوانێت: sin δ = sin ε · sin λ. ئەم ئامرازە لە بەشی ئەمریکایی فۆرمڵی نزیکەی ئامێرە چاودێرییەکەی ناوکی بۆ λ، بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە سەدەی 0.01°.

کاریگەری دووریی ڕاستە بەڵام بچوک. لە نێوان نزیکترین شوێنی خۆر (147.1 ملیۆن کیلۆمەتر) و دوورترین شوێنی خۆر (152.1 ملیۆن کیلۆمەتر) ڕووناکی خۆر کە دەگاتە زەوی بە ڕێژەی (152.1/147.1)² ≈ 1.069، نزیکەی %7. کێشی خۆر لە نیوەڕۆدا بۆ هەر مەتری چوارگۆشە لە لندن بە ڕێژەی 61.9° / 15.1° ≈ 3.4 دەگۆڕێت، وە درێژی ڕۆژ بە ڕێژەی زیاتر لە دوو دەگۆڕێت.