Niyə mövsümlərimiz var

Yer Günəşin ətrafındakı orbitində ən yaxın olduğu zaman, yəni yanvarın əvvəllərində, şimal qışı ortasında olur. Yaz aylarında temperaturun çox yüksək olması müşahidə olunur. Həqiqətən də səbəb 23 dərəcəlik bir əyrilikdir və bu hər şeyi dəyişir.

Meyvələr uzun müddət saxlanılır, lakin soyudulur.

Bax

İlk dəfə olaraq, Dünyanın Günəşə ən yaxın olduğu ay hansı olub?

Qışda, yanvarın əvvəlində. Yaz aylarında isə bu qədər sıxlıq olmur.

Bir çox insanlar düşünürlər ki, yaz zamanı Yer Günəşə daha yaxın olur. Bu doğru deyil. Yer Günəşə ən yaxın vaxtı Yanvar, Avropada, Şimali Amerikada və Asiyanın çox hissəsində qışdır.

Həqiqətən də səbəb budur ki , Yer kürəsi əyri. Onun spin ekseninin əyriliyi təxminən 23,4 dərəcədir. Bu gün də bütün dünyada bu bayramın qeyd olunmasına xüsusi önəm verilir. Səs:

• Bu günlərdə İyun ayında, Yer kürəsinin şimal yarısı Günəşə doğru əyilir. Gündüzlər uzun, günəş yüksək qalxır və şimalda yaz var. Cənubda qış var.
• Dekabr ayında isə əksinə olur.
• Mart və Sentyabr aylarında günəşin heç bir yarısı Günəşə doğru əyilmir. Gecə və gündüz eyni vaxtda baş verir. Bu, equinoxes-dur.

Üstdəki Seasons Explorer-i sınayın. Tarix və enlikləri hərəkət etdirin və iki şeyi dəyişdirməyə baxın: günortada Günəşin nə qədər yüksək olması və gündüz işıqlarının neçə saat olduğu.

Anla

İki effekt yaz isti edir:

1. Günəşin hündürlüyü. Günəş yüksək olduqda, onun işığı yerə daha doğrudan dəyər və hər kvadrat metr daha çox enerji alır. Əgər bu, çox kiçik bir sahədirsə, onda o zaman daha böyük bir sahəyə bölünür.
2. Günün uzunluğu. Günəş işığı saatlarının çox olması istiləşmə üçün daha çox vaxt, soyumağa isə gecənin az olması deməkdir.

Günəşin ekvatorun şimal və ya cənub tərəfindəki mövqeyi onun deklinasyonu adlanır. Bu, +23.44° (iyun solstisiyası) və −23.44° (dekabr solstisiyası) arasında dəyişir və ekvinokslarda 0°-ı keçir.

Günorta vaxtı günəşin üfüqdən yüksəkliyi:

noon height = 90° − |latitude − declination|

İyun ayında London üçün (51.5°N): 90 − |51.5 − 23.44| = 61.9°. In December: 90 − |51.5 + 23.44| = 15.1°. Bu, Günəşin Yer kürəsi üzərindəki təsirinin çox böyük olduğuna işarə edir.

Bu zaman bir çox maraqlı hadisələr baş verir. Arktik dairənin şimalında (66.56°N) hər il ən azı bir gün var ki, orada Günəş heç vaxt batmır və bir gün də var ki, orada Günəş heç vaxt doğulmur.

Başlanğıc

Günəşin batdığı saat bucağı H₀-dən günəşin mərkəzinin düz üfüqlə qarşılaşdığı yerə qədər olan gün işığının uzunluğu:

cos H₀ = −tan φ · tan δ,   günəş işığı = 2H₀ / 15 saat

enlik φ və deklinasiya δ, H₀ dərəcədə Əgər −tan φ · tan δ ≤ −1 olarsa, Günəş heç vaxt batmaz; əgər ≥ 1 olarsa, heç vaxt doğulmaz. Ekvatorda (φ = 0) bu formul ildə hər gün üçün 12 saat verir.

Bu gün geometrik gündür. Günəşin fəal vaxtı gündüzdür, çünki atmosfer işıq şüalarını üfüqdən keçirir (refraksion, təxminən 0.57°) və günəş doğması Günəşin mərkəzi deyil, üst kənarından müəyyən edilir (təxminən 0.27°). Rəsmi günəş doğma cədvəlləri 0° əvəzinə −0.833° istifadə edirlər.

Günəşin ekvator uzunluğu λ və Yer kürəsinin ekliptik əyriliyi ε-dən də bu deklinasiya gəlir: sin δ = sin ε · sin λ. Bu alət ABŞ-ın Naval Observatory’s approximate formula for λ, accurate to about 0.01° this century.  (ing.)

Uzaqlıq effekti realdır, amma kiçikdir. Perihelion (147.1 milyon km) və aphelion (152.1 milyon km) arasında Günəşin Yer kürəsinə çatan işıq miqdarı (152.1/147.1)² ≈ 1.069, təxminən 7% dəyişir. Tilt Londonda kvadrat metrə düşən günorta günəş işığı sin 61.9° / sin 15.1° ≈ 3.4 faktoru ilə və gündüz uzunluğu ikidən çox faktorla dəyişir.