Энергия манбаларини солиштириш

1979 йилда NASA Mod-1, икки бармоқли шамол турбинаси билан ротор 61 метрга ўтиб, Шимолий Каролинадаги тоғда. Бу унинг кунидаги энг катта турбиналардан бири ва шамол энергиясини электр тармоғининг жиддий қисмига айлантириш учун қилинган биринчи уринишлардан бири эди. Ўн тўрт йил ўтиб, шамол ва қуёш энергияси сайёрамизда энг тез ўсиб бораётган электр манбаларидир. Нима учун ва улар нимани қила олмаётганини тушуниш учун, ҳар бир манбани бир хил шартларда таққослаш ёрдам беради.

Ҳамма ҳаёт, фақат олов эмас

Энергетика станциясининг чиқиндилари унинг ўчоғида тўхтамайди. Бунинг учун темир ва бетон ишлаб чиқариш, ёқилғи қазиб олиш ва ташиш, сўнгра эса ҳаммасини бузиб ташлаш керак. Уларнинг барчасини бир киловатт-соатга қўшиб ҳисобласак, ҳаёт цикли баҳоси олинади. The IPCC’s review of hundreds of such studies gives a clear ranking: coal emits around 820 grams of CO2-equivalent per kilowatt-hour, gas about 490, while wind, nuclear and hydropower are around 10 to 25, and solar around 40 to 50.

Уларнинг кўплари адашдилар. Агар электр энергияси бирлигига нисбатан авария ва ҳаво ифлосланишидан ўлимларни ҳисобласак, кўмир ва нефть энг хавфли манбалар ҳисобланади, чунки уларнинг ёниши ҳавони заррачалар билан тўлдиради. Шамол, атом ва қуёш энергияси бундан юз карра хавфсизроқ.

Ҳар бир манбанинг нимаси яхши

• Қовоқ ва газ керак бўлса ишга туширилиши мумкин, аммо улар энг кўп чиқинди ва ифлосланишни олиб келади. Газ ёнганда кўмирдан тахминан ярмича CO2 чиқаради, гарчи метан чиқиб кетиши фарқни камайтиради.
• Ядро Бунинг учун қуёш энергиясидан фойдаланиш керак.
• Гидроэнергия Бу ердаги сувлар дарёларга айланиб, улар ўзларини ўзгартириб юборади.
• Шамол Бу энергиянинг нархи жуда қиммат, у ҳаво билан ўзгаради ва жой, тармоқлар ва кўпроқ сақлашга муҳтож.
• Қуёш арзон, модуль ва қишлоқдан то осмонўпар биногача ҳамма жойга мос келади; у кечаси ҳеч нарса ишлаб чиқармайди ва қишда камроқ.

Мукаммал манба йўқ. Бундай нарсалар фақат яхши ва ёмон аралашмалардан иборатдир. Уларни аралаштириш эса, Бизнинг ихтиёримизга боғлиқдир.

йўқотилган қисм: еластиклик

Тинч электр тизимининг муаммоси ўртача етарли энергия ишлаб чиқариш эмас, балки ҳар сонияда таклиф ва талабни мослаштиришдир. Батареялар, насосли гидроэнергия, минтақалар ўртасида қувватни тақсимлайдиган кучлироқ тармоқлар, қуёш ва шамолга боғлиқ бўлган талаб, ҳамда барқарор кам карбонли манбалар – буларнинг барчаси бўшлиқни тўлдиради. Шунинг учун ҳам биз қувват сарфланадиган жойда жойлашиши мумкин бўлган модуль генерацияни тадқиқ қиламиз, масалан Fan Wall.

Қандай ёрдам беришингиз мумкин

• Сизнинг таъминотингизни қайта тикланувчи тариф ёки мавжуд бўлса жамоат энергия схемасига алмаштиринг.
• Тоза бўлганда қувватни ишлатинг. Ёпқичларни ёқиб, шамол ва қуёш кўп бўлганида автомобилларни зарядланг; кўплаб тармоқлар реал вақтдаги карбон интенсивлигини эълон қилади.
• Пойтахтларингизга тошларни қўйинг. Уйлар, мактаблар, супермаркетлар ва автотураргоҳлар тайёр қуёш станцияларидир; ўзингизнинг кенгашингиздан ва иш берувчингиздан сўранг.
• Ёндирмасдан олдин сақланг. Изоляция ва самарали асбоблар ҳисобварақларни ва чиқиндиларни бир вақтда камайтирган.
• Рақамларни сўранг. Электр таъминотчиларидан ва ҳукуматдан сиз сотиб олган электр энергиясининг ҳаёт цикли бўйича чиқиндилар миқдорини сўранг.
• Тадқиқотга қўшилинг Қўллов панелида.

Манбалар ва қўшимча ўқиш

• IPCC (2014), AR5 III Ишчи гуруҳи, III илова: Технологик-махсус харажатлар ва ишлаш параметрлари
• Our World in Data (2020), Энг хавфсиз ва тоза энергия манбалари нималар?
• NASA Glenn Research Center, Шамол энергияси тадқиқот тарихи
• IEA, Янгиланувчи энергия манбалари