The Light Initiative

Fun awọn ọgọrun-un ti awọn ọdun, gbogbo eniyan ti o wo soke ni a ọjọ ti o han gbangba ri ohun kanna: awọn ẹgbẹẹgbẹrun awọn irawọ ati omi buluu ti Milky Way. O ti ṣe apẹrẹ kalẹnda, ibaraẹnisọrọ, awọn ẹsin ati imọ-jinlẹ. Ninu igbesi aye kan a ti fi pamọ́ rẹ̀ lọ́wọ́dojú dojúkó tí o jẹ́ irọ́. Iṣẹ́gun Light wa lati mú o pada, ati pe eyi ni iṣoro kan ti a le ṣatunṣe ni ọjọ́ kejì ti o ba yan lati ṣe.

Àwọn àwọn ìṣàmúlò-ètò

Ni ibamu si atlas agbaye ti ifihan ina oju-aye, 80 ogorun ti awọn eniyan ni gbogbo aye, ati 99 ogorun ti awọn eniyan ni United States ati Europe, n gbe labẹ awọn oju-ọjọ ti o ni ibajẹ. Ọkan ninu mẹta awọn eniyan lori ilẹ ko le wo Milky Way lati ibi ti wọn wa. Ati pe o n pọ si: awọn ẹgbẹẹgbẹrun awọn onimọ-jinlẹ ti o ni ibatan si awọn aṣikiri ti wa ni lati rii daju pe oju-ọjọ ọjọ naa ti di mimọ nipasẹ iwọn ila opin ti 9.6 ogorun fun ọdun laarin ọdun 2011 ati ọdun 2022, eyiti o jẹ igba meji ninu awọn ọdun mẹta to kere ju.

1 ti 3Àwọn eniyan kò lè rí Ìjáde Mìíràn nínú ilé (Falchi ati bẹbẹ lọ, 2016)

9.6%Ìgbánúwé àwọn ìṣàfarawé àwọn ojú-ayé, 2011 sí 2022 (Kyba àti àwọn oníṣẹ́, 2023)

si 988 milionuawọn ẹranko ti a pa nipasẹ awọn ijamba pẹlu awọn ile-iṣẹ ni gbogbo ọdun ni AMẸRIKA nikan, ọpọlọpọ ti o wa nipasẹ awọn ina (Ìpàpọ̀ àti àwọn mìíràn, 2014)

Àwọn ìròyìn

Ko si bi awọn gaasi ile-iṣọn-oorun, ibajẹ ina ko ni pọ. Pa, dá àwọn ìṣàfihàn láti pa mọ́ àti àwọ̀ tí a fi pamọ́. Awọn solusan jẹ olowo poku, wa ni eyikeyi ile itaja hardware, ati nigbagbogbo tọju owo lori agbara. Awọn ilu, awọn erekusu ati awọn ile-iṣọ ni gbogbo agbaye ti di awọn aaye ti o ni igbẹkẹle nipasẹ iyipada ina wọn.

Ìgbánújẹ́ àwọ́yé ní ìbànújẹ́ kan to kùnà nígbà tí o bá pà o.

Àwọn eniyan ti a fi pamọ́ lórí Ojú-ìrin-ajó Miliki. — Laarin oju-aye ti o dun gidigidi, ọna mimọ́ náà n ṣẹ́gun iyẹ̀wu rẹ̀.

Ohun ti àwọn ìṣàmúlò-ètò Ìwọ̀n ṣe

Ṣàfihàn ìṣàfarawé àwọn aṣiṣe àwọ́yé atí àwọn ipá rẹ̀ nínú ede tí a mọ̀: wò ìpàrọ̀ àwọn aṣiṣe àwọ́yé jẹ́.
Ṣẹ̀dá bí a ṣe lè fi hàn ọ̀rọ̀ yìí, láti jẹ́ ìṣàfihàn fun àwọn ile, àwọn iṣẹ́ atí àwọn ilu: wòye ìgbára ìmọ̀ inú nípa ìmọ̀.
Ǹpọ̀jú àwọ̀òyè sí ìmọ̀. Àwọn àwòọ̀nù ìmọ̀ àwọn ayẹyẹ̀ àwọn ayẹyẹ̀ àwọn ayẹyẹ̀ wà tí wọ́n bẹrẹ̀ láti àwọ̀òyè lọ́wọ́ rẹ̀.
Ǹfí ìṣẹ̀dàn ààyè-iṣẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́, bí a tì jẹ́ pé àwọn ìgbà ìmọ̀-ìwọ̀n, àwọn ìṣàmúlò-ètò àti àwọn àgbèkalẹ̀ nípa àwọn aṣofin, tí a fi kọ́ nípa bòdì ìrànwọ́lú.

Ìwọ̀n àwọn ojú-ayé rẹ̀ wo ní?

Àká-ìṣàmúlò-ètò Ìjánu-ìgbà Ìwọ̀n ti Jurij Stare ṣàfihàn ìwọ̀n àwọn ojú-ayé aládàkọ̀ọ̀kan ní pàtó nípa àwọn àkókò sáà. Àwọn iṣẹ́ ìmọ̀-ìdáràn-àbòjó Globe nínú Ìwọ́nọ́ǹba gba gbogbo eniyan láti ṣe àwọn ìṣàmúlò-ètò ojú-aye wọǹ pẹlú ohunkohun jú ojú wọn lọ, àti láti fi àwọn ìtàn rẹ̀ sí àwọn àkọsílẹ̀ ìjádé agbaye.

Europe, Africa ati Middle East ni aago ti o ri lati aye, pẹlu awọn ina ilu ti o wa ni ayika awọn eti okun ati awọn omi. — Europe, Africa ati Middle East ni alẹ, ti o ṣepọ lati data ti a ti ṣeto nipasẹ Suomi NPP satellite ni Oṣu Kẹrin ati Okudu ọdun 2012. Àwọn àwòrán sáà bi a tí jẹ́ ohun-iní ìṣàfarawé àwọn maapu ìdakúrá: àwọn pátà tí o ní ìmọ̀ràn gbogbo ní ojú kọ̀ǹpútà tí wọ́n lọ sí oke. Credit: NASA Earth Observatory, public domain

Bií o ṣe lè ran mì lọwọ

Ṣẹ̀dá àwọn ìtàn rẹ. Lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú Ìgbà Alẹ̀, lórí ọdun kan; ìṣàfihàn rẹ̀ dí àtòjọ-ìdáràn.
Ṣàtunkọ àwọn ìwọ̀n rẹ̀ ní akọkọ: fi wọn pa, ṣàfihàn wọn sílẹ̀, fi wọn wọ́, fi wọn dimù àti fi wọn sí àwọn ìṣàfarawe-àìrọ̀ àti àwọn ìpàsẹ́.
Ṣégbègbè pẹlú awọń ẹ̀yàn rẹ̀. Àwọn àwọ̀ tí o ní ìfẹ́ jẹ́ pé lórí ìṣàfarawé, kò sí ìbàrá. Igbagbogbo ni ibaraẹnisọrọ ti o dara ati iwe-aṣẹ pẹlu oju-iwe yii n ṣiṣẹ.
Write to your council. Ask for a lighting policy with full shielding, warm color temperatures of 3000 K or lower, dimming after midnight, and dark-sky protection for parks.
Bọ́jú kọ́lọ̀kan láti pa àwọn aago àti àwọn ina-agbèkọ́lá tí wọ́n bá fi ṣí.
Ṣẹ̀dá àwọn ìṣàfarawé àwọn àwòrán. Àwọn telesòpù nínú aagó tí wọ́n jẹ́ pẹ̀lú àwọn ìṣàfihàn. Ṣí ọkan láti inú bòdì ìṣàfihàn.

Àwọn ìṣàmúlò-ètò àti àwọn ìwé-ìwé

Falchi ati (2016), Atọ́là ìwọ̀n-òkè tuntun tí a ṣè nínú ìmọ̀yé àwọn ẹ̀yìn-ìlẹ̀, Science Advances 2
Àwọn àkọlé (2023), Awọn onimọ-ẹrọ oloselu sọ pe awọn ipadabọ iyara agbaye ni irisi awọn irawọ lati ọdun 2011 si 2022, Science 379
Ìpàpọ̀ (2014), Ìpa-ìṣàkósò ìgbìmọ̀ ẹrankò nínú Àwọn Aládùrò Ariwa Amẹrika, The Condor 116
J. E (2001), Introducing the Bortle Dark-Sky Scale, Sky & Telescope
Àwọn ààyè-iṣẹ́ àìdáràn, Àyè-iṣẹ́ àìdáràn ìtàn lọ́wọ́lọ́wọ́