Ena a mabungwewa angagwiritsidwe ntchito ndi makina ndipo angapereke zosagwirizana. Kuthandiza kukulitsa izo Werengani Chingelezi choyamba
Anthu akuwoneka pansi pa Mlengalenga wobiriwira.
Red Initiative

Mphatso ya mwanga

Panthawi ya mbiri yonse, aliyense angawone Milky Way. Anthu ambiri obadwa lero sadzaona Milky Way, ngati sitichotsa vutoli.

Kwa zaka mamiliyoni ambiri, aliyense amene anayang’ana pamwamba pa usiku woyera anaona chinthu chimodzi: ziwanda za nyenyezi ndi mtsinje wa Milky Way. Anapanga kalendala, maulendo, miyambo ndi sayansi. M’moyo umodzi taziyika pansi pa khoma lowala la dzuwa lomwe lidawonongedwa. The Light Initiative ilipo kuti ibweretsenso, ndipo iyi ndi vuto limodzi lachilengedwe lomwe lingasinthidwe usiku womwe musankha kukhazikitsa.

Mdima wa usiku m’mawerengedwe

Kutengera atlas ya dziko lapansi ya kuwala kwa dzuwa, 80 percent ya anthu padziko lonse lapansi, ndi 99 percent ya anthu m’mayiko a United States ndi Europe, amakhala pansi pa nyanja yopanda mpweya. One in three people on Earth can no longer see the Milky Way from where they live. Ndipo izi zikuchepa: mamiliyoni ambiri a anthu odziwa zasayansi akuwerengera ziwanda zinapeza kuti nyanja ya usiku idawala ndi pafupifupi 9.6 peresenti chaka chilichonse pakati pa 2011 ndi 2022, yomwe imadutsa kuwala m’maola asanu ndi awiri.

1 mu 3anthu sangathe kuona Milky Way kuchokera ku nyumba (Falchi et al., 2016)
9.6%chaka chilichonse kuwala kwa usiku, 2011 mpaka 2022 (Kyba et al., 2023)
mpaka 988 miliyonizinyama zofa ndi kugwa ndi maofesi chaka chilichonse m'maiko okha, ambiri amasungidwa ndi mawonedwe (Kuwonongeka kwa et al., 2014)

Nkhani yabwino

Kusiyana ndi magazi a greenhouse, kusefukira kwa dzuwa sikuwonjezeka. Kutseka, kuteteza kapena kuwala kwa lampu ndi nyengo yozizira imabwerera nthawi yomweyo. Zosinthazi ndi zotsika mtengo, zomwe zimapezeka m’masitolo onse a zida, ndipo nthawi zambiri zimapulumutsa ndalama pamagetsi. Mizinda yonse, zilumba ndi mapaki padziko lonse lapansi anakhala malo ovomerezeka a dark-sky posintha magetsi awo.

Kuwononga mpweya ndi kokha komwe kumatha kuwonongeka nthawi yomweyo pamene mumawachotsa.

Anthu akuwoneka pansi pa Mlengalenga wobiriwira.
Pamwamba pa nyanja yofiira kwambiri, Mlengalenga umatulutsa mpweya wowala wapadera.

Zimene Light Initiative imachita

  • Imafotokoza za kusefukira kwa dzuwa ndi zotsatira zake m’njira yosadziwika bwino: onani chiyani chikusefukira cha dzuwa.
  • Ikusonyeza momwe mungachitire, ndi malangizo othandiza kwa maofesi, bizinesi ndi mizinda: onani kuwala kunja mosamala.
  • Kugwirizana kwa nyanja ndi kuphunzira. Tikugwiritsa ntchito space learning platform yathu yaulere yomwe imayamba ndi nyanja pamwamba pa inu.
  • Kuthandiza ntchito za m’deralo, monga usiku wa chiwanda, kuwerengetsa magalasi ndi kukambirana ndi zipani, zomwe zimachitikira ndi ogwira ntchito mwakhama pogwiritsa ntchito boma la malipiro.

Kodi nyanja yanu ndi yofiira bwanji?

The Mapa a Kuwononga Kwamawala Kuwala kwa dzuwa ndi Yurij Stare kusonyeza kukoma kwa dzuwa kopangidwa ndi munthu kulikonse padziko lapansi, mogwirizana ndi deta ya satellite. Projekiti ya sayansi ya anthu Globe at Night imalola aliyense kuyesa dziko lapansili ndi chilichonse koma maso awo, ndipo amawonjezera kuchuluka kwanu ku rekodi yapadziko lonse.

Europe, Africa ndi Middle East pa usiku zikuwonetsedwa kuchokera ku space, ndi magalimoto a m'mizinda akuyenda m'mphepete mwa nyanja ndi mtsinje.
Europe, Africa ndi Middle East usiku, kusonkhanitsidwa kuchokera pa deta yosonkhanitsidwa ndi Suomi NPP satellite mu April ndi October 2012. Zithunzi za satellite monga izi ndi zinthu zosapanga dzimbiri za mapu a kusefukira kwa mpweya: chilichonse chowala chimachokera ku dzuwa. Credit: NASA Earth Observatory, public domain

Momwe mungathandize

  • Kuwerengera ziwanda zanu. Kutenga nawo mbali pa Globe at Night nthawi zina m’chaka; kuganizira kwanu kumasintha kukhala deta.
  • Fixed wanu owala okha kawiri: kuteteza iwo, kuwaika pansi, kutentha iwo, kuwadula ndi kuwaika pa ma timers kapena ma sensors a m’manja.
  • Kuyankhula ndi anzanu. Ambiri owala magetsi amatengedwa pa chizolowezi, si zofunika. Kulankhulana kwachikondi ndi buku la nkhani limeneli nthawi zambiri kumathandiza.
  • Ikani lamuloli pa msonkhano wanu. Funsani za malamulo a zowunikira ndi kuteteza kwabwino, kutentha kwa mtundu wotentha wa 3000 K kapena pansipa, kuwala kotsika pambuyo pamdima, komanso kuteteza mapiri ku dzuwa lofiira.
  • Funsani makampani kuchotsa zilembo ndi magalimoto oyendetsa galimoto pambuyo potseka.
  • Kuchita mwambo wa nyenyezi. Teleskopu pa usiku woyera imasintha maganizo mofulumira kuposa chilichonse cha statistics. Kuyamba imodzi mwa contribution board.

Zogulitsa ndi kuphunzira zambiri