Veroudering omkeren: de wetenschap
De meeste ziekten die ons leven beëindigen hebben één gemeenschappelijke oorzaak: veroudering zelf. Voor het eerst kunnen wetenschappers deze proces bij dieren vertragen en sommige van de tekenen ervan in cellen omkeren.Nog is niet bewezen dat dit menselijk verouderen kan omkeren, maar de wetenschap is reëel en gaat snel vooruit.
Snuupo / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Voor het grootste deel van de geschiedenis, mensen stierven jong aan infecties, verwondingen en bevallingen. Vandaag de dag sterven ze in het grootste deel van de wereld oud, en ze sterven aan een korte lijst van chronische ziekten: hart-en vaatziekten, beroertes, kanker, dementie, diabetes en longziekten. Elk van deze ziekten heeft zijn eigen specialisten, goede doelen en medicijnen. Maar ze delen één overweldigende risicofactor, en dat is niet roken, voeding of genen. Het is leeftijd. Een groeiend wetenschappelijk vakgebied, genaamd geroscience, stelt een simpele vraag: in plaats van elke ouderdomsziekte afzonderlijk te bestrijden, kunnen we het verouderingsproces dat ze allemaal aandrijft vertragen? Op deze pagina leggen we zo duidelijk en eerlijk mogelijk uit wat dat onderzoek heeft aangetoond, wat het niet heeft aangetoond en wat het voor ons allemaal kan betekenen.
Waarom veroudering de oorzaak is van de meeste chronische ziekten
Kijk naar bijna elke veel voorkomende chronische ziekte per leeftijd en hetzelfde patroon verschijnt: zeldzaam bij jonge volwassenen, dan steil stijgend met elk decennium. In de Verenigde Staten in 2025, ongeveer 0,5 procent van de volwassenen tussen de leeftijd van 18 tot 44 ooit was gediagnosticeerd met coronaire hartziekte; onder mensen van 75 jaar en ouder was het 19 procent. Elke vorm van kanker: 2 procent tegenover 33 procent. Artritis: 6 procent tegenover 53 procent (NCHS, NHIS 2025). Nieuwe kankerdiagnoses stijgen van ongeveer 236 per 100.000 mensen per jaar in de leeftijdscategorieën 40 tot 44 tot ongeveer 2.400 bij 80 tot 84 (NCI SEER). Het aandeel mensen met dementie verdubbelt ongeveer elke vijf tot zes jaar na 65, en bereikt ongeveer één op de drie bij 90 en ouder (Manly et al., 2022).
In de bovenstaande Amerikaanse gegevens komt coronaire hartziekte ongeveer 38 keer zo vaak voor bij 75 en ouder als bij 18 tot 44. Daarom beschreef een groep vooraanstaande onderzoekers veroudering als “de grootste risicofactor voor de meerderheid van chronische ziekten” en stelde voor dat het behandelen van veroudering alleen al veel van hen samen zou kunnen vertragen (Van der Veen et al., 2014). Dit is de geroscience hypothese. Het heeft een praktisch gevolg. Het genezen van één ouderdomsziekte voegt verrassend weinig leven toe, omdat de anderen wachten: mensen die gered zijn van een hartaanval krijgen enkele jaren later te maken met kanker, dementie of een beroerte. Het vertragen van de veroudering zou ze allemaal tegelijkertijd terugdrijven.
Economen hebben geprobeerd hier een waarde aan te geven. Een studie uit 2013 voor de VS toonde aan dat een bescheiden vertraging van het ouder worden ongeveer 2,2 jaar levensverwachting zou toevoegen, waarvan de meeste gezond zijn, ter waarde van ongeveer $7,1 biljoen over 50 jaar (Goldman et al., 2013). Een studie uit 2021 schatte dat het vertragen van veroudering genoeg om een jaar aan levensverwachting toe te voegen, $38 trillion to the US, and ten years $367 biljoen waard zou zijn (Scott, Ellison en Sinclair, 2021). Dit zijn modellen die gebaseerd zijn op aannames, maar ze laten zien waarom overheden en beleggers aandacht besteden.
Wat er eigenlijk mis gaat: de kenmerken van veroudering
Veroudering is niet één proces, maar vele die samen gebeuren en elkaar voeden. In 2013 groepeerde een team onder leiding van Carlos López-Otín ze in negen kenmerken van veroudering, en in 2023 breidde de lijst uit tot twaalf (López-Otín et al., 2013; López-Otín et al., 2023). In eenvoudige woorden:
- Genomische instabiliteit: schade aan DNA bouwt zich sneller op dan het wordt hersteld.
- Telomere slijtage: de beschermende kappen aan de uiteinden van chromosomen slijten af.
- Epigenetische veranderingen: de chemische markeringen die genen aan en uit zetten, verdwijnen uit hun jeugdige patroon.
- Verlies van proteostase: eiwitten vouwen verkeerd en klonteren samen.
- Macroautofagie uitgeschakeld: het recyclingsysteem van de cel vertraagt.
- Deregulated nutrient sensing: groeisignalen zoals mTOR en insuline blijven ingeschakeld wanneer reparatie beter zou zijn.
- Mitochondriale disfunctie: de energiecentrales van de cel maken minder energie en meer schadelijke bijproducten.
- Cellulaire veroudering: beschadigde cellen stoppen met delen, maar weigeren te sterven en geven ontstekingssignalen af.
- Uitputting van stamcellen: de reserves die weefsels herstellen raken uitgeput.
- Veranderd intercellulaire communicatie: signalen tussen cellen en organen gaan mis.
- Chronische ontsteking: een lage, constante ontsteking, soms “inflammageing” genoemd.
- Dysbiose: de balans van microben in de darm verschuift.
Elke aanpak op deze pagina richt zich op een of meer van deze kenmerken. De criteria voor een keurmerk zijn veeleisend: het moet met de leeftijd verschijnen, versnellen moet veroudering versnellen en vertragen moet veroudering vertragen. Die laatste test is waar de hoop vandaan komt, want voor meerdere van deze processen hebben onderzoekers het al bij dieren gedaan.
Hoe zeker zijn we? Een bewijsschaal
Het woord “anti-aging” omvat alles van gewoonten die in miljoenen mensen zijn bewezen tot ideeën die zijn getest in een enkele muisstudie. Om ze van elkaar te onderscheiden, draagt elke benadering op deze pagina een van de vier graden:
- Bewezen in mensen: grote studies bij mensen en gerandomiseerde proeven tonen minder ziekten en doden.
- Veelbelovende studies bij mensen: gerandomiseerde studies bij mensen tonen echte effecten, maar nog niet op veroudering zelf.
- Krachtig in dieren: herhaalde, robuuste resultaten bij dieren; menselijk bewijs klein, gemengd of net beginnend.
- Vroeg of speculatief: zwak, betwistbaar of enkelvoudig bewijsmateriaal, of proeven op mensen tot nu toe meestal zonder duidelijk voordeel.
Om duidelijk te zijn: niets op deze pagina is nog aangetoond om de menselijke veroudering als geheel te vertragen of om te keren. Geen medicijn, supplement of gentherapie is goedgekeurd om veroudering overal ter wereld te behandelen. Dus waarom zijn serieuze wetenschappers opgewonden? Omdat twintig jaar geleden niemand het leven van een normaal zoogdier met een geneesmiddel op betrouwbare wijze kon verlengen, en dat nu door middel van verschillende geneesmiddelen kan worden gedaan, in zorgvuldige tests in meerdere laboratoria tegelijk; omdat oude cellen zich weer als jonge kunnen gedragen in een schaaltje en, in sommige weefsels, bij levende dieren; en omdat de eerste proeven op mensen die zijn gericht op de biologie van veroudering, eerder dan op één ziekte, nu aan de gang zijn. De afstand van muis tot mens is lang, en veelbelovende ideeën falen erop. Maar de richting is duidelijk.
Nutriënt detectie: mTOR en rapamycine
Bewijskracht: veelbelovende menselijke proeven
Wat het is. Elke cel moet beslissen of ze zichzelf wil laten groeien of herstellen. Een eiwitcomplex genaamd mTOR (het mechanistische doelwit van rapamycine) maakt die oproep: wanneer voedsel en groeisignalen overvloedig zijn, zegt mTOR “groei”; als ze schaars zijn, stapt het terug en schakelt de cel over naar onderhoud, inclusief het recyclen van versleten delen door autofagie. Gedurende het volwassen leven blijft mTOR meestal meer dan goed voor ons is ingeschakeld. Het afzetten van het is een van de meest consistente manieren om het leven in gist, wormen, vliegen en muizen te verlengen.
Rapamycine Dit geneesmiddel blokkeert mTOR. Het werd ontdekt in een bodemmonster van Rapa Nui (Paaseiland), waar het zijn naam aan te danken heeft, waar het wordt gemaakt door een bacterie, Streptomyces hygroscopicus (Vézina, Kudelski en Sehgal, 1975). In hoge doses wordt het al tientallen jaren gebruikt om te voorkomen dat het lichaam getransplanteerde organen afstoot.

Bij dieren. In 2009 meldde het Amerikaanse National Institute on Aging’s Interventions Testing Program, dat samenstellingen in genetisch gevarieerde muizen bij drie laboratoria tegelijkertijd testte, dat rapamycine het leven verlengde, zelfs toen het voor het eerst werd gegeven op 600 dagen oud, laat in het leven van een muis. Vanaf die leeftijd steeg de levensverwachting met 28 procent bij mannen en 38 procent bij vrouwen (Harrison et al., 2009). Bij een hogere dosis die in middelbare leeftijd begon, steeg de mediane levensverwachting met 23 percenten bij mannen en 26 percenten bij vrouwen (Van der Veen et al., 2014). Rapamycine is het enige geneesmiddel in het programma dat zo sterk werkt bij beide geslachten en het blijft het meest reproduceerbare levensverlengende geneesmiddel bij zoogdieren.
In mensen. Het menselijke bewijs is klein maar echt. In een gerandomiseerde studie bij oudere vrijwilligers verbeterde zes weken everolimus, een nauwe verwant van rapamycine, de respons op een griepvaccin met ongeveer 20 procent (Mannick et al., 2014), en een latere studie van een verwante combinatie verminderde infecties in het daaropvolgende jaar (Mannick et al., 2018). Maar een grotere fase 3-studie van een vergelijkbaar medicijn, bij meer dan 1.000 ouderen, vond geen vermindering van ademhalingsziekten (Mannick et al., 2021). De PEARL-studie gaf gezonde volwassenen gedurende 48 weken wekelijks lage doses rapamycine. Het veranderde niet zijn belangrijkste maatregel, visceraal vet, en de bijwerkingen waren gelijkaardig aan placebo; Sommige secundaire maatregelen, zoals magere spier bij vrouwen op de hogere dosis, verbeterden (Moel et al., 2025). Een 2024-overzicht van 19 studies vond geen ernstige bijwerkingen bij gezonde mensen, maar meer infecties en hogere bloedvetten bij mensen die al leeftijdsgebonden ziekten hadden (Lee, Kuerec en Maier, 2024).
Risico’s. Bij transplantatiedoses onderdrukt rapamycine het immuunsysteem en draagt waarschuwingen over ernstige infecties en sommige kankers. Mondzweren, verhoogde cholesterol en triglyceriden, langzamere wondgenezing en vochtophoping zijn allemaal vermelde bijwerkingen (US FDA sirolimus label). Bij muizen veroorzaakt langdurig gebruik ook insulineresistentie (Lamming et al., 2012). Onderzoekers testen nu lagere en intermitterende doses, en nieuwe geneesmiddelen die alleen het deel van mTOR blokkeren dat verband houdt met de levensduur.
Senolytics: het opruimen van “zombie” -cellen
Bewijsmateriaal: sterk in dieren
Wat het is. Wanneer een cel ernstig beschadigd is, kan deze in een toestand komen die senescentie wordt genoemd: hij stopt met delen, wat beschermt tegen kanker, maar hij sterft niet af. Senescente cellen bouwen zich op met de leeftijd. Erger nog, ze geven een cocktail van ontstekingssignalen af, het senescentie-geassocieerd secretorisch fenotype (SASP), dat de gezonde cellen om hen heen beschadigt (Coppé et al., 2008). Senolytics zijn geneesmiddelen die zijn ontworpen om senescente cellen selectief te doden.

Bij dieren. In 2011 hebben onderzoekers muizen genetisch gemanipuleerd zodat hun senescente cellen op verzoek konden worden verwijderd. Door ze te verwijderen vertraagde de leeftijdsgebonden schade in vet, spieren en het oog (Baker et al., 2011). Bij normale muizen verlengde het verwijderen van deze cellen op middelbare leeftijd de gemiddelde levensduur met 24 tot 27 procent (Baker et al., 2016). De eerste senolytische combinatie van geneesmiddelen, dasatinib plus quercetine, werd in 2015 gevonden (Zhu et al., 2015). Gegeven aan zeer oude muizen, verbeterde het fysieke functie en verhoogde de resterende levensduur met 36 procent (Xu et al., 2018). Fisetin, een natuurlijke verbinding die in aardbeien wordt gevonden, verlengde de levensduur wanneer deze werd gegeven aan oude muizen (Yousefzadeh et al., 2018).
Bij mensen. De eerste menselijke resultaten zijn klein en gemengd. Bij 14 mensen met een longziekte, idiopathische pulmonale fibrose, verbeterde drie weken dasatinib plus quercetine de loopafstand en snelheid, hoewel niet de longfunctie, in een proef zonder placebogroep (Justice et al., 2019). Bij negen mensen met diabetische nierziekte verminderden de geneesmiddelen senescente cellen in vet en huid en verlaagden ontstekingssignalen in het bloed (Hickson et al., 2019). Maar in een gerandomiseerde studie bij 60 oudere vrouwen verbeterden de medicijnen het bot niet over het algemeen; alleen vrouwen met de meest senescente cellen leken te profiteren (Farr et al., 2024). In een haalbaarheidsstudie bij vijf mensen met de ziekte van Alzheimer bereikte dasatinib het vocht rond de hersenen, maar quercetine niet (Gonzales et al., 2023). Grotere fisetin proeven bij de Mayo Clinic zijn nog steeds aan de gang (ClinicalTrials.gov NCT03675724).
Het eerste bedrijf dat rond senolytics werd gebouwd, Unity Biotechnology, testte een ooginjectie, UBX1325 (foselutoclax), voor diabetische oogziekten. Na een bemoedigende vroege proef, miste een grotere fase 2-studie die het vergelijkt met een standaardbehandeling zijn hoofddoel (Unity Biotechnology, 2025), en het bedrijf werd later dat jaar ontbonden (SEC-aanvraag, 2025).
Risico’s. Dasatinib is een kankergeneesmiddel met ernstige bijwerkingen, waaronder effecten op bloedbeelden. Senescente cellen hebben ook nuttige functies, bijvoorbeeld bij wondgenezing, dus het verwijderen ervan is niet zonder risico.
NAD+, NMN en NR
Bewijskracht: vroeg of speculatief
Wat het is. NAD+ is een klein molecuul dat elke cel nodig heeft om voedsel in energie om te zetten en DNA te herstellen. De niveaus van het hormoon dalen met de leeftijd in verschillende weefsels. Twee precursoren die het lichaam kan omzetten in NAD+, nicotinamide mononucleotide (NMN) en nicotinamide riboside (NR), worden verkocht als supplementen.
Bij dieren. Bij muizen verlichtte een jaar NMN in drinkwater verschillende leeftijdsgebonden veranderingen, waaronder gewichtstoename en afnemend energieverbruik (Van der Veen et al., 2016), en NR verbeterde de mitochondriale en stamcelfunctie en verlengde het leven bescheiden bij oude muizen (Van der Veen et al., 2016). Maar toen het Interventions Testing Program NR met zijn rigoureuze ontwerp testte, verlengde het de levensduur bij geen van beide geslachten (Harrison et al., 2021).
Bij mensen. NR en NMN verhogen op betrouwbare wijze NAD+ in het bloed (Martens et al., 2018). De bekendste positieve proef gaf NMN aan 25 vrouwen met prediabetes gedurende tien weken: de spierinsulinegevoeligheid verbeterde met ongeveer 25 procent, terwijl bloeddruk, bloedvet en lichaamssamenstelling niet veranderden (Yoshino et al., 2021). In een kleine proef in de ziekte van Parkinson, verhoogde NR NAD in de hersenen met milde klinische verbetering (Brakedal et al., 2022); een grotere proef is gebeëindigd en zijn resultaten worden verwacht. Recensies die de studies tot nu toe bundelen, vinden dat de supplementen op korte termijn veilig zijn, maar meestal geen duidelijk voordeel hebben voor bloedsuiker, bloedvetten of spieren (Zhang et al., 2025; Prokopidis et al., 2025). Wat niet is aangetoond: dat het verhogen van NAD+ veroudering vertraagt of een ziekte bij mensen voorkomt.
Regeling. In 2022 zei de Amerikaanse Food and Drug Administration dat NMN niet als voedingssupplement kon worden verkocht omdat het werd bestudeerd als een medicijn; in september 2025 keerde het die mening om (FDA, 2025). Het feit dat een product in de aanbieding is, zegt niets over of het werkt.
Sirtuines en het resveratrolverhaal
Bewijskracht: vroeg of speculatief
Wat het is. Sirtuines zijn een familie van enzymen, zeven in zoogdieren, die NAD+ gebruiken om DNA-reparatie, metabolisme en genactiviteit te controleren. In 2003 meldde een studie dat resveratrol, een stof die in rode druiven wordt aangetroffen, activeerde een sirtuïne en verlengde het leven van gist (Howitz et al., 2003). In 2006 verbeterde resveratrol de gezondheid en overleving van muizen op een calorierijk dieet (Baur et al., 2006). In 2008 kocht het geneesmiddelenbedrijf GSK Sirtris, een bedrijf dat sirtuin activators ontwikkelt, voor ongeveer $720 miljoen (GSK en Sirtris, 2008).
Waarom het vervaagde. Het verhaal hield niet goed stand. Resveratrol verlengde de levensduur van normale muizen op een normaal dieet niet (Pearson et al., 2008), ook niet in het Interventions Testing Program (Miller et al., 2011). Biochemici ontdekten dat de schijnbare activering van het sirtuin SIRT1 afhankelijk was van een kunstmatige fluorescentie-tag die in de test werd gebruikt (Kaeberlein et al., 2005; Pacholec et al., 2010). En de oorspronkelijke levensduureffecten van extra sirtuïne bij wormen en vliegen verdwenen grotendeels toen de genetische achtergronden goed werden gecontroleerd (Burnett et al., 2011).
Wat geloofwaardig blijft. Sirtuins zijn nog steeds van belang. Muizen die zijn ontworpen om meer van één sirtuïne, SIRT6, te maken, leefden langer: alleen mannen in de eerste studie (Kanfi et al., 2012), en in een latere studie 27 procent langer gemiddeld leven bij mannen en 15 procent bij vrouwen, met minder kwetsbaarheid (Roichman et al., 2021). Dat is genetica, geen pil. Er is geen sirtuin-activerend supplement aangetoond dat het veroudering bij mensen vertraagt.
Telomeres en telomerase
Bewijskracht: vroeg of speculatief
Wat het is. Telomeren zijn herhaalde stukken DNA die de uiteinden van onze chromosomen afdekken, zoals de plastic punten op schoenveters. Ze worden een beetje korter elke keer dat de meeste cellen zich delen; als ze te kort worden, stopt de cel met delen of sterft deze. Een enzym genaamd telomerase kan ze opnieuw opbouwen. Elizabeth Blackburn, Carol Greider en Jack Szostak deelden in 2009 de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor het ontdekken hoe dit werkt (Nobelprijs voor de Vrede, 2009).

Bij dieren. In 2012 gaf een team van het Spaanse National Cancer Research Centre volwassen muizen een gentherapie die telomerase weer aanzette. De mediane levensverwachting steeg met 24 procent bij muizen die één jaar oud werden behandeld en met 13 procent bij muizen die twee jaar oud werden behandeld, zonder toename van kanker (Bernardes de Jesus et al., 2012). Het blijft een belangrijk maar grotendeels niet-gerepliceerd resultaat.
Het kankerprobleem. Kankercellen moeten zich zonder beperking delen, en de meeste doen dit door telomerase aan te zetten: in een baanbrekend onderzoek hadden 90 van de 101 tumormonsters telomeraseactiviteit, en geen van de 50 normale weefsels (Kim et al., 1994). Mensen wiens genen hen langere telomeren geven, hebben een lager risico op coronaire hartziekte, maar een hoger risico op verschillende soorten kanker, waaronder glioom, longadenocarcinoom en melanoom (Van der Veen et al., 2017). Korte telomeren zijn niet eenvoudig “slecht” en lange “goed”.
In mensen. Sommige zeldzame erfelijke ziekten, zoals dyskeratosis congenita, worden veroorzaakt door een defect telomerase en leiden tot falende beenmerg, longlittekens en vroegtijdige dood (Armanios en Blackburn, 2012). In een proef bij deze patiënten verlengde het hormoon danazol de telomeren bij 11 van de 12 mensen die konden worden beoordeeld (Townsley et al., 2016). Dat is een behandeling voor een zeldzame ziekte, niet voor veroudering. Wees sceptisch over elke claim dat een product of kliniek “je telomeren verlengt” om je jonger te maken: in 2015 zei het hoofd van een bedrijf dat ze een onbewezen telomerase-gentherapie had ontvangen in het buitenland, maar de claims zijn nooit onafhankelijk geverifieerd in een peer-reviewed studie (MIT Technology Review, 2015).
Gedeeltelijke herprogrammering met Yamanaka-factoren
Bewijskracht: sterk bij dieren, eerste menselijke proef aan de gang
Wat het is. In 2006 toonde Shinya Yamanaka aan dat het inschakelen van slechts vier genen, nu de De Yamanaka-factoren (OCT4, SOX2, KLF4 en c-MYC, of OSKM), verandert een volwassen huidcel terug in een embryonachtige stamcel die elk celtype kan worden (Takahashi en Yamanaka, 2006). Hij deelde hiervoor in 2012 de Nobelprijs voor de Vrede (Nobelprijs, 2012). Onderweg wordt de leeftijd van de cel weggeveegd: de chemische sporen op het DNA keren terug naar een jeugdig patroon. Het idee van gedeeltelijke herprogrammering is om de factoren slechts kort aan te zetten, lang genoeg om de ouderdomsvlekken opnieuw in te stellen maar niet lang genoeg voor de cel om te vergeten wat het is.

In dieren. In 2016 kregen muizen die vroegtijdig verouderen OSKM in cycli, twee dagen aan en vijf dagen uit. Hun organen vertoonden minder tekenen van veroudering en ze leefden langer (Van der Veen et al., 2016). In 2020 werden drie van de factoren (OSK, zonder het kankergebonden c-MYC) in de ogen van muizen met een glaucooma-achtig letsel en oude muizen toegediend. Ze herstelden hun gezichtsvermogen door de markeringen op het DNA van hun zenuwcellen te resetten (Lu et al., 2020). Langdurige gedeeltelijke herprogrammering in normaal verouderende muizen verschoof veel moleculaire markers naar een jongere staat (Browder et al., 2022), en in een kleine studie verdubbelde een OSK-gentherapie die aan zeer oude mannelijke muizen werd gegeven hun resterende gemiddelde levensverwachting (Macip et al., 2024).

Risico’s. Te ver gaan is gevaarlijk. Wanneer de factoren continu in levende muizen werden ingeschakeld, verloren cellen hun identiteit en vormden tumoren die teratomen worden genoemd (Abad et al., 2013); in een ander onderzoek veroorzaakte continue OSKM lever- en darmfalen en overlijden binnen ongeveer een week (Parras et al., 2023). Het beheersen van de dosis, de timing en welke cellen de genen ontvangen is de centrale uitdaging.
De bedrijven en de eerste proef. Gedeeltelijke herprogrammering heeft enkele van de grootste investeringen in biotechnologie aangetrokken. Altos Labs Gestart in januari 2022 met $3 billion (Altos Labs, 2022). Retro Biosciences, backed with $180 miljoen door Sam Altman (MIT Technology Review, 2023), werkt aan herprogrammering en zegt dat zijn eerste medicijn, een pil gericht op cellulaire recycling, in 2025 een fase 1-studie heeft ingevoerd (Retro Biowetenschappen, 2026). NieuweLimiet Het bedrijf heeft in 2026 $435 miljoen opgehaald en zegt dat het een eerste proef op mensen met een levertherapie plant (Nieuwe limiet, 2026De eerste herprogrammeertherapie die mensen bereikt is de therapie van het bewustzijn. ER-100 van Life Biosciences (NL), een OSK-gentherapie die in het oog wordt geïnjecteerd voor twee ziekten van de oogzenuw, glaucoom en niet-arteritische anteriore ischemische optische neuropathie (NAION).De Amerikaanse Food and Drug Administration heeft de proef in januari 2026 goedgekeurd (Levenswetenschappen, 2026), en de eerste patiënt werd behandeld in juni 2026 in een fase 1 veiligheidsonderzoek van 18 mensen (ClinicalTrials.gov NCT07290244; Levenswetenschappen, 2026De resultaten zullen jaren duren. Bedrijfsaankondigingen zijn geen peer-reviewed bewijs en we zullen deze pagina bijwerken zodra de resultaten gepubliceerd worden.
Andere serieuze wegen
Drugs die de levensduur van muizen verlengen
Bewijsmateriaal: sterk in dieren
Sinds 2004 heeft het Interventions Testing Program 54 verbindingen getest in meer dan 30.000 muizen (Jiang et al., 2025). Het ontwerp is strikt: dezelfde test wordt uitgevoerd in drie laboratoria, met genetisch gevarieerde muizen, dus een resultaat moet in alle drie de laboratoria kloppen. Naast rapamycine, zijn verschillende verbindingen doorgegeven: het diabetesmedicijn acarbose voegde 22 procent toe aan de gemiddelde levensverwachting van mannen maar slechts 5 procent bij vrouwen (Harrison et al., 2014); 17-alpha-estradiol, een zwakke vorm van oestrogeen, voegde 19 procent toe bij mannen en niets bij vrouwen (Strong et al., 2016); en het diabetesmedicijn canagliflozine voegde alleen 14 procent toe bij mannen (Miller et al., 2020). Rapamycine gecombineerd met acarbose gaf de grootste winst tot nu toe: 34 procent bij mannen en 28 procent bij vrouwen (Strong et al., 2022). Waarom mannen zo veel vaker profiteren is op zich al een belangrijke vraag. Geen van deze medicijnen is getest op veroudering bij mensen.

Metformine en de TAME-studie
Bewijskracht: vroeg of speculatief
Metformine is een goedkoop diabetesmedicijn dat al meer dan zestig jaar wordt gebruikt. Een studie uit 2014 van Britse gezondheidsgegevens toonde aan dat mensen met diabetes die metformine namen iets langer leefden dan vergelijkbare mensen zonder diabetes (Bannister et al., 2014), waardoor het een belangrijke kandidaat werd voor een anti-aging medicijn. De TAME studie (Targeting Aging with Metformin) werd ontworpen om te testen of het samen hartziekten, kanker, dementie en overlijden bij oudere volwassenen vertraagt, en om regelgevers ervan te overtuigen dat veroudering iets is waar een geneesmiddel zich op kan richten (Barzilai et al., 2016). Vanaf september 2026 konden we geen gepubliceerde resultaten vinden. Ondertussen is de zaak verzwakt: een Deense studie met tweelingen vond geen overlevingsvoordeel voor metforminegebruikers (Keys et al., 2022); metformine alleen verlengde de levensduur van muizen in het Interventions Testing Program niet significant (Strong et al., 2016); en in twee studies bij oudere volwassenen maakte het de voordelen van lichaamsbewegingstraining af (Konopka et al., 2019; Walton et al., 2019).
GLP-1 geneesmiddelen
Bewijskracht: veelbelovende menselijke proeven
Geneesmiddelen zoals semaglutide bootsen een darmhormoon, GLP-1, na en werden ontwikkeld voor diabetes en obesitas. In de SELECT-studie van 17.604 mensen met obesitas en hartziekten verminderde semaglutide hartaanvallen, beroertes en cardiovasculaire sterfgevallen met 20 procent (Lincoff et al., 2023). Een studie van Amerikaanse veteranen met diabetes koppelde GLP-1 geneesmiddelen aan een lager risico op vele aandoeningen, waaronder dementie, verslaving en infecties, en een hoger risico op anderen, zoals spijsverteringsproblemen en pancreatitis (Xie, Choi and Al-Aly, 2025), maar dergelijke observationele studies kunnen de oorzaak niet bewijzen. En in twee grote proeven bij de vroege ziekte van Alzheimer vertraagde orale semaglutide de afname niet (Cummings et al., 2026). Dit zijn krachtige medicijnen voor specifieke ziekten; of ze veroudering zelf vertragen is onbekend.
Calorie beperking
Bewijskracht: veelbelovende menselijke proeven
Minder eten zonder ondervoeding verlengt het leven van veel soorten, en het was de eerste “anti-aging interventie” ooit gevonden. Bij apen leken de twee grote langetermijnstudies het in eerste instantie niet eens te zijn, maar een gezamenlijke analyse concludeerde dat caloriebeperking wel degelijk de gezondheid en overleving verbetert wanneer rekening wordt gehouden met de details van dieet en leeftijd (Van der Veen et al., 2017). In de CALERIE 2-studie werden 218 gezonde, niet zwaarlijvige volwassenen gevraagd om twee jaar lang 25 procent minder te eten en slaagden ze erin ongeveer 12 procent af te vallen. Hun bloeddruk, cholesterol en insulinegevoeligheid verbeterden (Kraus et al., 2019), en een maatstaf voor het tempo van biologische veroudering, DunedinPACE, vertraagde met 2 tot 3 procent, hoewel twee andere klokken niet veranderden (Waziry et al., 2023). Calorie-beperking kan spieren en botten kosten, en is niet veilig voor mensen met of risico op eetstoornissen, of voor kwetsbare ouderen.
Jong bloed en plasma uitwisseling
Bewijskracht: vroeg of speculatief
Wanneer de bloedsomloop van een oude en een jonge muis samenkomen, herstellen sommige weefsels van de oude muis, zoals spier en lever, zichzelf beter (Van der Veen et al., 2005). Eén bloedeiwit, GDF11, werd geprezen als de verjongende factor, maar later werk kon de resultaten niet reproduceren (Egerman et al., 2015). Sommige onderzoekers denken nu dat het verdunnen van schadelijke factoren in oud bloed belangrijker is dan het toevoegen van jong bloed: bij oude muizen verbeterde het vervangen van de helft van het plasma door een zout- en albumineoplossing spier-, lever- en hersenweefsel (Mehdipour et al., 2020). In een kleine placebo-gecontroleerde studie verschoof herhaalde therapeutische plasmawisseling (vervangen van plasma met een oplossing van albumine) verschillende epigenetische klokken naar een jongere leeftijd (Fuentealba et al., 2025), en in een studie bij de ziekte van Alzheimer vertraagde het de afname van dagelijkse activiteiten bij mensen met matige ziekte (Boada et al., 2020). In 2019 waarschuwde de Amerikaanse Food and Drug Administration het publiek dat infusies van plasma van jonge donoren “geen bewezen klinisch voordeel” hebben en echte risico’s met zich meebrengen (FDA, 2019).
Epigenetische klokken: het meten van biologische leeftijd
Een meetinstrument, geen behandeling
Om te testen of iets veroudering vertraagt, hebben onderzoekers een manier nodig om dit te meten zonder tientallen jaren te wachten.Epigenetische klokken lezen de chemische markeringen (methylatie) op honderden plaatsen in het DNA en schatten de leeftijd aan de hand van het patroon. De eerste, door Steve Horvath, werkte over tientallen weefsels (Horvath, 2013; Hannum et al., 2013). Latere klokken werden getraind om gezondheid te voorspellen in plaats van kalenderleeftijd: PhenoAge (Levine et al., 2018), GrimAge, die sterk de tijd tot de dood voorspelt (Lu et al., 2019), en DunedinPACE, die schat hoe snel iemand nu veroudert, zoals een snelheidsmeter (Belsky et al., 2022). Mensen wiens klokken vooruitlopen op hun leeftijd sterven gemiddeld eerder (Chen et al., 2016).
Wat ze ons nog niet kunnen vertellen: of het terugdraaien van een klok iemand gezonder maakt. Een behandeling kan de merken veranderen zonder de biologie eronder te veranderen. Klokken kunnen ook lawaaierig zijn: hetzelfde bloedmonster dat twee keer wordt gemeten, heeft metingen gegeven die tot negen jaar uit elkaar liggen, hoewel verbeterde versies dit verminderen (Higgins-Chen et al., 2022). De tests van de “biologische leeftijd” van de consument variëren zeer en zouden geen medische beslissingen moeten leiden.
Wat is vandaag bewezen in mensen
Bewijsmateriaal: bewezen in mensen
Terwijl de bovenstaande wetenschap rijpt, komt het sterkste bewijs voor gezondere jaren uit gewoonten en behandelingen die zijn getest op zeer grote aantallen mensen. Geen van deze middelen keert het verouderingsproces om, maar samen stellen ze de ouderdomsziekten jaren uit en de meeste kosten weinig of niets.
Lichamelijke activiteit. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt 150 tot 300 minuten matige activiteit, of 75 tot 150 minuten krachtige activiteit, elke week aan, met spierkrachttraining op twee of meer dagen en, voor oudere volwassenen, evenwichtstraining om vallen te voorkomen. Regelmatige lichaamsbeweging wordt geassocieerd met een lager risico op hart- en vaatziekten, beroertes, diabetes type 2, verschillende vormen van kanker, depressie en dementie (WHO, 2020). Krachttraining bouwt spieren op elke leeftijd.

Niet roken. Mensen die stoppen met roken voordat ze ongeveer 40 zijn, vermijden meer dan 90 procent van het extra risico op overlijden door verder te gaan (Jha et al., 2013). Op elke leeftijd stoppen helpt.
Bloeddruk en cholesterol. In de SPRINT-studie verminderde intensieve bloeddrukcontrole cardiovasculaire gebeurtenissen en sterfgevallen, en verminderde milde cognitieve stoornissen (SPRINT MIND, 2019). Hoge bloeddruk heeft meestal geen symptomen, dus het meten ervan is de enige manier om dit te weten.

Op dieet. In de PREDIMED-studie verminderde een mediterraan dieet aangevuld met olijfolie of noten belangrijke cardiovasculaire gebeurtenissen met ongeveer 30 procent in vergelijking met een vetarme voeding (Van der Veen et al., 2018). De WHO stelt dat geen enkel alcoholgehalte veilig is voor de gezondheid; minder is beter.
Slaap. Volwassenen wordt geadviseerd om minstens zeven uur per nacht regelmatig te slapen (Van der Veen et al., 2015Slaapapneu is een aandoening die vaak voorkomt bij mensen met een chronische slaapstoornis, zoals astma, longziekten en hart- en vaatziekten.
Sociale connectie. In een grote meta-analyse hadden mensen met sterkere sociale relaties ongeveer 50 procent meer kans om te overleven gedurende de studieperioden (Holt-Lunstad et al., 2010).
Hearing, vision and vaccines. Hearing loss is the largest single modifiable risk factor for dementia identified by the Lancet Commission, which links 45 percent of dementia cases to 14 modifiable factors (Livingston et al., 2024). In de ACHIEVE studie vertraagde een hooropname de cognitieve achteruitgang met ongeveer 48 procent gedurende drie jaar bij oudere volwassenen met een hoger risico (Lin et al., 2023). Een natuurlijk experiment in Wales toonde aan dat gordelroos vaccinatie werd gevolgd door ongeveer 20 procent minder dementie diagnoses over een periode van zeven jaar (Eyting et al., 2025).

Wanneer hele plaatsen veranderen. De grootste winst is gekomen wanneer gemeenschappen samen veranderden. In Noord-Karelië, Finland, verminderde een regionaal programma uit 1972 roken, cholesterol en bloeddruk en sterfgevallen door coronaire hartziekte onder mensen van 35 tot 64 jaar met 82 procent bij mannen en 84 procent bij vrouwen in 2012 (Jousilahti et al., 2016; Puska et al., 2016). Nadat Schotland in 2006 het roken in gesloten openbare ruimtes verbood, daalde het aantal ziekenhuisopnames voor hartaanvallen en onstabiele angina met 17 procent in een jaar (Pell et al., 2008). In de Finse FINGER-studie verbeterde een tweejarig programma van dieet, lichaamsbeweging, hersentraining en vasculaire controles het denken en geheugen bij mensen met risico op dementie (Ngandu et al., 2015), en in Taketoyo, Japan, hadden ouderen die deelnamen aan gemeenschappelijke salons ongeveer de helft minder kans om gedurende vijf jaar een handicap te ontwikkelen (Hikichi et al., 2015).
De krachtigste interventies voor een langer leven die ooit zijn getest, kosten bijna niets: bewegen, slapen, niet roken en verbonden blijven. De nieuwe wetenschap wil ze aanvullen, niet vervangen.
Hoe langer gezond leven de bevolking zou veranderen
De wereld maakt een demografische omslag door die nog nooit eerder is voorgekomen. Volgens de Verenigde Naties bedraagt het mondiale vruchtbaarheidscijfer nu 2,25 geboorten per vrouw, tegenover 3,31 in 1990; meer dan de helft van alle landen en gebieden heeft een vruchtbaarheid onder het vervangingsniveau van ongeveer 2,1, en bijna één op de vijf onder 1,4. De wereldbevolking, 8,2 miljard in 2024, zal naar verwachting halverwege de jaren 2080 een piek bereiken van ongeveer 10,3 miljard en tegen 2100 iets dalen tot 10,2 miljard. In 63 landen en gebieden, die 28 procent van de mensheid omvatten, heeft de bevolking al een piek bereikt. Tegen het einde van de jaren 2070 zal het aantal mensen van 65 jaar en ouder naar verwachting groter zijn dan het aantal kinderen onder de 18 jaar (VN Wereldbevolkingsvooruitzichten 2024). De redenen waarom de vruchtbaarheid daalt, en waarom de Local Solar System Foundation voorlichting en echte keuzes voor elk gezin steunt, staan beschreven op onze pagina over bevolking, consumptie en hulpbronnen.
Een oudere bevolking wordt meestal omschreven als een last: minder werknemers die meer gepensioneerden moeten onderhouden. De standaardmeting, de ouderdomsafhankelijkheidsratio, telt mensen van 65 jaar en ouder op elke 100 personen van 20 tot 64 jaar. Berekend op basis van de VN-cijfers was het in 2024 18 voor de wereld en wordt verwacht dat het in 2050 29 zal zijn en in 2100 44; in Japan is het al 55 (UN World Population Prospects 2024).
Ouderdom is geen vast getal
Die maatstaf gaat ervan uit dat een 65-jarige in 2100 net zo kwetsbaar zal zijn als een 65-jarige in 1950. De demografen Warren Sanderson en Sergei Scherbov betoogden dat dit misleidend is. Zij stelden voor om de leeftijd te meten aan de hand van het aantal jaren dat mensen nog moesten leven, niet aan de hand van het aantal jaren dat ze al hadden geleefd. Ze toonden aan dat populaties door deze maatstaf “jonger” kunnen worden, zelfs als hun gemiddelde leeftijd stijgt (Sanderson en Scherbov, 2005; Sanderson en Scherbov, 2010). Een versie stelt de drempel van ouderdom vast waar de resterende levensverwachting onder de 15 jaar daalt: voor Franse vrouwen was dat 58 in 1900 en bijna 75 in 2012 (Sanderson and Scherbov, 2015).
Het sleutelwoord is gezond. Wereldwijd steeg de levensverwachting tussen 2000 en 2019 van 66,8 naar 73,1 jaar, terwijl het verschil tussen levensverwachting en gezonde levensverwachting groter werd van 8,5 naar 9,6 jaar (WHO Global Health Observatory; Garmany and Terzic, 2024). Extra jaren in slechte gezondheid zetten gezinnen en zorgstelsels onder druk. Extra jaren in goede gezondheid zijn anders: mensen kunnen blijven werken als ze dat willen, voor anderen zorgen, vrijwilligerswerk doen, leren en bijdragen. Daarom is de wetenschap op deze pagina belangrijk voor de bevolking, niet alleen voor individuen.
De bovenstaande grafiek is een illustratie, geen voorspelling. Het gebruikt de door de VN voorspelde bevolking en stelt één vraag: als mensen gezonde jaren zouden winnen en de leeftijd waarop ze meestal stoppen met werken en meer ondersteuning nodig hebben, met hen mee zou stijgen, hoe zou het evenwicht dan veranderen? Als die lijn van 65 naar 70 zou verschuiven, zou de wereld in 2100 ongeveer 31 oudere mensen per 100 personen in de werkende leeftijd hebben in plaats van 44; op 75-jarige leeftijd, ongeveer 21, dicht bij het huidige niveau. De aannames zijn groot: dat extra jaren gezond zijn, dat werk en pensioenen zich aanpassen, en dat de winsten iedereen bereiken, niet alleen de rijken.
Later, gezonder ouderschap
Ouders krijgen bijna overal later kinderen. In de OESO-landen is de gemiddelde leeftijd van moeders bij hun eerste bevalling gestegen van 26,4 in 2000 tot 29,6 in 2024 (OESO Familie Database). De eierstokken vertonen een duidelijke veroudering eerder dan de meeste andere weefsels in het lichaam (Garnizoen, 2026), en de dalende vruchtbaarheid in de late dertiger- en veertigerjaren beperkt hoeveel kinderen mensen die later beginnen kunnen krijgen. Onderzoek naar reproductieve veroudering is nu een onderdeel van geroscience: bijvoorbeeld, de VIBRANT-studie aan Columbia University testte of lage doses rapamycine het verlies van eicellen bij vrouwen tussen 35 en 45 jaar kunnen vertragen (ClinicalTrials.gov NCT05836025); de resultaten zijn nog niet gepubliceerd. Als de reproductieve veroudering veilig kan worden vertraagd, kunnen mensen die kinderen willen later kinderen krijgen, zonder de druk van een sluitend venster.
Waarom veel demografen verwachten dat de daling zal duren
Het is belangrijk om eerlijk te zijn over de tegenovergestelde mening. De voorspellers van de Global Burden of Disease verwachten dat 155 van de 204 landen en gebieden een vruchtbaarheid onder het vervangingsniveau zullen hebben in 2050 en 198 tegen 2100; van de 47 landen waar de vruchtbaarheid is hersteld, zijn er slechts drie teruggekeerd boven het vervangingsniveau (GBD 2021 Vruchtbaarheid en prognose Medewerkers, 2024). De VN schat dat het zeer onwaarschijnlijk is dat landen met een zeer lage vruchtbaarheid, waarvan de bevolking al zijn piek heeft bereikt, binnen 30 jaar weer tot vervanging zullen terugkeren (UN World Population Prospects 2024). Sommige demografen beschrijven een mogelijke Lage vruchtbaarheid val, waarin kleinere generaties, kleinere ideale gezinsgroottes en economische druk elkaar versterken (Lutz, Skirbekk en Testa, 2006), en de economen Dean Spears en Michael Geruso betogen dat zonder een verandering in koers, de wereldbevolking voor een lange tijd na zijn piek zou kunnen krimpen (Spears en Geruso, 2025). Langere levens alleen lossen dit niet op: ze nemen langzaam af, maar op de lange termijn krimpt een bevolking die te weinig kinderen krijgt nog steeds.
Onze hypothese: de daling is een tijdelijk probleem
De Local Solar System Stichting is van mening dat bevolkingsafname een Tijdelijk probleem met de website, een overgang om je aan aan te passen in plaats van een permanente crisis. We presenteren dit als een hypothese, met onze redenen en met het bewijs dat het juist of onjuist zou bewijzen.
De redenering.
- Langere gezonde levens betekenen dat er minder geboorten nodig zijn voor een stabiele bevolking. In een bevolking die niet groeit noch krimpt, is de omvang gelijk aan het aantal geboortes per jaar vermenigvuldigd met de levensverwachting bij de geboorte, een basisidentiteit van demografie (Preston, Heuveline en Guillot, 2001). Als de levensverwachting zou stijgen van ongeveer 73 naar 90 jaar, dan zou dezelfde bevolking kunnen worden gehandhaafd met ongeveer een vijfde minder geboorten per jaar.
- Gezondheid, niet leeftijd, bepaalt wie ondersteuning nodig heeft. Als geroscience de ouderdomsziekten zelfs maar een paar jaar uitstelt, zou de effectieve afhankelijkheidsratio dicht bij de huidige ratio kunnen blijven, zelfs als de bevolking ouder wordt, zoals bovenstaande grafiek illustreert.
- Een langer vruchtbaar venster zou mensen de kinderen kunnen geven die ze willen. Als reproductieve veroudering veilig kan worden vertraagd, betekent ouder worden op latere leeftijd niet langer minder kinderen.
- De vruchtbaarheid is al eerder hersteld. Onder de meest ontwikkelde landen hebben sommige studies aangetoond dat verdere vooruitgang in ontwikkeling geassocieerd werd met een stijgende vruchtbaarheid (Myrskylä, Kohler en Billari, 2009), vooral waar werk en gezinsleven gemakkelijker te combineren zijn (Luci-Greulich en Thévenon, 2014), hoewel deze bevinding betwist wordt (Harttgen en Vollmer, 2014).
- Een zachtere daling geeft tijd om zich aan te passen. De VN voorspelt een langzame piek en een lichte daling deze eeuw, geen ineenstorting, waardoor de wetenschap, het werk- en gezinsbeleid tientallen jaren overhouden om zich aan te passen.
Wat zou het testen. De hypothese zou steun krijgen als: de gezonde levensverwachting sneller stijgt dan de levensverwachting, waardoor het verschil wordt gesloten; een proef laat zien dat één interventie meerdere ouderdomsziekten tegelijkertijd uitstelt, zoals TAME was ontworpen om te doen; geboortes op hogere leeftijden zoveel toenemen dat de gezinsomvang niet meer daalt; en projecties van afhankelijkheid op oude leeftijd gemeten door gezondheid, in plaats van door vaste leeftijd, stabiel blijven. Het zou verzwakt worden als de kloof tussen gezonde jaren blijft groeien, als de eerste menselijke proeven met rapamycine, senolytica en herprogrammering mislukken, en als de vruchtbaarheid blijft dalen zelfs waar ouders een lang, gezond leven hebben, goede ondersteuning en echte keuze. We zullen het bewijs volgen en deze pagina bijwerken zodra het binnenkomt.
Een wereld met minder, langer levende mensen kan ook een lichtere wereld zijn op de planeet, daarom hoort deze vraag bij het werk van de Local Solar SystemStichting over balans tussen mensen en hulpbronnen.
Wees voorzichtig: supplementen, klinieken en zelfexperimenteren
Organisaties die dit werk doen
Deze non-profitorganisaties publiceren wat ze doen en rapporteren meetbare resultaten. Als u gezond ouder worden wilt ondersteunen, kijk dan naar hun werk en overweeg om rechtstreeks aan hen te doneren via hun eigen websites. De Local Solar System Foundation heeft geen enkele band met een van hen en ontvangt niets van hen. Lees voordat je geeft eerst de jaarverslagen en rekeningen van elke organisatie.
- HelpAge International (Verenigd Koninkrijk, geregistreerde liefdadigheidsinstelling 288180). Werkt samen met partnerorganisaties in vele landen zodat ouderen toegang hebben tot gezondheidszorg, sociale zorg en inkomenszekerheid, en zet zich in voor hun rechten.
- Age UK (Verenigd Koninkrijk, geregistreerde liefdadigheidsinstelling 1128267). Biedt praktische ondersteuning aan ouderen die te maken hebben met armoede, isolatie en verwaarlozing, en onderzoekt en voert campagne voor beter beleid.
- British Heart Foundation (Verenigd Koninkrijk, geregistreerde liefdadigheidsinstelling 225971). De grootste onafhankelijke financier van onderzoek naar hart- en bloedsomloopziekten in het Verenigd Koninkrijk.
- American Heart Association (Verenigde Staten, belastingvrijgestelde non-profitorganisatie). Financieert onderzoek naar hart- en vaatziekten en beroertes en voert publieke programma’s uit op het gebied van preventie.
- Alzheimer’s Society (Verenigd Koninkrijk, geregistreerde liefdadigheidsinstelling 296645) en de Alzheimer’s Association (Verenigde Staten, belastingvrij non-profit). Beide ondersteunen mensen met dementie en hun mantelzorgers, en financieren onderzoek naar preventie, behandeling en zorg.
Hoe u kunt helpen
- Begin met wat bewezen is. Beweeg vandaag nog wat meer, doe kracht- en evenwichtsoefeningen en vraag een gezondheidsdeskundige om je bloeddruk te controleren.
- Test uw gehoor en ogen, en moedig ouders en grootouders aan om hetzelfde te doen.
- Houd contact. Bel iemand met wie je al een tijdje niet hebt gesproken; nodig een geïsoleerde buurman uit voor iets.
- Volg de proeven, niet de advertenties. Resultaten van geregistreerde studies, gepubliceerd in peer-reviewed tijdschriften, zijn wat telt.
- Wees sceptisch over wonderclaimsDeel deze pagina als je er een ziet.
- Help ons om deze pagina accuraat te houden. Onderzoekers, artsen en vertalers kunnen zich vrijwillig aanmelden op het bijdragebord.
Bronnen en verdere lezing
- Van der Veen et al. (2014), Gerowetenschap: het koppelen van veroudering aan chronische ziekte, Cell 159
- Van der Veen et al. (2013), De kenmerken van veroudering, Cell 153
- Van der Veen et al. (2023), De kenmerken van veroudering: een uitdijend universum, Cell 186
- Van der Meer et al. (2013), Aanzienlijke gezondheids- en economische voordelen van vertraagde veroudering kunnen een nieuwe focus voor medisch onderzoek rechtvaardigen, Health Affairs 32
- Scott, Ellison en Sinclair (2021), De economische waarde van het richten op veroudering, Nature Aging 1
- Het Amerikaanse Nationale Centrum voor Gezondheidsstatistieken (2026), NHIS Samenvatting van de gezondheidsstatistieken voor volwassenen, 2025 en het NHIS 2025-voorbeeldbestand voor volwassenen
- US National Cancer Institute, SEER*Explorer, kankerincidentie naar leeftijd, 2019 tot en met 2023
- Van der Veen et al. (2022), Schat de prevalentie van dementie en milde cognitieve stoornissen in de VS, JAMA Neurology 79
- Garmany en Terzic (2024), Global healthspan-lifespan gaps among 183 World Health Organization member states, JAMA Network Open 7
- Het Amerikaanse Nationale Instituut voor Veroudering, Interventions Testing Program
- Vézina, Kudelski en Sehgal (1975), Rapamycine (AY-22.989), een nieuw antifungaal antibioticum, Journal of Antibiotics 28
- Van der Veen et al. (2009), Rapamycine gevoerd laat in het leven verlengt de levensduur van genetisch heterogene muizen, Nature 460
- Van der Veen et al. (2011), Rapamycine, maar niet resveratrol of simvastatine, verlengt de levensduur van genetisch heterogene muizen, Journals of Gerontology A 66
- Van der Veen et al. (2014), Rapamycine-gemedieerde levensverlenging bij muizen is dosis- en geslachtsafhankelijk, Aging Cell 13
- Mannick et al. (2014), mTOR-remming verbetert de immuunfunctie bij ouderen, Science Translational Medicine 6
- Mannick et al. (2018), TORC1-remming verbetert de immuunfunctie en vermindert infecties bij ouderen, Science Translational Medicine 10
- Mannick et al. (2021), De biologie van veroudering aanpakken met mTOR-remmers om de immuunfunctie bij oudere volwassenen te verbeteren: gerandomiseerde fase 2b- en fase 3-studies, Lancet Healthy Longevity 2
- Van der Moel et al. (2025), Invloed van rapamycine op veiligheid en gezondheidsduur na één jaar: resultaten van de PEARL-studie, Veroudering 17
- Lee, Kuerec en Maier (2024), Veroudering tegengaan met rapamycine en derivaten ervan bij mensen: een systematische review, Lancet Healthy Longevity 5
- Van der Veen et al. (2012), Rapamycine-geïnduceerde insulineresistentie wordt gemedieerd door mTORC2-verlies en ontkoppeld van levensduur, Science 335
- De Amerikaanse Nationale Bibliotheek van Geneeskunde, DailyMed: sirolimus voorschrijven informatie
- Van der Veen et al. (2008), Senescentie-geassocieerde secretorische fenotypen onthullen cel-nonautonome functies van oncogeen RAS en de p53 tumorsuppressor, PLOS Biology 6
- Van der Veen et al. (2011), Clearance van p16Ink4a-positieve senescente cellen vertraagt veroudering gerelateerde aandoeningen, Nature 479
- Van der Veen et al. (2016), Natuurlijk voorkomende p16Ink4a-positieve cellen verkorten de gezonde levensduur, Nature 530
- Van der Hoek et al. (2015), De achilleshiel van senescente cellen: van transcriptoom tot senolytische geneesmiddelen, Aging Cell 14
- Xu et al. (2018), Senolytics verbeteren de fysieke functie en verhogen de levensverwachting op hoge leeftijd, Nature Medicine 24
- Yousefzadeh et al. (2018), Fisetine is een senotherapeutisch middel dat de gezondheid en levensduur verlengt, EBioMedicine 36
- Justice et al. (2019), Senolytics in idiopathische longfibrose: resultaten van een eerste-in-menselijke, open-label, pilotstudie, EBioMedicine 40
- Van der Veen et al. (2019), Senolytics verminderen senescente cellen bij mensen, EBioMedicine 47
- Farr et al. (2024), Effecten van intermitterende senolytische therapie op botmetabolisme bij postmenopauzale vrouwen: een gerandomiseerde fase 2-gecontroleerde studie, Nature Medicine 30
- Gonzales et al. (2023), Senolytische therapie bij milde ziekte van Alzheimer: een fase 1 haalbaarheidsonderzoek, Nature Medicine 29
- Unity Biotechnology (2025), ASPIRE fase 2b topline resultaten en certificaat van ontbinding, Amerikaanse Securities and Exchange Commission-aanvragen
- Van der Meer et al. (2016), Langdurige toediening van nicotinamidemononucleotide verzacht leeftijdsgebonden fysiologische achteruitgang bij muizen, Cell Metabolism 24
- Van der Veen et al. (2016), NAD + -aanvulling verbetert de mitochondriale en stamcelfunctie en verhoogt de levensduur bij muizen, Wetenschap 352
- Van der Veen et al. (2021), 17-a-estradiol laat in het leven verlengt de levensduur bij ouder wordende UM-HET3 mannelijke muizen; nicotinamide riboside en drie andere geneesmiddelen hebben geen invloed op de levensduur van beide geslachten, Aging Cell 20
- Van der Veen et al. (2018), Chronische nicotinamide riboside-suppletie wordt goed verdragen en verhoogt NAD + bij gezonde volwassenen van middelbare leeftijd en ouderen, Nature Communications 9
- Van der Veen et al. (2021), Nicotinamide mononucleotide verhoogt de spierinsulinegevoeligheid bij prediabetes vrouwen, Science 372
- Van der Veen et al. (2022), De NADPARK-studie: een gerandomiseerde fase I-studie van nicotinamide ribosidesuppletie bij de ziekte van Parkinson, Cell Metabolism 34
- Van der Veen et al. (2025), Doeltreffendheid van orale nicotinamidemononucleotidesuppletie op glucose- en lipidenmetabolisme bij volwassenen: een systematische review, Critical Reviews in Food Science and Nutrition 65
- Prokopidis et al. (2025), Het effect van nicotinamidemononucleotide en riboside op skeletspiermassa en -functie, Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle 16
- US Food and Drug Administration (2025), antwoord op burgerpetitie over NMN, dossier FDA-2023-P-0872
- Howitz et al. (2003), Kleine molecuul activatoren van sirtuins verlengen de levensduur van Saccharomyces cerevisiae, Nature 425
- Baur et al. (2006), Resveratrol verbetert de gezondheid en overleving van muizen op een calorierijk dieet, Nature 444
- Van der Veen et al. (2008), Resveratrol vertraagt leeftijdsgebonden verslechtering en bootst transcriptie-aspecten van dieetbeperkingen na zonder de levensduur te verlengen, Cell Metabolism 8
- Van der Veen et al. (2005), Substraat-specifieke activering van sirtuins door resveratrol, Journal of Biological Chemistry 280
- Van der Veen et al. (2010), SRT1720, SRT2183, SRT1460 en resveratrol zijn geen directe activatoren van SIRT1, Journal of Biological Chemistry 285
- Van der Veen et al. (2011), Afwezigheid van effecten van Sir2 overexpressie op levensduur in C. elegans en Drosophila, Nature 477
- GlaxoSmithKline en Sirtris Pharmaceuticals (2008), verklaring over het aanbod, Amerikaanse effecten- en beurscommissie
- Van der Veen et al. (2012), De sirtuïne SIRT6 reguleert de levensduur bij mannelijke muizen, Nature 483
- Van der Meer et al. (2021), Herstellen van energiehomeostase door SIRT6 verlengt een gezonde levensduur, Nature Communications 12
- De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde 2009 en 2012
- Bernardes de Jesus et al. (2012), Telomerase gentherapie bij volwassen en oude muizen vertraagt veroudering en verhoogt de levensduur zonder kanker te verhogen, EMBO Moleculaire Geneeskunde 4
- Van der Veen et al. (1994), Specifieke associatie van menselijke telomerase activiteit met onsterfelijke cellen en kanker, Science 266
- Telomeres Mendelian Randomization Collaboration, Haycock et al. (2017), Associatie tussen telomerenlengte en risico op kanker en niet-neoplastische ziekten, JAMA Oncology 3
- Armanios en Blackburn (2012), De telomerensyndromen, Nature Reviews Genetics 13
- Van der Veen et al. (2016), Danazol behandeling voor telomeren ziekten, NEJM 374
- Takahashi en Yamanaka (2006), Inductie van pluripotente stamcellen uit muizen embryonale en volwassen fibroblast culturen door gedefinieerde factoren, Cell 126
- Van der Veen et al. (2016), In vivo verbetering van leeftijdsgebonden kenmerken door gedeeltelijke herprogrammering, Cell 167
- Lu et al. (2020), Herprogrammeren om jeugdige epigenetische informatie te herstellen en het gezichtsvermogen te herstellen, Nature 588
- Browder et al. (2022), In vivo gedeeltelijke herprogrammering verandert leeftijdsgebonden moleculaire veranderingen tijdens fysiologische veroudering bij muizen, Nature Aging 2
- Macip et al. (2024), Gentherapie-gemedieerde gedeeltelijke herprogrammering verlengt de levensduur en keert leeftijdsgerelateerde veranderingen in verouderde muizen om, Cellular Reprogramming 26
- Van der Veen et al. (2013), Reprogramming in vivo produceert teratomas en iPS-cellen met totipotency-eigenschappen, Nature 502
- Van der Veen et al. (2023), In vivo herprogrammering leidt tot vroegtijdige dood in verband met lever- en darmfalen, Nature Aging 3
- Life Biosciences (2026), FDA-goedkeuring van IND voor ER-100 en eerste patiënt die wordt gedoseerd; onderzoeksrecord NCT07290244
- Bedrijfsaankondigingen: Altos Labs (2022), Retro Biosciences (2026), NewLimit (2026); en MIT Technology Review (2023) over Retro Biosciences
- Van der Veen et al. (2025), overzicht van het programma voor het testen van interventies, Journals of Gerontology A 80
- Van der Veen et al. (2014), Acarbose, 17-α-estradiol en nordihydroguaiaretic zuur verlengen de levensduur van muizen bij voorkeur bij mannen, * Aging Cell * 13
- Van der Veen et al. (2016), Langere levensduur bij mannelijke muizen die behandeld werden met een zwak oestrogeenagonist, een antioxidant, een α-glucosidaseremmer of een Nrf2-inductor, Aging Cell 15
- Van der Veen et al. (2008), Nordihydroguaiaretic zuur en aspirine verhogen de levensduur van genetisch heterogene mannelijke muizen, Aging Cell 7
- Van der Veen et al. (2019), Glycinesuppletie verlengt de levensduur van mannelijke en vrouwelijke muizen, Aging Cell 18
- Van der Veen et al. (2020), Canagliflozine verlengt de levensduur bij genetisch heterogene mannelijke maar niet vrouwelijke muizen, JCI Insight 5
- Van der Veen et al. (2022), Levensduurvoordelen voor de combinatie van rapamycine plus acarbose en voor captopril bij genetisch heterogene muizen, Aging Cell 21
- Bannister et al. (2014), Kunnen mensen met diabetes type 2 langer leven dan degenen zonder?, Diabetes, Obesitas en Metabolisme 16
- Van der Meer et al. (2016), Metformine als middel tegen veroudering, Cell Metabolism 23
- Van der Meer et al. (2022), Het bewijs van een overlevingsvoordeel bij type 2-diabetes behandeld met metformine opnieuw beoordelen in vergelijking met controles zonder diabetes, International Journal of Epidemiology 51
- Van der Veen et al. (2019), Metformine remt mitochondriale aanpassingen aan aërobe oefentraining bij oudere volwassenen, Aging Cell 18
- Van der Walt et al. (2019), Metformine verzacht spierhypertrofie in reactie op progressieve weerstandstraining bij oudere volwassenen (MASTERS), Aging Cell 18
- Van der Linden et al. (2023), Semaglutide en cardiovasculaire uitkomsten bij obesitas zonder diabetes (SELECT), NEJM 389
- Xie, Choi en Al-Aly (2025), De effectiviteit en risico’s van GLP-1 receptor agonisten in kaart brengen, Nature Medicine 31
- Van der Veen et al. (2026), Oraal semaglutide bij vroege ziekte van Alzheimer (evoke en evoke+), The Lancet 407
- Van der Veen et al. (2017), Caloriebeperking verbetert de gezondheid en overleving van resusapen, Nature Communications 8
- Van der Veen et al. (2019), 2 jaar caloriebeperking en cardiometaboliek risico (CALERIE), Lancet Diabetes & Endocrinology 7
- Van der Veen et al. (2023), Effect van langdurige calorische beperking op DNA-methylatiemaatregelen voor biologische veroudering, Nature Aging 3
- Van der Veen et al. (2005), Verjonging van verouderde voorlopercellen door blootstelling aan een jonge systemische omgeving, Nature 433
- Mehdipour et al. (2020), Verjonging van drie kiemlagen weefsels door oude bloedplasma uit te wisselen met zoutoplossing-albumine, Aging 12
- Van der Veen et al. (2015), GDF11 neemt toe met de leeftijd en remt de regeneratie van skeletspieren, Cell Metabolism 22
- Van der Veen et al. (2025), Multi-omics analyse onthult biomarkers die bijdragen aan biologische leeftijdsverjonging in reactie op therapeutische plasma-uitwisseling, Aging Cell 24
- Van der Veen et al. (2020), Een gerandomiseerde, gecontroleerde klinische studie van plasma-uitwisseling met albuminevervanging voor de ziekte van Alzheimer (AMBAR), Alzheimer’s & Dementia 16
- US Food and Drug Administration (2019), Verklaring waarin consumenten worden gewaarschuwd tegen het ontvangen van plasma-infusies van jonge donoren
- Horvath (2013), DNA-methylatie leeftijd van menselijke weefsels en celtypen, Genome Biology 14
- Hannum et al. (2013), Genoombrede methylatieprofielen onthullen kwantitatieve weergaven van menselijke verouderingssnelheden, Molecular Cell 49
- Van der Veen et al. (2018), Een epigenetische biomarker van veroudering voor levensduur en gezondheid (PhenoAge), Veroudering 10
- Lu et al. (2019), DNA-methylatie GrimAge voorspelt sterk levensduur en gezondheid, Veroudering 11
- Van der Veen et al. (2022), DunedinPACE, een DNA-methylatie biomarker van het tempo van veroudering, eLife 11
- Van der Veen et al. (2016), DNA-methylatie gebaseerde maatstaven van biologische leeftijd: meta-analyse die de tijd tot de dood voorspelt, Veroudering 8
- Van der Veen et al. (2022), Een computationele oplossing voor het versterken van de betrouwbaarheid van epigenetische klokken, Nature Aging 2
- Wereldgezondheidsorganisatie (2020), Richtlijnen voor lichamelijke activiteit en zittend gedrag
- Jha et al. (2013), Gevaren van roken in de 21e eeuw en voordelen van stoppen met roken in de Verenigde Staten, NEJM 368
- SPRINT MIND Investigators (2019), Effect van intensieve versus standaard bloeddrukcontrole op waarschijnlijke dementie, JAMA 321
- Struisvogel et al. (2018), Primaire preventie van hart- en vaatziekten met een mediterraan dieet, NEJM 378
- Van der Veen et al. (2015), Aanbevolen hoeveelheid slaap voor een gezonde volwassene, Slaap 38
- Van der Veen et al. (2010), Sociale relaties en sterfte risico, PLOS Medicine 7
- Van der Veen et al. (2024), Dementiepreventie, -interventie en -zorg: rapport van de Lancet-commissie voor 2024, The Lancet 404
- Van der Linden et al. (2023), Hoorinterventie versus controle van gezondheidseducatie om cognitieve achteruitgang te verminderen (ACHIEVE), The Lancet 402
- Van der Veen et al. (2025), Een natuurlijk experiment over het effect van herpes zoster vaccinatie op dementie, Nature
- Van der Meer et al. (2022), Dagelijkse stappen en mortaliteit door alle oorzaken: een meta-analyse van 15 internationale cohorten, The Lancet Public Health 7
- Van der Veen et al. (2016), 40-jarige CHD mortaliteitstrends en de rol van risicofactoren in mortaliteitsafname: de ervaring van het Noord Karelia Project, Global Heart 11
- Puska et al. (2016), Achtergrond, principes, implementatie en algemene ervaringen van het Noord Karelia Project, Global Heart 11
- Van der Veen et al. (2010), Trends in cardiovasculaire risicofactoren over een periode van vijfendertig jaar in Finland, International Journal of Epidemiology 39
- Pell et al. (2008), Rookvrije wetgeving en ziekenhuisopnames voor acuut coronair syndroom, NEJM 359
- Van der Meer et al. (2015), Een 2-jarige multidomeininterventie om cognitieve achteruitgang bij oudere mensen met risico te voorkomen (FINGER), The Lancet 385
- Van der Veen et al. (2015), Effect van een gemeenschapsinterventieprogramma dat sociale interacties bevordert op de preventie van functionele handicap bij oudere volwassenen: het JAGES Taketoyo-onderzoek, Journal of Epidemiology and Community Health 69
- Verenigde Naties, Departement Economische en Sociale Zaken, Bevolkingsdivisie (2024), Wereldbevolkingsprognoses 2024: Samenvatting van resultaten en gegevensbestanden
- Sanderson en Scherbov (2005), Gemiddelde resterende levensduur kan toenemen naarmate menselijke populaties ouder worden, Nature 435
- Sanderson en Scherbov (2010), Veroudering opnieuw meten, Wetenschap 329
- Sanderson en Scherbov (2015), Snellere stijgingen in de levensverwachting van mensen kunnen leiden tot een langzamere vergrijzing van de bevolking, PLOS ONE 10
- Wereldgezondheidsorganisatie, Global Health Observatory: levensverwachting en gezonde levensverwachting
- OESO Familie Database, Leeftijd van moeders bij de geboorte en leeftijdsspecifieke vruchtbaarheid
- Garrison (2026), Beyond reproductie: de eierstok als een systemische regulator van vrouwelijke gezondheid en veroudering, PLOS Biology 24
- VIBRANT-studie van rapamycine en ovariële veroudering, ClinicalTrials.gov NCT05836025
- GBD 2021 Fertility and Forecasting Collaborators (2024), Wereldwijde vruchtbaarheid in 204 landen en gebieden, 1950 tot 2021, met voorspellingen tot 2100, The Lancet 403
- Lutz, Skirbekk en Testa (2006), De hypothese van de lage vruchtbaarheidsval, Weense Jaarboek voor Bevolkingsonderzoek
- Spears en Geruso (2025), Na de piek: Bevolking, vooruitgang en het geval voor mensen, Simon & Schuster
- Preston, Heuveline en Guillot (2001), Demografie: Meten en Modelleren van Bevolkingsprocessen, Blackwell
- Myrskylä, Kohler en Billari (2009), Vooruitgang in ontwikkeling keert vruchtbaarheidsdalingen om, Nature 460
- Luci-Greulich en Thévenon (2014), Doet economische vooruitgang ‘veroorzaken’ een hernieuwde toename van de vruchtbaarheid?, European Journal of Population 30
- Harttgen en Vollmer (2014), Een omkering in de relatie tussen menselijke ontwikkeling en vruchtbaarheid?, Demografie 51
- MIT Technology Review (2015), 2015 in de biomedicine
- Liefdadigheidsorganisatiegegevens uit het register van de Charity Commission for England and Wales en Amerikaanse non-profitstatus van ProPublica Nonprofit Explorer