بڵاوکراوە زانستییەکان

ئەم وتارانە لەلایەن لێکۆڵەرەوە سەربەخۆکانەوە نووسراون، نەک لەلایەن دامەزراوەی Local Solar System. هەموویان لە ڕاپۆرتە زانستییەکاندا بڵاوکرانەوە، بۆیە هەرکەسێک دەتوانێت بە تەواوی بیخوێنێتەوە. کورتکراوەی کورتەکانمان بۆ داناوە، تکایە پێش ئەوەی ئاماژەتان پێبکەن ئەو وتارانە بخوێننەوە.

زانست ئەوەیە کە چۆن دەزانین شەو نامێنێت هەروەها چۆن دەزانین کە کاتێک دەگەڕێتەوە.

پێوانەکردنی ئاسمان

بەکارهێنانی هەموو ئاسمانی جیاوازی فوتۆمێتری بۆ لێکۆڵینەوە لە چۆنێتی هەورەکانی شەو تاریککردنی ئاسمانی شەو لە ناوچە لادێییەکانhttps://doi.org/10.1038/s41598-018-37817-8)
Andreas Jechow, Franz Hölker & Christopher C. M. Kyba. Scientific Reports 9, 1391 (2019).
هەموو وێنەی ئاسمان بە کامێرای بەکارهێنەر نیشان دەدات کە چۆن هەورەکان ئاسمان تاریک دەکەنەوە لە شوێنە لادێییەکاندا، دانانی خاڵێکی ئاماژە بۆ تاریکی سروشتی.

وێنەگرتن و نەخشەکێشانی کاریگەری هەورەکان لەسەر ڕوناکی ئاسمان بە بەکارهێنانی فۆتۆمێتری ئاسمانhttps://doi.org/10.1038/s41598-017-06998-z)
Andreas Jechow, Zoltán Kolláth, Salvador J. Ribas, Henk Spoelstra, Franz Hölker & Christopher C. M. Kyba. Scientific Reports 7, 6741 (2017).
نەخشە چۆن هەورەکان ڕووناکی ئاسمان زیاد دەکەن لە نزیک شارەکان، بە بەکارهێنانی هەموو فۆتۆمێتری ئاسمان لە چەند شوێنێکدا.

گۆڕانکاری لە ڕوناکی دەرەوەدا وەک کاردانەوەیەک بۆ بەرزبوونەوەی خۆر و پیسبوونی ڕووناکیhttps://doi.org/10.1038/srep26756)
Manuel Spitschan, Geoffrey K. Aguirre, David H. Brainard & Alison M. Sweeney. Scientific Reports 6, 26756 (2016).
پێوانە دەکات کە چۆن ڕووناکی دەرەوە دەگۆڕێت لەگەڵ بەرزبوونەوەی خۆر لە پارکێکی تاریک و لە فیلادلفیا، مۆدێلی ڕۆژەوانی ئاسایی فراوان دەکات بۆ شەو و شەو.

هەوڵەکانی دژ بە پیسبوونی ڕووناکی لە ئەوروپا لەسەر بنەمای سەتلەی چاودێریکردنی ڕوناکی شەو Jonathan Bennie, Thomas W. Davies, James P. Duffy, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 4, 3789 (2014).
وێنەی سەتەلایتەکان لە ماوەی 15 ساڵی ڕابردوودا نیشانی دەدەن کە ئەوروپا بە گشتی ڕووناکتر دەبێتەوە، لە کاتێکدا هەندێک ناوچەی گەشەپێدراو تاریکتر دەبن: کەمکردنەوەیش دەکرێت.

زانستی هاوڵاتی زانیاری باشە بۆ چاودێریکردنی ڕووناکی ئاسمانی شەو Christopher C. M. Kyba, Janna M. Wagner, Helga U. Kuechly, Constance E. Walker, Christopher D. Elvidge, Fabio Falchi, Thomas Ruhtz, Jürgen Fischer & Franz Hölker. Scientific Reports 3, 1835 (2013).
ژمارەی ئەستێرەکانی چاوی بەستراو لە پرۆژەی زانستی هاوڵاتیانی گلوب لە شەودا بە نزیکی شوێنی ڕوناکی ئاسمانی دروستکراو دەکەنەوە و دەتوانن چاودێری گۆڕانکارییە ڕووناکییەکان بکەن لە جیهاندا.

ڕووناکی دروستکراو ڕێسا سروشتیەکانی ئاسمانی شەوانە دەگۆڕێتhttps://doi.org/10.1038/srep01722)
Thomas W. Davies, Jonathan Bennie, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 3, 1722 (2013).
ڕووناکی دروستکراو گۆڕانکاری بەسەر دەوری سروشتی ئاسمانی شەودا دێنێت، لەوانەش دەوری مانگ، کە کاریگەری هەیە لەسەر سیستەمی ژینگەپارێزی.

باڵندەکان

پیسبوونی ڕووناکی لە ناو ناوچەکانی کۆچکردندا زۆرترینە بۆ باڵندەکانی شەوانە کۆچ دەکەن لە سەرتاسەری جیهاندا.https://doi.org/10.1038/s41598-018-21577-6)
Sergio A. Cabrera-Cruz, Jaclyn A. Smolinsky & Jeffrey J. Buler. Scientific Reports 8, 3261 (2018).
پیسبوونی ڕووناکی زۆرترین کاریگەری لەسەر ئەو ناوچانە هەیە کە باڵندەکانی شەوانە کۆچ دەکەن لە کاتی کۆچکردندا، کە گرنگترین قۆناغەکانی ساڵن.

جی پی ئێس بۆ نەخشەکێشانی مردنی باڵندەی دەریایی کە بەهۆی پیسبوونی ڕوناکیەوە دروست بووە Airam Rodríguez, Beneharo Rodríguez & Juan J. Negro. Scientific Reports 5, 10670 (2015).
لە گەڕان بەدوای جی پی ئێس بۆ کوڕەکانی کۆری لە تینیریف نیشان دەدات کە باڵندەکانی دەریا گەنجەکان بە ڕووناکی دروستکراو لەسەر زەوی دەژین لە یەکەم فڕینیاندا.

زیندەوەر

ئاوێنە دروستکراوەکان لە شەودا چالاکییەکە بە درێژایی شەو زیاد دەکەن لە دانیشتنەکانی ئاژەڵی ئاسایی (ئەپۆس ئەپۆس) Eran Amichai & Noga Kronfeld-Schor. Scientific Reports 9, 11052 (2019).
. ڕوناکی دروستکراو لە شەودا بەردەوام بوو لە دروستکردنی کۆڵانەکانی کێوی ئاسایی کە هەموو شەوێکیان چالاک بوون

ئاشکردنی ڕووناکی سپی بە دی ئێڵ ئی ڕێگری لە گەشەکردن و پێستهەڵگرتنی کێنتوفۆرەی کۆرپەلەی ماسی زەبرا دەکات Ünsal Veli Üstündağ, E. Çalıskan-Ak, Perihan Seda Ateş, İsmail Ünal, Gizem Eğilmezer, Türkan Yiğitbaşı, A. Ata Alturfan & Ebru Emekli-Alturfan. Scientific Reports 9, 10810 (2019).
ڕووناکی سپی ی دی ئێڵ ئی گەشەکردنی خێرا و پێست ڕەنگ دەداتەوە لە کۆرپەلەی ماسی زەبرا.

(هەوایەکی بێدەنگیی سروشتی، بەڵام نە ڕوناکی، پەیوەندی بە ژینگە و لەشییەوە هەیە بۆ گەشتەکانی باڵندەی گۆرانیبێژ کە ئازادانە دەژین)https://doi.org/10.1038/s41598-017-02940-5)
Thomas Raap, Rianne Pinxten, Giulia Casasole, Nina Dehnhard & Marcel Eens. Scientific Reports 7, 2754 (2017).
لە نێچیرەکانی کێوی گەورەدا، دەنگی هاتووچۆ بەڵام نە ڕوناکی پەیوەندی بە ستەمێکی فیزیۆلۆژیاوە هەبوو. .بەڵام ئەمانەش هۆکاری سەرەکین بۆ ئەوەی کە هەموو کاریگەرییەک بەهۆی ڕووناکییەوە دروست نابێت

[ڕووناکی پیسبوونی تێکدەچێت خه‌و لە ئاژه‌ڵانی ئازاد]https://doi.org/10.1038/srep13557)
Thomas Raap, Rianne Pinxten & Marcel Eens. Scientific Reports 5, 13557 (2015).
ئەو مێرووانەی کە لە شەودا ڕووناکی ئەلئیدیان بینیبوو، پێشتر هەستان و کەمتر خەوتن: بەڵگەیەکی ڕاستەوخۆ ئەوەیە کە پیسبوونی ڕوناکی خەو تێکدەدات لە ئاژەڵەکانی بیاباندا.

دەریاچەکان

[بەکارهێنانی کێشی گەردیلەکان و بڵاوبوونەوەی ڕووناکی پیس لە ئاوەکانی باکووری دەریای عەقەبە (ئیلات)]https://doi.org/10.1038/srep42329)
Raz Tamir, Amit Lerner, Carynelisa Haspel, Zvy Dubinsky & David Iluz. Scientific Reports 7, 42329 (2017).
یەکەم پێوانەکردنی ڕووناکی دروستکراو لە ژێر ئاودا نزیکەی شارێک، کە تا 30 مەتر لە قووڵایی دەریای عەقاباوە دەستنیشان کراوە.

تەندروستی

هەندێک لە قازانجەکانی بایۆلۆژیی گەرمیی نزم و ڕەنگەکان کە بە هۆی دیۆدە ڕووناکییەکانەوە دەردەکەون لەسەر بنەمای سەرچاوەی ئاسایی ڕوناکی ناو ماڵ Jiaqi Lin, Xingwei Ding, Can Hong, Yulian Pang, Liming Chen, Quanwen Liu, Xu Zhang, Hongbo Xin & Xiaolei Wang. Scientific Reports 9, 7560 (2019).
راپۆرتە بایۆلۆژییەکان لەبارەی سوودەکانی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی ڕەنگەکان لە ناو ماڵدا، بە بەراورد لەگەڵ ڕووناکی ساردتر.

خولەکانی ڕووناکی شەوانە بەسترن بۆ ئەوەی ڕاهێنان و پاراستنی ڕێژەی جوڵەی شەوانەی لە درۆسۆفیلادا بکەنhttps://doi.org/10.1038/srep37784)
Eunjoo Cho, Ji Hye Oh, Euna Lee, Young Rag Do & Eun Young Kim. Scientific Reports 6, 37784 (2016).
بە بەکارهێنانی پێوانەیەک کە پێی دەوترێت ڕووناکی شەوانە، لە مێشولەکانی میوەدا نیشان دەدات کە دی ئێڵ ئی تایبەتمەندەکان دەتوانن شەو ڕووناک بکەنەوە بە کەمترین تێکچوون بۆ کاتژمێرەکەی جەستە.

نەخۆشی پارکینسۆن، ڕوناکی و مێلانۆسایتەکان: سەیری لەدەرەوەی ڕیتینا دەکەینhttps://doi.org/10.1038/srep03921)
Gregory L. Willis, Cleo Moore & Stuart Maxwell Armstrong. Scientific Reports 4, 3921 (2014).
پەڕەیەکی پێشنیارکردنی پەیوەندی نێوان ڕوناکی، مێلانۆسایتەکانی پێست و نەخۆشی پارکینسۆن لەدەرەوەی چاو. وابزانم، ئەمە زیاتر گومانێکه تاکو ئەنجامێکی ڕاست و دروست.

. (ئاشکردنی ڕووناکی ڕوون دژە دەماری دۆپامینەکانی تی ئێچ-پۆزەتیڤ کەم دەکاتەوە: کاریگەریی پیسبوونی ڕوناکی لە نەخۆشی پارکینسۆن)https://doi.org/10.1038/srep01395)
Stefania Romeo, Cristina Viaggi, Daniela Di Camillo, Allison W. Willis, Luca Lozzi, Cristina Rocchi, Marta Capannolo, Gabriella Aloisi, Francesca Vaglini, Rita Maccarone, Matteo Caleo, Cristina Missale, Brad A. Racette, Giovanni U. Corsini & Roberto Maggio. Scientific Reports 3, 1395 (2013).
لە مشکەکاندا، ڕووناکی بەردەوامی بەخشندە دەماری دۆمپێنین کەم دەکاتەوە؛ نوسەران پەیوەندییەکی سەرەتایییان تۆمارکردووە لەنێوان ڕوناکی ئاسمان و بڵاوبوونەوەی نەخۆشی پارکینسۆن.

توێژینەوەیەکت هەیە کە لێرەدا جێگای خۆی هەبێت؟ پێشنیاری ئەوە بکە لەڕێگەی بەڵگە.