Afaanoota armaan gadii keessaa tokko yookaan saayinsiidhaan fakkaata, ykn immoo akka hin taane kan agarsiisu. Jaalchisee fiduu Akkasumas dubbisi Afaan Ingiliizii
Galaxiin NGC 602 keessaa gaaziifi boolla, suuraa teleskoopii lafaa James Webb.
Local Solar System Foonsii

Kitaabawwan Saayinsii

Barnoota sadii fi lamaaf, kan hundaa'e akka dubbisuu, kan nuyi nurraa kaase, waan uumameef, waa'ee lafaa, jireenyaa fi qaama keenya.

ESA/Webb, NASA & CSA, P. Zeidler, E. Sabbi, A. Nota, M. Zamani (ESA/Webb) (CC BY 4.0)

Akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, Local Solar System Foundation. Kanneen hundaan maxxanfame akka hin jirree fi itti fayyadamu Scientific Reports, kan jedhu, akka namni tokko hundinuu dubbisuu danda’u. Fuula-dhabdeewwan qunnamtii gaaga’ama keenya; jennaan, ergaa isaanii akka dubbistan gaafanna.

Siinumaa jechuun akkamitti akka beeknutti guyyaan ni ba’a. Kana jechuun akkamitti akka ofirraa deebinu beekuu dandeenya.

Sammuu

Kuni akkasitti fayyadamuun fotometrii wal-differensiyal galaana hundaaf akka tarreeffamu karaa galaana galaana naannoolee magaalotaa keessatti Andreas Jechow, Franz Hölker & Christopher C. Mi Kyba. Scientific Reports 9, 1391 (2019). Fotometrii sammuun samaa kamiraa konsumaataan agarsiisu akkamitti buluun samaa cicciru akka ta’e bakka magaalaan hin bu’in, dhibee tarreessuun cicciruu amantaa.

Imaging and mapping the impact of clouds on skyglow with all-sky photometry Andreas Jechow, Zoltán Kolláth, Salvador J. Ribas, Henk Spoelstra, Franz Hölker & Christopher C. Mi Kyba. Scientific Reports 7, 6741 (2017). Mappii akkamitti buluun cimaan cimina samaa gara hiriiraatti akka fidu, fayyadamuun fotometrii samaa hunda bakka hedduutti.

Variation of outdoor illumination as a function of solar elevation and light pollution Manuel Spitschan, Geoffrey K. Aguirre, David H. Brainard & Alison M. Sweeney. Scientific Reports 6, 26756 (2016). Akka nuura alaa miidhametti miira naannoo fi Philadelphia, kan itti fufuu’e'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''

Dhugumatti, kan itti fufuu fi kan itti fufe ta’uu qaba. Jonathan Bennie, Thomas W. Davies, James P. Duffy, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 4, 3789 (2014). Sateliitni sa’aatii waggaa 15 kan agarsiisu Awurooppaa yeroo ammaa itti fufuu, yookin naannoowwan gara-garaa tokko tokko akka cicciman taasisaa jiru: bu’iinsa ni danda’ama.

Saayinsi Nageenyaa Deetaa Qulqulluu Irratti Qaba Akka Hin Jiru Dhaabuuf Christopher C. Mi Kyba, Janna M. Wagner, Helga U. Kuechly, Constance E. Walker, Christopher D. Elvidge, Fabio Falchi, Thomas Ruhtz, Jürgen Fischer & Franz Hölker. Scientific Reports 3, 1835 (2013). Liqimni xiqqaa-qabeenya ittisa-galaxii irraa ergaa saayinsii cimee GLOBE at Night booda gammachuu samaa artiifi kan eegamu ta’uu danda’u.

Ilaalchiinsi saayinsii yeroo galaana ittin nuuf ta’u Thomas W. Davies, Jonathan Bennie, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 3, 1722 (2013). Nuuralgeewwan artiifii wareegama caalaa galaana guyyaatti, akka turee fi wareegama loonii waggaa tokkootti, kan walqabatee ekoosistimootaaf.

Dachee

Pollution of light is greatest within migration passage areas for nightly-migrating birds around the world Sergio A. Cabrera-Cruz, Jaclyn A. Smolinsky fi Jeffrey J. Buler. Scientific Reports 8, 3261 (2018). Poolisii nuuralgeewwanii kan guddaan bakka itti dacheewwan ji’a-hiiguuf deeman keessatti argamu yoo ta’u, yeroo hiiguuf, yeroo waggaa isaanii kan baay’ee barbaachisaa ta’e.

GPS tracking for mapping seabird mortality induced by light pollution Airam Rodríguez, Beneharo Rodríguez & Juan J. Negro. Scientific Reports 5, 10670 (2015). Gargaarsa GPS kan baraaruuf garagalchuu Cory’s shearwater fidgeting kan Tenerife agarsiisu akka dachii ittisa baatii waggaa tokkoffaa irrati nutu gammadu.

Aadaa

Ilaaliin Artiifisii fi Haati Akkuma Jireenyaatti Akka Irratti Hin Qabamne Hidhate Eran Amichai & Noga Kronfeld-Schor. Scientific Reports 9, 11052 (2019). Haalli kun yeroo ammaa kan itti fufuu ta’e yoo ta’e, guyyaan akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas akkasumaas

Ilaalchiinsa Qulqulluu LED-n Bu’aa fi Xanthophore Pigmentation of Zebrafish Embryo Akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, Ata Alturfan & Ebru Emekli-Alturfan. Scientific Reports 9, 10810 (2019). Haalli kun kan uumame sababa qaamaa fi dhiigaa wal qabatee ta’uu isaati.

[Dhugumatti, kan akka fuula duraa fi gatiin, yeroon kun kan itti fufuu dha.https://doi.org/10.1038/s41598-017-02940-5)
Thomas Raap, Rianne Pinxten, Giulia Casasole, Nina Dehnhard & Marcel Eens. Scientific Reports 7, 2754 (2017). Akkasumas, yeroon walfakkaatuun, kan walfakkaatu yoo ta’e, kan walfakkaatu yoo ta’e, kan walfakkaatu yoo ta’e. Akkasumas, akkasumas: hamma tokko nutu irra deddeebi’a.

Pollution of light disturbs sleep in free-living animals Thomas Raap, Rianne Pinxten & Marcel Eens. Scientific Reports 5, 13557 (2015). Tiitii guddaan nuura LED’tti dhiyaatan guyyaatti yeroo dheeraaf hin nyaatu fi hin nyaatu: kan agarsiisu akka polulasiin nuuraa nurraa buusu bakkoota dabballoota lixaa.

Kibbaa

Dhugumatti, yeroon itti fufiinsa fi fuula duraa kan ta’e yoo ta’e, akkasumaas, yeroon itti fufuu fi yeroon itti fufiinsa akkasumaas, akkasumaas, yeroon itti fufiinsa akkasumaas, yeroon itti fufiinsa akkasumaas) Raz Tamir, Amit Lerner, Carynelisa Haspel, Zvy Dubinsky & David Iluz. Scientific Reports 7, 42329 (2017). Akkaataa jalqabaa nuura namaa gadii bishaanii kan walqabate magaalaa, 30 m caalatti itti fufeen barara koraalaatti Goobli Aqaba.

Fayyaa

Namoonni baay’een faayidaa biolojii daawwachuu dioodii-emisaayidii qabxii saalaa baatii saalaa baatii saalaa Jiaqi Lin, Xingwei Ding, Can Hong, Yulian Pang, Liming Chen, Quanwen Liu, Xu Zhang, Hongbo Xin & Xiaolei Wang. Scientific Reports 9, 7560 (2019). Akkasumas, yeroon itti fayyadama LED’ii gara garaa kan adda baasuu fi kan fooyyessu ta’uu isaa ni yaadatama.

Sakkiilota ittin nuuf hin mul’anne kan akka sirkadiin fi lokomotoorri sirkadiinii kan Drosophila Eunjoo Cho, Ji Hye Oh, Euna Lee, Young Rag Do & Eun Young Kim. Scientific Reports 6, 37784 (2016). Akkasumas, ittisa tokko fayyadamuun kan jedhu ifni sirkadii, kan mul’isee fiigicha keessatti LED-n kan walqabate akka guyyaatti nurraa hin buune ta’uu isaati.

Addunyaa fi Aadaa Oromoo: Akkaa fi Dabalataa Gregory L. Willis, Cleo Moore & Stuart Maxwell Armstrong. Scientific Reports 4, 3921 (2014). Akkasumas, kan itti fufuu danda’an, akka walfakkaatuun, fuula duraa fi haalawwan gara garaa. Hiypothesiin ka’ee kan itti fufuu.

Ilaalchiinsa nuura guddaan dhiphisa TH-positive dopamine neurons: implications of light pollution in Parkinson’s disease epidemiology Stefania Romeo, Cristina Viaggi, Daniela Di Camillo, Allison W. Willis, Luca Lozzi, Cristina Rocchi, Marta Capannolo, Gabriella Aloisi, Francesca Vaglini, Rita Maccarone, Matteo Caleo, Cristina Missale, Brad A. Racette, Giovanni U. Corsini & Roberto Maggio. Scientific Reports 3, 1395 (2013). Akkasumas, yeroo baay’ee, kan itti fufuu fi kan itti fufuu ta’uu danda’u yoo ta’e, kan itti fufuu fi kan itti fufuu ta’uu hin dandeenye.

Akkamitti? Akkasumas, barruu hirmaachisaa irratti kan dhiyeessu.