Àtòjọ yìí ní ìtumọ̀ máyìn náà láti jẹ́ pé àwọn ìṣàfarawé. Yọ́ọ̀kan Ka àwọn ìṣàmúlò-ètò English
The young star cluster NGC 602 inside clouds of gas and dust, imaged by the James Webb Space Telescope.
Local Solar System

Àwọn àkọlé sàílẹ̀tì

Àwọn ìṣàmúlò-ètò mẹ́tàláàrin tí a fi gbọ́, gbogbo wọn nífẹ́ láti ka, lorí ohun tí ìwọ̀n ẹ̀yàn-ìgbá ilé ṣe fún ojú-aye wa, àwọn ẹrankò wa atí ara wa. A yaǹdàjú láti Light Initiative.

ESA/Webb, NASA & CSA, P. Zeidler, E. Sabbi, A. Nota, M. Zamani (ESA/Webb) (CC BY 4.0)

Awọn iwe wọnyi ni awọn oniwadi ti o da lori ara wọn, kii ṣe Local Solar System. Gbogbo wọn ti wa ni ifilọlẹ ni ọna asopọ afẹyinti ni Scientific Reports, nitorinaa ẹnikẹni le ka wọn ni kikun. Awọn akojọpọ kukuru jẹ wa; jọwọ ka awọn iwe-ẹri wọn ṣaaju ki o to ṣalaye wọn.

Imọ-jinlẹ ni bi a ṣe mọ pe ọjọ n lọ kuro. O tun jẹ bi a ṣe le mọ nigbati o ba pada.

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Ló àwọn ìṣàfarawé àwọn ààyè-iṣẹ́ ìdáràn-ìwọ̀n láti ṣàyẹwo bí a tì fi àwọn ẹ̀yìn àti àwọn àgbèkalẹ̀ pẹ̀lú àwọn ààyè-iṣẹ́ alá-ajó lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú àwọn ààyè-iṣẹ́ aládéjọ́ Àwọn àkọlé àwòrán M Kyba. Awọn iroyin Saimọye 9, 1391 (2019). All-sky photometry pẹlu kamẹra ti o ni agbara ṣe afihan bi awọn buluu ṣe n ṣan oju-aye ni awọn aaye agbegbe ti ko ni ibajẹ, fi idi ibi-afẹde kan mulẹ fun awọsanma ti ara.

Ìṣàfihàn àti ìṣàmúlò-ètò àwọn ẹ̀yìn nípa àwọ̀dá ojú-ayè láti inú àwọn fọtómétìí ojú-ayé gbogbó Andreas Jechow, Zoltán Kolláth, Salvador J. Ribas, Henk Spoelstra, Franz Hölker & Christopher C. M Kyba. Scientific Reports 7, 6741 (2017). Àwọn àká-ìwé wó bí a tì fi àwọ̀ alawọ̀n pamọ́ sí àwọn ilu, nípa lórí ìṣàfihàn àwọn fọtómétì oju-ọjọ nínú àwọn sáà láàrin.

Ìdáràn àwọn ìṣàfihàn inú nínú àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fi pamọ́ láti jẹ́ iṣẹ́ ìṣàfihàn ojú-oorun àti ìpajú àwọ́ Manuel Spitschan, Geoffrey K. Àwọn àkọlé Brainard & Alison M. Sweeney. Awọn iroyin Saimọye 6, 26756 (2016). Ń ṣé ìṣàfarawé bí àwọ̀ inú ilè sé bá yatọ nípa ìgbà tí Ojú-oorun náà ń gbè nínú paŕísì àti nínú Philadelphia, láti fi móòdù àwọ̀ ọjọ̀ ìṣẹ̀dà pamọ́ sí igun-ìwọ̀n àti àwọn aago.

Awọn aṣa ti o ni iyatọ ninu awọn ipalara ina ni gbogbo Yuroopu da lori awọn ina alẹ ti a rii lati satẹlaiti
Jonathan Bennie, Thomas W. Àwọn àkọlé àwòrán Duffy, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 4, 3789 (2014). Awọn aworan satẹlaiti ni awọn ọdun 15 ti o ṣafihan pe Yuroopu n ṣe iyatọ diẹ sii, lakoko ti awọn agbegbe ti o dagbasoke diẹ sii n di alawọ ewe: idinku jẹ ṣeeṣe.

Àwọn Àkọ́lé Ìmọ́ Àjọ́bà Ǹyìn Fi Àwọn Àtòjọ-ẹ̀yàn Tí A Nì Fun Ìṣàfihàn Ìgbá Ìwọ̀n Òkè Gbéèrè Àwọn àkọlé M Kyba, Janna M. Wagner, Helga U. Kuechly, Constance E. Walker, Christopher D. Elvidge, Fabio Falchi, Thomas Ruhtz, Jürgen Fischer & Franz Hölker. Scientific Reports 3, 1835 (2013). Awọn nọmba irawọ oju-ọkan lati iṣẹ akanṣe imọ-ẹrọ olori GLOBE ni Ọjọ Iṣẹgun n tẹle awọn iyatọ ti o ṣe nipasẹ eniyan ati pe o le wo awọn ayipada ina ni gbogbo agbaye.

Ìwọ̀n ìṣàfarawé àwọn ààyè-iṣẹ́ ìṣàfarawé àwọn àgbèkalẹ̀ ojú-aye nínú àkókò Thomas W. Davies, Jonathan Bennie, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 3, 1722 (2013). Iwọ ewe ti a ṣe nipasẹ eniyan yipada awọn igbimọ ti o dabi ẹni pe o jẹ awọsanma ni ọjọ, pẹlu igbimọ oṣupa lojoojumọ, pẹlu awọn abajade fun awọn eto-ọrọ.

Àwọn ẹ̀yìn

Ìgbárá ìwọ̀n nínú àwọn ààyè ìjáde fun àwọn ẹrankò tí n jáde nínú ìgbàyàn-ìjádàn ní gbogbo agbaye Àwọn àkọlé A. Cabrera-Cruz, Jaclyn Smolinsky & Jeffrey J. Buler. Scientific Reports 8, 3261 (2018). Igba otutu ni a lo lati ṣe apejuwe akoko ti o dara julọ fun awọn ẹranko lati gbero wọn, ati pe o jẹ igba ooru to dara julọ.

Ìṣàfihàn GPS fún ìṣàfihàn àwọn àgbèkalẹ̀ ìpàdá àwọn ẹran-ọ̀tù nínú àwọ́ Airam Rodríguez, Beneharo Rodríguez & Juan J. Negro. Scientific Reports 5, 10670 (2015). GPS tracking of Cory’s shearwater fledglings on Tenerife ṣafihan pe awọn ẹranko omi ti o ni ọmọde ni a ṣe itẹwọgba nipasẹ ina ti a ṣe nipasẹ eniyan lori ọkọ oju-omi wọn akọkọ.

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò

Ìwọ́ Ìṣàfarawe-ìmọ̀ nínú Ọjọ́ Ẹtì̀ Tí O Fi Àwọn Aṣẹ̀ Tuntun Lọ́nà Nínú Ọjọ́ Ẹtì̀ Nínú Àwọn Ìjádé (Apus apus) Eran Amichai & Noga Kronfeld-Schor. Awọn iroyin Saimọye 9, 11052 (2019). Iwọ-oorun ni a lo lati ṣe apejuwe awọn aye ti o wa ni ayika agbaye.

Àwọn Ìṣàfihàn Àwọ́ LED Tí A Fi Pádé Òjú Ẹ̀yàn Ìmọ̀ atí Ìgbàráwọ́ Xanthophore tí a fi pamọ́ sí ẹrań ẹ̀yin-ìdẹ́ O ni awọn ọmọ meji, ọkunrin kan ti a npè ni A.A. ati obinrin kan ti a npè ni A.M. Ata Alturfan & Ebru Emekli-Alturfan. Scientific Reports 9, 10810 (2019). O ni awọn iyatọ ti o yatọ si awọ ati awọn abuda ninu awọn ẹranko.

Ìrọ̀ anthropogenic tí a bà fi hàn, ṣugbọn kò jẹ́ ìwọ̀n nípa ekófísíòlì àwọn ẹrankò orin-ìgbà tí n bọ́ Thomas Raap, Rianne Pinxten, Giulia Casasole, Nina Dehnhard & Marcel Eens. Awọn iroyin Imọ-jinlẹ 7, 2754 (2017). Ninu awọn ọmọde ti o ni ifẹ nla, ohun orin irin-ajo ṣugbọn kii ṣe ina ni a sopọ mọ si aibalẹ physiological. Àwọn àgbèkalẹ̀ ìrànwọ́: kò jẹ́ pé àwọn ipà gbogbo nípa ìwọ̀n náà.

Ìgbárá ìwọ̀n náà ń dá ayẹyẹ̀ àwọn ẹrankò tí n wẹ́ Thomas Raap, Rianne Pinxten & Marcel Eens. Scientific Reports 5, 13557 (2015). Awọn tits nla ti a fi han si ina LED ni alẹ ti wa ni ibẹrẹ ati ki o sun diẹ sii: awọn ifihan gbangba pe ibajẹ ina n yipada ni iwẹ ninu awọn ẹranko alawọ ewe.

Àwọn Òkè-àriǹ

Ìgbàdálẹ̀ àti ìṣàfarawé ìwọ̀n tí a fi pamọ́ nínú àwọn ojú-ìwọ̀n tí o wa nínú ariwa Gulf of Aqaba (Eilat) Raz Tamir, Amit Lerner, Carynelisa Haspel, Zvy Dubinsky & David Iluz. Awọn iroyin Imọ-jinlẹ 7, 42329 (2017). Awọn iṣiro akọkọ ti ina ti a ṣe nipasẹ eniyan labẹ omi ni ayika ilu kan, ti wa ni 30 m ni awọn ẹranko-ara ti Gulf of Aqaba.

Àwọn Ìṣàmúlò-ètò

Awọn ìṣẹ̀dá biòlòjì mìíràn tí a fi pamọ́ sí àwọn diode tí n bọ́ nínú àwọ̀ tí o gàjú Jiaqi Lin, Xingwei Ding, Can Hong, Yulian Pang, Liming Chen, Quanwen Liu, Xu Zhang, Hongbo Xin & Xiaolei Wang. Awọn iroyin Imọ-jinlẹ 9, 7560 (2019). Fi àwọn ìrànwọ́ biòlòjì tí a fi pamọ́ sínú ìmọ́rán awọ́ LED, nípa ìṣàfarawé pẹlú ìmọ́ràn tí o gbonà ju.

Àwọn ìṣàfarawé àwọn ìṣàfihàn tí a ǹṣe nípa ìgbàdá atí ìtọjú àwọn ìṣàfàlilẹ̀ locomotive tí a ǹṣe nínú Drosophila
Eunjoo Cho, Ji Hye Oh, Euna Lee, Young Rag Do & Eun Young Kim. Scientific Reports 6, 37784 (2016). Ni lilo iyatọ ti a pe ni ifihan ọjọ-ori, o han ninu awọn ẹranko ọgbin pe awọn LEDs ti a ṣe apẹrẹ ni pataki le tan ina ni alẹ pẹlu irora kekere si wakati ara.

Àwọn Ìjánu-ìpàràn Parkinson, Àwọn Ojú atí Melanocytes: Tí a Bá Wò Nínú Retina Àwọn àkọlé Willis, Cleo Moore & Stuart Maxwell Armstrong. Scientific Reports 4, 3921 (2014). A iwe ti o nfun awọn asopọ laarin ina, awọ ara melanocytes ati arun Parkinson ni ita oju. Àwọn ààyè-iṣẹ́

Ìgbàyélú àwọn ìṣàfihàn àwọ́ tí a fi hàn mú àwọn neurànì dopamine TH-positive: àwọn ìròyìn àwọn ìmọ̀ràn àwọ̀ nínú épìdiòlògì ìsàlẹ̀-ètò Parkinson Stefania Romeo, Cristina Viaggi, Daniela Di Camillo, Allison W. Willis, Luca Lozzi, Cristina Rocchi, Marta Capannolo, Gabriella Aloisi, Francesca Vaglini, Rita Maccarone, Matteo Caleo, Cristina Missale, Brad A. Racette, Giovanni U. Corsini & Roberto Maggio. Scientific Reports 3, 1395 (2013). Ninu awọn ẹranko, ina ti o ni agbara ti nlọ lọwọ ṣe idinku awọn neurons dopamine; awọn onkọwe sọ pe ibatan akọkọ wa laarin ifihan agbara oju-aye ati ibajẹ arun Parkinson.

Ṣe o mọ iwadi kan ti o wa nibi? Fi pamọ́ sínú bòdì ìṣàfihàn.