Zolemba zasayansi
Maphunziro asanu ndi awiri ofufuzidwa, onse osalipira kuti awerenge, pazomwe kuwala kwachilengedwe usiku kumachita kunyanja zathu, zamoyo zathu zazing'ono komanso magulu athu.
ESA/Webb, NASA & CSA, P. Zeidler, E. Sabbi, A. Nota, M. Zamani (ESA/Webb) (CC BY 4.0)
Mabukuwa ndi a ofufuza okha, si a Local Solar System Foundation. Zomwe zonse zidasindikizidwa kudzera pa * Zidziwitso za Sayansi *, kuti aliyense angathe kuziwerenga mokwanira. Zithunzizi ndi zathu; chonde werengani masambawo okha musanagwiritse ntchito mawu awo.
Zikhalidwe ndi mmene tikudziwa kuti usiku akutha. Ndi mmenenso tidzadziwa pamene adzabweranso.
Kuwerengera nyanja
Kugwiritsa ntchito photometry yosiyana ya nyanja yonse kuti ifufuze momwe mafumu a usiku amawononga dzuwa la usiku m’madera akumidzi
Andreas Jechow, Franz Hölker & Christopher C. M. Kyba. Scientific Reports 9, 1391 (2019).
Kuwala kwa dzuwa kumawoneka ngati kuwala kwa nyanja, ndipo kuwala kwa mwezi kumawonekera ngati kuwala kwa m’mphepete mwa nyanja.
Imaging and mapping the impact of clouds on skyglow with all-sky photometry
Andreas Jechow, Zoltán Kolláth, Salvador J. Ribas, Henk Spoelstra, Franz Hölker & Christopher C. M. Kyba. Scientific Reports 7, 6741 (2017).
Mapiri akuwonetsa momwe ma clouds amakulitsa kuwala kwa dzuwa pafupi ndi mizinda, pogwiritsa ntchito photometry yadziko lonse lapansi pamalo ambiri.
Kusintha kwa kuwala kwakunja monga ntchito ya kutalika kwa dzuwa ndi kusefukira kwa mpweya
Manuel Spitschan, Geoffrey K. Aguirre, David H. Brainard & Alison M. Sweeney. Scientific Reports 6, 26756 (2016).
Amapima momwe mwanga wakunja umasinthira ndi kuwala kwa dzuwa pamalo oyera komanso ku Philadelphia, powonjezera mtundu wodziwika bwino wa mwanga wa tsiku mpaka m’mawa ndi usiku.
Kutsutsana ndi mfundo za kusefukira kwa dzuwa m’mayiko a Europe mogwirizana ndi maola owala a usiku omwe amawonetsedwa ndi satellite
Jonathan Bennie, Thomas W. Davies, James P. Duffy, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 4, 3789 (2014).
Zithunzi za satellite zopitilira zaka 15 zikusonyeza kuti Europe ikuwala kwambiri, pomwe zina mwa zigawo zomwe zikuyenda bwino zikugwa: kuchepetsa izi ndi kotheka.
Citizen Science Provides Valuable Data for Monitoring Global Night Sky Luminance
Christopher C. M. Kyba, Janna M. Wagner, Helga U. Kuechly, Constance E. Walker, Christopher D. Elvidge, Fabio Falchi, Thomas Ruhtz, Jürgen Fischer & Franz Hölker. Scientific Reports 3, 1835 (2013).
Kuphatikiza apo, maphunziro a sayansi ya anthu a GLOBE at Night amatsatira kuwala kwachilengedwe kozungulira ndipo amatha kuyeza kusintha kwa kuwala padziko lonse lapansi.
Kuwala kwachikhalidwe kumasintha nyengo ya usiku
Thomas W. Davies, Jonathan Bennie, Richard Inger & Kevin J. Gaston. Scientific Reports 3, 1722 (2013).
Mdima wachilendo umasintha ma cycles achilengedwe a kuwala kwa usiku, kuphatikizapo mwezi wa mwezi, ndi zotsatira za ecosystem.
Maluwa
Kuwononga kwa dzuwa ndi kwakukulu kwambiri m’madera oyendayenda a mazira omwe amapita usiku padziko lonse
Sergio A. Cabrera-Cruz, Jaclyn A. Smolinsky & Jeffrey J. Buler. Scientific Reports 8, 3261 (2018).
Kuwala kwa dzuwa kumachititsa kuti anthu azitha kuona bwinobwino nyengo ya chilimwe, nthawi yomwe mapiri amayamba kugwa.
Kutsatira kwa GPS kuti mupange mapu a kufalikira kwa mazira chifukwa cha kusefukira kwa mpweya
Airam Rodríguez, Beneharo Rodríguez & Juan J. Negro. Scientific Reports 5, 10670 (2015).
Kutsatira kwa GPS kwa ana a nkhosa za Cory’s shearwater pa Tenerife kumasonyeza kuti ana a nkhosa za m’madzi amaikidwa pansi ndi magetsi opangidwa mwaluso paulendo wawo woyamba.
Zomera
Kuwala kwachikhalidwe pa Nokha Kumalimbikitsa Kuchita Ntchito Panthawi ya Nokha pa Kugona Kwamaphikidwe Otchuka (Apus apus)
Eran Amichai & Noga Kronfeld-Schor. Scientific Reports 9, 11052 (2019).
M’madera ena, nyengo yozizira imatha kuchitika nthawi iliyonse ya chaka.
Kuwala kwa LED yofiira kumaletsa kuwonjezeka ndi kutupa kwa Xanthophore kwa embryo ya Zebrafish
Ünsal Veli Üstündağ, E. Çalıskan-Ak, Perihan Seda Ateş, İsmail Ünal, Gizem Eğilmezer, Türkan Yiğitbaşı, A. Ata Alturfan & Ebru Emekli-Alturfan. Scientific Reports 9, 10810 (2019).
Kuwala kwa LED yofiira kumathamanga kwambiri pakukula ndi kutupa kwa ma embryos a zebrafish.
Nyimbo ya anthu yozungulira koma si mwanga imagwirizana ndi ecophysiology ya ma nestlings a songbird omwe ali ndi moyo wosatha
Thomas Raap, Rianne Pinxten, Giulia Casasole, Nina Dehnhard & Marcel Eens. Scientific Reports 7, 2754 (2017).
Pamene mafunde amadzi amapita ku nyanja, sikuti madziwo amalowa m’magazi koma kumalowa m’thupi. Kuphatikiza apo, sikuti zonse zimachitika chifukwa cha kuwala.
Kuwononga kwa magetsi kumasokoneza kugona kwa nyama zosabadwa
Thomas Raap, Rianne Pinxten & Marcel Eens. Scientific Reports 5, 13557 (2015).
Ma tits akulu omwe amapezeka ndi magetsi a LED pa usiku adayamba kutuluka m’mawa ndikugona pang’ono: umboni wokhawo womwe umachititsa kuti kusefukira kwa dzuwa kusokoneze kugona kwa zinyama zam’madzi.
Mapiri
Kugawa kwa spectral ndi kuwala kwa mpweya m’madzi a kumpoto kwa Gulu la Aqaba (Eilat)
Raz Tamir, Amit Lerner, Carynelisa Haspel, Zvy Dubinsky & David Iluz. Scientific Reports 7, 42329 (2017).
Kuyambira kuyerekezera kwa dzuwa lachilengedwe pansi pa madzi pafupi ndi mzinda, kupezeka mpaka 30 m mu mapiri a koral a Gulu la Aqaba.
Umoyo
Mafunso osiyanasiyana a biological a kutentha kwabwino kwa kuwala kwa diode yotulutsa magetsi yokhala ndi chinyezi chotsika
Jiaqi Lin, Xingwei Ding, Can Hong, Yulian Pang, Liming Chen, Quanwen Liu, Xu Zhang, Hongbo Xin & Xiaolei Wang. Scientific Reports 9, 7560 (2019).
Zidziwitso za biological zothandiza za kutentha kwa kutentha kwa LED kuwala, poyerekeza ndi mpweya wotentha.
Masiku a chisanu ndi madzulo amakwanira kuti azigwira ntchito komanso kusamalira ma rhythms a circadian lokomotor mu Drosophila
Eunjoo Cho, Ji Hye Oh, Euna Lee, Young Rag Do & Eun Young Kim. Scientific Reports 6, 37784 (2016).
Kugwiritsa ntchito njira yotchedwa circadian illuminance, imasonyeza kuti mu zipatso za fruitflies kuti LEDs zopangidwa mosamala zimatha kuwala usiku ndi kuchepa kwakukulu kwa nthawi ya thupi.
Msinkhu wa Parkinson, Mabala ndi Melanocytes: Kuyang’ana Pambuyo pa Retina
Gregory L. Willis, Cleo Moore & Stuart Maxwell Armstrong. Scientific Reports 4, 3921 (2014).
Maphunziro akuwonetsa kuti kulumikizana pakati pa ma melanocytes ndi matenda a Parkinson kumatha kuyambitsa matendawa. A hypothesis kuposa zotsatira zokhazikitsidwa.
Kuwala kwa dzuwa kumachepetsa ma neurons a dopamine omwe ali ndi TH-positive: zotsatira za kusefukira kwa mpweya m’matenda a Parkinson
Stefania Romeo, Cristina Viaggi, Daniela Di Camillo, Allison W. Willis, Luca Lozzi, Cristina Rocchi, Marta Capannolo, Gabriella Aloisi, Francesca Vaglini, Rita Maccarone, Matteo Caleo, Cristina Missale, Brad A. Racette, Giovanni U. Corsini & Roberto Maggio. Scientific Reports 3, 1395 (2013).
Pamutu, mpweya wotentha kwambiri umachepetsa ma neurons a dopamine; olembawo amafotokoza za kugwirizana kwanthawi yayitali pakati pa kuwala kwa dzuwa ndi matenda a Parkinson.
Kodi mumadziwa nkhani ina imene ilipo pano? Kulimbikitsa izo mwa kuchita nawo board.