Ena a mabungwewa angagwiritsidwe ntchito ndi makina ndipo angapereke zosagwirizana. Kuthandiza kukulitsa izo Werengani Chingelezi choyamba
Malo athu m'malo
  1. Kuphunzira
  2. Explorer
Explorer · Modyuli 1

Malo athu m'malo

Kuchokera ku tawuni yanu mpaka kumtunda wa Milky Way: komwe dziko lapansi lili, momwe zinthu zilili ndi momwe tikugwiritsira ntchito.

10 min

NASA

Mfundoyi anapanga ndi Local Solar System Foundation gulu la akatswiri ndi angasinthe ndi wodziwa reviewer. Kodi muli ndi chidziwitso pa nkhani imeneyi? Suggest an edit

Orrery

Kutsegula tsamba lonse

Solar system, tsopano. Padziko lonse ndi kumeneko kuti ndi lero, anachita kuchokera NASA Ma formula a JPL. Dinani play ndipo nthawi idzayenda mofulumira, kuti muthe kuwona maplaneti akuzungulira dzuwa: momwe planeta ikukulire kumadzulo kwa dzuwa, imayenda mofulumira kwambiri. Dinani pa dziko lililonse kuti mupiteko ndikuwone ngati likuyenda.

Pezani izi

_Taonani
Kukula
Kuwonetsa

Mtengo wowerengeka: maplaneti amasungidwa ngati aakulu kuposa momwe ziliri, ndipo maulendo amasunthidwa kuti maplaneti onse azigwirizana pazenera limodzi. Sungani ku kutalika kwachidule kuti muone chinyezi cha m'mphepete mwake.

Momwe mungagwiritsire ntchito
Onani
Zimagwiritsa ntchito ma kiyibodi a + ndi - kuti ziwonjezere kapena kuchepetsa kutalika kwa chithunzicho.
Sankhani dziko
Kuti mupite ku planeta, dinani kapena dinani pa planeta kuti mupiteko ndi kuitsatira. Mudzaona kuti ili bwanji mbali ya dzuwa ndi dziko lapansi, komanso kuti ikuyenda bwanji mofulumira. Mawindo amanja amagwiritsa ntchito masamba ozungulira kuti apite kuchokera ku planeta kupita ku planeta; batani la Escape kapena batani lochokera pamwamba likupitanso ku system yonse.
Nthawi
Kusewera kumayenda nthawi patsogolo pa liwiro losankhidwa. Sankhani tsiku lililonse, kapena pitani ndi mafelemu mkati mwake. Tsopano ikubweretserani ku lero.
Kukula
Mdima ndi wochuluka kwambiri kuti palibe chophimba chomwe chimasonyeza maplaneti onse komanso makilomita omwe ali pakati pawo molingana ndi kutalika kwa nkhope. Mamita owerengeka amakula maplaneti ndipo amachepetsa makilomita; mamita a nkhope amasonyeza onse monga momwe zilili.

Kuyerekezera mamiliyoni awiri

DzikoDzuwa
Tabula ya deta (malemba osiyanasiyana)
2026-11-12
WorldKuchokera ku SunKuwala-kuyenda nthawi kuchokera ku dzuwaKuwala kwa dzuwa
Mercury0.3095 au2 min 34 sec93°
Nthandá0.7216 au6 min 0 sec61.9°
Dziko0.9898 au8 min 14 sec50.1°
Mars1.607 au13 min 22 sec106°
Jupiter5.318 au44 min 14 sec135°
Saturn9.422 au1 hr 18 min12.3°
Uranus19.43 au2 hr 42 min63.1°
Neptune29.88 au4 hr 8 min2.9°

Madera a planetesimal amagwiritsa ntchito JPL's approximate formulas, oyenera kwa ma arcminutes angapo pakati pa 3000 BC ndi 3000 AD.

Ngati muona m’mawa wowala, zonsezi zikusonyeza kuti nyanja ya Mlengalenga ndi yofanana kwambiri ndi nyanja ya kumwamba. Mukuyenda pa mpira wozungulira wa nyanja, kuzungulira nyenyezi imodzi yokha pakati pa mamiliyoni ambiri. M’nkhaniyi tikambirana mmene zimenezi zingachitike.

M'madera onse a dziko lapansi, kutalika kwake ndi makilomita pafupifupi 1.5 miliyoni.
Nyumba yathu, yojambula ndi kamera ya EPIC ya NASA pa ndege ya DSCOVR. Credit: NASA

M’malo mwake, nyanja ya m’mphepete mwa nyanja imadziwika kuti Milky Way.

Onani

M’mawa umenewu ndi usiku woyera. Mtundu wa nthaka pansi pa miyendo yanu ndi gawo la mpira wolimba wa makilomita 12,742. M’madera ena, monga ku India, nyengo imayamba nthawi yachisanu ndi chiwiri ya mwezi ndipo imatha mpaka tsiku lachisanu ndi chitatu la mwezi.

The Sun is so big that about 1.3 million Earths would fit inside it. M’malo mwake, mpweya wa m’madzi umatha kutulutsa magazi ochuluka kwambiri kuposa magazi a anthu, ndipo amachititsa kuti minofu ya thupi ikhale yolimba kwambiri. Kuphatikiza apo, dzuwa ndi zonse zoperekedwa ndi kulemera kwake ndi Solar system.

M’madera ena, monga ku India, nyengo yozizira ndi nthawi ya dzuwa. Dinani Play ndipo onani mmene maplaneti amayenda. Kumbali ina, ngati dziko lapansi linali lozungulira dzuwa, nyengo yake iyenera kukhala yofanana ndi ya mwezi.

  • Mercury Masiku 88.
  • Dziko limatenga chaka chimodzi.
  • Neptuni, planete yapamtunda kwambiri, imatenga pafupifupi zaka 165.

Solar system yathu ndi imodzi mwa mamiliyoni a star systems mu chingwe chachikulu cha ziwanda zomwe zimatchedwa the Mdima. Pa usiku woyera kwambiri, mungathe kuona ngati chingwe chowala cha dzuwa kudzera m’nyanja ya nyanja. M’malo mwake, cholinga chake ndi kusonyeza kuti zonse zimene timaona ndi zooneka ndi za Mulungu.

Kumvetsa

Makilomita ndi mamita a m’nyanja amadziwika kuti makilomita, komabe anthu ambiri amagwiritsa ntchito mawu akuti mamita.

Astronomical unit (au) Kuwala kwa dzuwa kumachokera ku nyanja yamadzi yomwe ili pakati pa dziko lapansi ndi dzuwa. Kuyambira mu 2012, ili ndi tanthauzo loyenera: 149.597.870.700 mamita, pafupifupi 149.6 miliyoni makilomita. Ndi izi, dongosolo la dzuwa limawoneka bwino kuti liwoneke:

WorldKuwala kwa dzuwa
Mercury0.39 au
Dziko1.00 au
Jupiter5.2 au
Neptune30.1 au

Light-time ndi nthawi yomwe mpweya umafunika kuti upite pambali. Mdima umayenda pa 299,792 km pa mphindi, choncho:

nthawi = kuwala kwa mtunda ÷

Malingana ndi mfundo za m’mabuku a Newton, nthawi yapitayi iyenera kukhala: 1 au: 149,597,871 km ÷ 299,792 km/s ≈ 499 s, kapena 8 minutes 19 seconds. Ngati tiyang’ana ku dzuwa (osati mozungulira, chifukwa chimawononga maso athu), timaona mwanga womwe unalipo zaka makumi awiri zapitazo. Sunlight takes over four hours to reach Neptune.

The light-year ndi kutalika kwa kuwala komwe kumayenda m’masiku amodzi: pafupifupi 9.46 trilioni ya makilomita, kapena 63,241 au. Proxima Centauri ndi nyenyezi yokhayo yomwe ili pafupi kwambiri ndi dziko lapansi, ndipo ili pafupifupi makilomita 4.2 kuchokera kudziko lathu. Mdima wa Milky Way ndi pafupifupi 100,000-zaka za dzuwa m’lifupi.

Woyang’anira

Kugwiritsa ntchito au kunali kuwerengedwa: kunafotokozedwa mwa Gaussian gravitational constant, kotero kuti kukula kwake m’mita anali kuchuluka kwa astronomers omwe ayenera kuzindikira. Radar ranging of Venus and spacecraft tracking in the late twentieth century pinned it down to a few metres. Pa 2012, International Astronomical Union anachita izo mwamsanga mndandanda (Resolution B2), choncho au ndi panobe m’modzi mwa zigawo, monga mita.

Zomwe tikuwerengera bwinobwino lero ndi paramita ya gravity ya dzuwa, GM☉ = 1.32712440041 × 10²⁰ m³ s⁻², kuchokera ku mzere wa maplaneti ndi ndege zakunja. Mtundu wa G × M umadziwika bwino kuposa G kapena M okha, chifukwa G ndi imodzi mwazosasinthasintha zosadziwika bwino kwambiri m’maphunziro a physics. M’madera ena, ma radar amagwiritsa ntchito njira yotchedwa “GPS” yomwe imagwiritsa ntchito GPS monga njira yodziwira malo.

Mafunso awiri ofunikira:

  1. Earth’s distance is not constant. Earth’s orbit has an eccentricity of about 0.0167, so its distance from the Sun ranges from about 147.1 million km (early January, perihelion) to 152.1 million km (early July, aphelion). Masiku a chaka sapangidwa ndi izi: Januware ndi nthawi ya chilimwe m’chigawo cha kumadzulo. Mfundo yoti chifukwa chachinyengo chili bwanji, tidzaphunzirapo mu nkhani ya Masiku.
  2. Light-time ndi chida chofunikira kwambiri paukadaulo. Kutumiza mauthenga ku rover ya Mars kumatenga pakati pa mphindi 3 mpaka 22, malinga ndi komwe pali maplaneti awiriwa m’ma orbit awo. Spacecraft mbali yaitali ayenera kukhala ndi mwayi wochita pamodzi.

Pitani

Mu bokosi lakuti, sankhani tsiku lobadwa lanu lotsatira. Kodi dziko lapansi likufanana ndi lero? Tsopano onani tsiku lomwe dziko lapansi lili pafupi kwambiri ndi dzuwa (kuyambira Januware) ndipo onani kuwala kwa mwezi m'tabwa la kuyerekezera.

Chifunso chofulumira

3 mafunso ofulumira. Sankhani yankho kuti muwone ngati muli bwino.

  1. Kodi ndi nthawi iti yomwe mpweya wa dzuwa umapita kudziko lapansi?

    1. A 8 masekondi
    2. B 8 mphindi 20 masekondi
    3. C 8 maola
    4. D 8 masiku
    Onani yankho

    B. 8 mphindi 20 masekondi Mtunda wa dziko lapansi kuchokera ku dzuwa ndi 149.6 miliyoni km ndipo mwanga umayenda makilomita 299,792 pa mphindi imodzi, choncho ulendowu umatenga pafupifupi masekondi 499.

  2. Kodi ndi chiyani chigawo chimodzi cha astronomical (au)?

    1. A Kuwala kwa dzuwa
    2. B Kutalika kwa kutalika kwa kuwala m'chaka
    3. C Malinga ndi 149.6 miliyoni km, pafupifupi the average Earth-Sun distance
    4. D Kutalika kwa dziko lapansi ku mwezi
    Onani yankho

    C. Malinga ndi 149.6 miliyoni km, pafupifupi the average Earth-Sun distance Kuyambira mu 2012, au yafotokozedwa ngati 149.597.870.700 mita.

  3. Kodi ndi chinthu chiyani chomwe chili ndi pafupifupi masa onse a Solar System?

    1. A Jupiter
    2. B Dzuwa
    3. C Dziko
    4. D M'mphepete mwa asteroid
    Onani yankho

    B. Dzuwa Mphamvu ya dzuwa ndi pafupifupi 1000 nthawi kuposa Jupiter ndi 333,000 nthawi kuposa dziko lapansi.

Kumaliza

  • Anasewera ndi interactive
  • Onani nkhaniyo
  • Kodi chida
  • Yatenga chidziwitso

Sankhani mfundo yomaliza kuti muyisungire pa chipangizo chanu.

Mawu m’chifundochi

Zolemba

Maphunzirowa ali ndi ufulu wogwiritsa ntchito CC BY-SA 4.0.

Zipangizo ndi zitsanzo zimagwiritsa ntchito mapangidwe osinthidwa kuti aziphunzira okha. Sayenera kugwiritsidwa ntchito poyendetsa, kupanga miyezo kapena kukhazikitsa njira iliyonse yogwiritsira ntchito. Onani zoletsa za masamba ophunzitsa