Ebe anyị na-ahụ n'ebe ahụ

Kpọtụla elu n’ụbọchị dị ọcha na kpakpando ọbụla ị ga-ahụ n’anya gị bụ nke otu galaxies, Milky Way. I nọ n’elu bọl nke nkume na-agbagharị, na-adọta otu kpakpando dị ka ọbụla n’etiti nde mmadụ. Agụụ a na-ahụ ebe ọbụla.

Ụlọọrụ ahụ na-egosipụta ihe niile ị ga-ahụ n’anya gị.

Nlegharị anya

N’ụbọchị a, ọ bụ ụtụtụ. Oké osimiri n’okpuru aka gị bụ akụkụ nke bọl 12,742 km dị obosara. Ụlọ ahụ, Earthụ, na-agbagharị otu ugboro n’ụbọchị ma na-adọba ụgbọala gburugburu kpakpando, Ọnụnọ, otu oge kwa afọ.

Ọtụtụ n’ime ha bụ ndị dị ihe dịka 1.3 nde afọ gara aga. Ọ dị njọ nke ukwuu ka ọ na-echekwa ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile na-agba ya: planets, ọnwa, dwarf planets, asteroids na comets. N’otu oge, Sun na ihe niile e jide ya site n’omume ya bụ Sistemụ solar.

N’ebe elu, ọlaedo nke na-acha odo odo n’etiti bụ anyanwụ. Pịa Pụọ ma hụ na planets na-akpụgharị. Otú ọ dị nso planet ahụ na Sun, otú ọ dị ngwa ọ na-aga n’ime:

• Mercury na-ewe ụbọchị 88.
• Earth na-ewe otu afọ.
• Neptune, planet nke dị nso, na-ewe ihe dịka afọ 165.

Sistemụ anyị nke sun bụ otu n’ime sistemụ kpakpando biliọn na-akpụgharị akpụgharị nke kpakpando aha ya bụ Milky Way. N’ụbọchị ụda dị anya ị ga-ahụ ya dịka ọbụna bandị nke ọkụ n’eluigwe. Ihe niile ị ga-ahụ na anya gị bụ nke ya.

Mara

Oge dị n’ebe ahụ dị ukwuu nke na kilomita na-adịchaghị mma, ya mere ndị astronomers ji nnukwu rulers jiri.

Astronomical unit (au) bụ n’ụdị nke ọbụla n’etiti Earth na Sun. Site na 2012 ọ nwere uru ziri ezi: 149,597,870,700 mita, ihe dị ka 149.6 nde kilomita. Na ya, sistem solary na-adị mfe ịgụ:

Ụwa	Oge site na Sun
Mercury	0.39 ma ọ bụ
Earth	1.00 ruo
Jupiter	5.2 ma ọ bụ
Neptune	30.1 ma ọ bụ

Light-time bụ oge ọkụ chọrọ ka o kpuchie n’ebe dị anya. Ọnụ ọkụ na-akpụgharị na 299,792 km kwa sekọnd, yabụ:

oge = n’ebe ÷ ọsọ nke ọkụ

Maka 1 au: 149,597,871 km ÷ 299,792 km/s ≈ 499 s, ma ọ bụ 8 nkeji 19 sekọnd. Mgbe ị na-ele anya n’anyanwụ (ọ dịghị mgbe ọbụla, ọ na-emerụ anya gị), ị ga-ahụ ọkụ nke gbapụrụ ya n’ime minit iri gara aga. Ọtụtụ awa anọ ka ọnwụ na-ewe iji banye Neptune.

Ọnwa ọkụ bụ n’ebe ọnwụ na-aga n’ime afọ: ihe dịka 9.46 triliọn kilomita, mọọbụ 63,241 au. Ụwa kasị nso n’eluigwe, Proxima Centauri, dị ihe dịka afọ ọkụ 4.2. Milky Way dị ihe dịka afọ ọkụ 100,000 n’obosara.

Onyenwe

A na-eji au akọwapụta site n’aka Gaussian gravitational constant, yabụ ogologo ya n’ime mita bụ ihe ndị astronomers ga-ekpebi. N’oge na-adịbeghị anya, ndị mmadụ chọpụtara na ọ bụ ihe dị ka mita iri abụọ n’obosara. N’afọ 2012, International Astronomical Union (IAU) mepụtara ya ka ọ bụrụ ọnụọgụgụ dị n’otu (Resolution B2), ya mere ugbua au bụ otu, dịka mita.

Ihe anyị na-enyocha n’ụzọ ziri ezi taa bụ paramita gravitational nke Sun, GM☉ = 1.32712440041 × 10²⁰ m³ s⁻², site na mmegharị planets na spacecrafts. Ihe a na-emepụta G × M mara mma karịa G ma ọ bụ M naanị ya, n’ihi na G bụ otu n’ime ihe ndị kasị amaghị aha n’ihe gbasara physics. Nke a bụ ihe mere orbital mechanics ji arụ ọrụ na μ = GM n’otu oge niile, dị ka ị ga-ahụ n’ụzọ Navigator.

Ụdị ihe ndị dị mkpa abụọ:

1. Earth’s distance is not constant. Earth’s orbit has an eccentricity of about 0.0167, so its distance from the Sun ranges from about 147.1 million km (early January, perihelion) to 152.1 million km (early July, aphelion). Ọdịnaya bụ adịghị apụtaghị n’ihi nke a: Jenụwarị bụ oge oyi na mpaghara ebe ugwu. Ihe mere o ji malite bụ na agụụ oge okpomọkụ.
2. Light-time bụ ngwụcha enjinịri nke eziokwu. Ndụmọdụ ráaịòdù na rover na Mars na-ewe n’etiti 3 na minit 22 n’otu ụzọ, site n’ebe planets abụọ nọ n’óbì ha. Spacecraft dị nso ga-enwe ike ime ihe n’onwe ya.