Enerjii ji'a

Akkasumas, elektiraatiikiin kan itti fufuu fiduu isaa kan hundaa’e yeroodha. Akkaataa ji’a fi dachii irratti hundaa’ee, kan tarree ji’aa fi dachii waggaalee duraan maxxanfame. Akkasumas, kanaalee ciddi-ciddiitiin, akka Pentland Firth gidduu Scotland fi Orkney, jijjiramni kun miila 3 fi 5 sekondii tokkotti jijjiirama, jajjabina kan nama hedduutti. Turbii tokko keessa galchiin, garee humnaa ol ta’e qabaa, kan output isaa yeroo tokkoof yookaan waggaa kuma hedduuf kan itti fufu ta’u.

Fakkeenyaaf, rifaa’insa Wallaa Fan keenya: fiisikii jalqabaa, boodas maashinoota dhabanii miira, boodas maal itti qabame yoo walqabatee akka waan tokko tokkotti kan hin taanee, paneela sammuu dachii. Fakkeenyaaf: **Tidal stream hojiirra oola, kan hin beekkamne, fi misha haaraan harkifamu yeroo hedduu akka solarii fi faarma wiirtuu fakkaata. Akkasumas, kan guutummaatti fayyadamu yoo walqixxummaa isaa cimsee fi yeroo dheeraaf itti fayyadame, kan nama gargaaru ta’uu danda’a. Akkasumas, kan elektiraatiiki addunyaa keessaa tokko hin ta’u. **

13×12 m/s, kan itti fufe, kan itti fufe 3 m/s, sababii bishaaniifi sammuu 837-gaaraa ol ta'u

50 GWhkan MeyGen array in Scotland fiduu eegalee bara 2023, yoo ta'u, hojiin daandiin daandiin jalqabaa akka kana ga'u (Mee)

£172per MWh, 2024 UK's garaama hin qabnee fi 50 £for solar farms in the same auction (2012 prices; Gumii UK)

60 waggaaof tidal power at La Rance in France, a 240 MW barrage opened in 1966 that still makes about 540 GWh a year (IRENA, 2014)

Maal akka ta’e

There are two ways to make electricity from the tide.

Jijjiirama ji’a fayyadama walfakkaatuun olka’iinsaa gidduu bishaaniifi bishaanii gadii. Baraa’iin kan ittii fuudhu (baraa’ii) ykn kutaa baddii (lagoon) keessa jiru, bishaanii akka hin deebine gochuun, boodas gara turbiiitti akka dabree fiduu danda’a, akka baraa’iin reefaatti. Akka ta’e kan agarsiisu: La Rance Brittany keessatti hojiirra oolchuu eegalee bara 1966, fi Liiqii Sihwa Korea Kibbaa keessatti, 254 MW, bara 2011tti furamee ture. Ammas baraarchi eessa akka jirutti kan wal fakkaatu, garuu gara tokkotti waan hin jirreef. Proposal guddaan baraa kana, 320 MW lagoon bakka Swansea Bay Wales keessatti, akka qophaa’u ajaja argate bara 2015 fi mootummaa UK’n kan hin eegganne ta’ee bara 2018.

Tidal stream, kan haala kana irratti hundaa’e, turbiiwwaniitti akka itti fufuu taasisa, hin qabnee fidam. Akka turbii hoo’aa ittii baanee kan mul’atan, yoo ta’e bakka baasiitti wal qabatee ykn bakka bu’ee keessatti wal qabatee. Kunis isaan bakkaan gahuuf fi walfakkaatuun isaanii kan ciccime ta’uu danda’a, maashinni tokko yeroo tokkoof, waan ta’eef bara baraan akkasii hammaataa jira.

Barreeffama baankii tidal Rance kan kaaba Saint-Malo, waliin fuula tokko qabdu, bakka ittii ba'u tokko fi baankiin kan biraa. — La Rance, Faransaay: 240 MW humna tidal irra jiru hanga bara 1966, waliin fuula tokko qabdu. Photo: Sw271149, CC BY-SA 4.0

Akkamitti hojjechaa jira

Maaliifi fuula duraa ni yaadatama? Jijjiirama Luulaa ojii fiigicha gara bu’aawwan lamaan irratti bakka wal-qabatee Dhuumaa galatti, fi Dhuumaa galatti keessaan itti wareegama. Jaarmiyaalee guyyaan itti fufuu isaa sa’aa 12 fi daqiiqaa 25tti deebi’a. Nageenyaan immoo wal-qabatee kan isaa gadi fageenya guddaan isa dheeressa. Akkasumas, yeroo qorannoo fi hojiin isaanii itti fufan, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa isaanumaatti adabbii cimaa goota. fuula; guyyaa boodaa kan isaan akka hin jirretti neap tides. Daandiin guutuun guyyaa 14.8 fudhata. Akkasumas, kan tokko tokkoon isaanii fuula duraa kan itti fufuu ta’uu isaa ni yaadatama.

Qabeenya waldaa. Akka waan hin taanetti, humna waldaa keessatti dabaluun A yoo ta’u P = ½ ρ A v³, bakka ρ fi v bilisoomni waldaa jiru ta’e. Turbiniin faayidaa isaa tokko qaba, koofiijentii humnaa Cp. Ijooleen baalee 1,025 kg kan mitiroota kubbaatti, hin qabne 1.2. So although currents are slow, the density more than makes up for it: at 3 m/s a square metre of current carries 13.8 kW, while the same square metre of a strong 12 m/s wind carries 1.1 kW. Kanaafuu rotariin 18 m’n 1.5 MW’n, kan walfakkaatu akka rotarii hin qabneefi saffisaan walqabatee.

Kuubaan hojiirra oola. Sababa humnaan walqabatee fi kuuba yeroon, karaa tokko kan nutti bu’u humnaan sadii keessaa tokko kennuudha. Akkasumas, yeroo ammaa kana bakka tokkotti guyyaatti sa’aatii lamaa fi sa’atii tokkoon kan dabre yoo ta’u, akkasumas guyyaa tokkotti sa’aatii afurfi sa’aatti kan dabre yoo ta’u, kan itti fufuu fi kan itti fufuu yoo ta’e, turbiiinni kan baay’ee guddaan akka bishaanii bal’aa qabdu waan ta’eef, kan hin barbaachisu. Kanaafuu, dizaiiniiwwan raatiilii, yeroo hedduu 2.5 fi 3 m/s gidduutti, kan irra deddeebi’e turbiiin humnaan dheeratu. Akkasumas, yeroon itti fayyadama isaa ni cimaa yoo ta’e, yeroon itti fayyadama isaa ni cimaa yoo ta’e, yeroon itti fayyadama isaa ni cimaa yoo ta’e.

Inni kanaalaatti akka hin jirre. Kanaalaattis akka hin taanee. Turbiinjiin bishaanii humna isaanii irraa argatan akka hin jaallatin, fi kan isaan barbaachisu kanaalichaa nuuf kabachiisa akka itti fufuu. Garrett fi Cummins agarsiise kan akka humna kanaalaatti baay’ee hin qabne yoo ta’u, 20 fi 24% ofiif akka ta’u kan godhu yeroon itti fufiinsa irraa gara yeroof, yeroo hedduu kan ciminaa fi kan kineetikaa ta’e kan itti dabre (Garrett fi Cummins, 2005). Turbiniin kan jiru kan itti fufuu ta’e 59.3% kan Betz’n, sababii galmee kanaalaatti walqixxummaa hin qabne, garuu kan walqixxummaa kana irraa buqqa’e tokkollee akka walqixxummaan walqabatetti hin deebine (Garrett fi Cummins, 2007).

Rootoriin tiirbii lamaa dheereffame kan utuu hin tahin fi kan utuu hin tahin irratti wal-qabatee, akkasumas hojiileen itti-ga'ee akka wal-qabate. — Rootoriin SeaGen's 16 m gandaa kan wal-qabate irratti erga mashinaa kun Strangford Narrows, Northern Ireland keessatti argamuu booda, bara 2008. Foto: Fundy, domain public

Dhimmi: theoretical fi practical

Planeta guutuu. Jireenya ji’a 3.7 terawatt akka hin buunee, kan bara tokko keessati bakka tokkoon isaa itti fufee jira, kan biraa ammoo bakkawwan itti baasan fi fuula dachii keessatti (Egbert and Ray, 2000). Kun akka baay’ee fakkaata gara fayyadama elektirikii addunyaatti 3.4 TW, garuu kan biraa hin jiru, itti fufuu danda’uu, gara bakkootaatti deebi’uu danda’u, fi bishaan keessatti waan hin bu’iinneef akka ijaarramuu dandeessisu. Akkasumas, bakka gara garaa addunyaa keessatti 2 fi 2.5 m/s ta’an jiru: Kibbaa Iskiitlandii, Channel Islands fi Brittany, Bay of Fundy Kanadaa, Koree, Siina, Jaapan fi Indoneeshiya.

A realistic national figure. Akkasumas, UK fi Channel Islands, kan kanneen saayinsii addunyaa keessaa tokko ta’an, 2021 review akka waltajjii hojiitti fayyadamu gargaare. 34 TWh waggaatti, kan ka’e 11% ofiifi barbaachisummaa elektirikii UK, kan ka’e 11.5 GW turbii gara bara 2050 (Coles et al., 2021). Akka biyyatti baay’ee fiigichi akka saffisaan dha.

Baatii isaa. Dhimmii hojiin kan ta’e injiinierii fi qabeenyaati:

Loots. Densitii bishaanii jechuun rotariin ji’a-ji’aa humna baay’ee guddaa akka qabu kan agarsiisu yoo ta’e rotariin hinjiillee kan waldhabdee tokko qabu, fi kanaaloonni ji’a-ji’aa turbulensii qaban. Lammiileen, bu’iinsaa fi seeliin kun akka hin du’iin yeroo 20f itti fufuu qaba.
Accessibility. Diggersii fi bakkoota hojiirra oolchuu danda’u yoo hin taane, yeroon gaggeeffamaa jiru gidduutti, fi yeroon itti daawwatame. Baankiin kan itti fayyadamu yeroo dheeraaf akka hin taanee ni yaadatama. Dhisawwan daawwachuu akka Orbital’s O2, kan rotors isaanii irraa gara bishaanitti fidu, waan ta’eef yeroo baay’ee itti fufuun isaa kan nama dhibu.
Korrooshinii fi fooyya’insa. Ijoollee, guddachuu baatii fi seediimiin hamma tokko irratti duulu.
Griidi. Saayinsii gaariin kan jiru bakka bu’oota itti hin jirreetti, garaagarummaa fi walqabatee griidii cimaa irraa.

Aerial view of a long yellow floating tidal turbine in a fast current, with white water flowing past its hull. — Orbital O2 at the Fall of Warness, Orkney, in July 2021, with the tide racing past its 72 m hull. Rotaara isaa lamaan kan ba'an gara bishaanii akka ta'e. Photo: S.clarkorbital, CC BY-SA 4.0

Fuula

Porotiiwwan	Akka	Sanyii	Akka jiru	Maal itti fufe
MeyGen Faasa 1A	Inniir Soondi, Pentland Firth, Skootish	4 × 1.5 MW, 18 m rotors	Hojii eegale bara 2016 hanga 2018	13.8 GWh bara 2019 (fakkii dandeettii 26%); waggaa 50 GWh booda bara 2023; ka’umsa 59 MW dheeressuun kan itti gaafatamu ta’e bara 2027-2029 (MeyGen)
Orbital O2	Warness, Orkney (EMEC)	2 MW, rotors 20 m gandaa irratti 72 m hujii dabalataa	Bitootessa 2021	Dhimmii akka kabajutti qophaa’e kan baraaruuf 2,000 biyya UK keessa jiraatan; O2-class maashinoota biroon UK’s contracts qaba (Orbital Marine Power). Akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasumas, akkasuma
Nova Innovation Shetland Tidal Array	Bluemull Sound, Shetland	6 × 100 kW akka guddaatti	Turbii jalqabaa 2016; torbaan duraa kan hin qabnee 2023	469 MWh sa’aatii hojii 14,000 ol gara Diseembaara 2020; diinni dirqii-dirqama boodaa walqunnamtii turbii akka tokkootti cufa (Nova Innovation)
SeaGen	Strangford Lough, Iirlandii Kibbaa	1.2 MW, rotors lamaa irratti pile	2008, since decommissioned	Turbinii daandiin daandiin megawatt-skala jalqabaa akka humna guutuutti ga’u irratti, bara 2008 (Tidal stream generator)
La Rance (gaafa tidal, for context)	Brittany, Faransaay	240 MW baraar	Bara 1966	About 540 GWh a year, a 26% capacity factor; built for about USD 340 per kW in 2012 money (IRENA, 2014)
Sihwa Lake (jireenya tidal)	Gyeonggi, Koree Kibbaa	254 MW	Bara 2011	552 GWh sa’aa; kan walqabatee $560 million, kan ijaarramee fi kan itti fayyadamamu (Sihwa Lake)

Akkasumas, kana keessatti, Akkasumas, teknoolojiin hojiirra oola: turbiiwwan waggaalee hedduuf yeroo baay’ee bishaanii keessatti erga hojjetaman booda gara garee tokkootti sadii-gigawat-sa’aa akka ergan. Akkasii, array’oota jalqabaa kan hin barbaachisu akka ta’e. Arraywwan jalqabaa ni yaadatama akka fakkii qabiyyee 35-42% ga’u (Ocean Energy Systems, 2015). Bara jalqabaa kan gaarii ta’e MeyGen 26% argatti, fi baraa tokko keessatti isa jalqabaa 20% gahuu danda’u, akka turbii tokkoof itti gaafatamummaa fudhatanii fi maashinoota haaraan wal fakkaatan. Turbii Novaa 100kW jahaan haala tokko kan agarsiisu yoo ta’e: elektirikii dhabdee, barachuu dhabdee, fi maashinoonni waggaa tokkoof hojiitti deebi’an.

Turbinaa tidal kan jiru bakka bu'aa kanaalaatti, rotoorri isaa lamaan kan itti fufe, baatii tokko booda. — SeaGen in Strangford Narrows in June 2011, rotors raised above the surface for maintenance. Akkasumas, kan bara 2016 fi 2019 gidduutti akka hin jirree ibsameera. Photo: Ardfern, CC BY-SA 3.0

Maal ittin hin bu’u

Jireenya ji’a-ji’aa kan walqabatee yoo ta’e, kan gootummaan itti gaafatamummaa fudhatu waan ta’eef, sababni isaas, hojiin tokkollee akka inni hin maalneef itti gaafatamummaa hin qaban.

Fuulaa	Maal akka ta’e	Qindaa’ina
UK Kontaraatii Differensii, wareegama 6 (2024)	28 MW of tidal stream, 15 years	£172 per MWh kan 2012, kan £250 ykn $0.32 per kWh kan 2025
Akkasumas	Faarmaa Solarii / onshore wind / offshore wind	50/51/54 GBP per MWh (Preezidaantii 2012)
Coles et al. (2021)	Akkasumas, kan itti fufe	240 £ per MWh, dabree 150 £ booda 124 MW of barachuu
Sirna Enerjii Badda (2015)	Arraywwan jalqabaa / arraywwan tokkoom tokkoo / pirojeektoota kominikeeshinii jalqabaa	$333 to $625 / $210 to $470 / $130 to $280 per MWh
La Rance fi Sihwa (IRENA, 2014)	Baraawwan lamaan, kan duraa fi kan boodaa	€0.02 fi €0.04 kWh tokkotti
Irrati keenya	Solar Rooftii irratti ijaarsa, Fan Wall Model; Lazard 2026 gama solarii kominikeeshinii fi hawaasaa	$0.19 per kWh; $0.09 to $0.20
Lazard (Jijjiirama 2026)	Jireenya saalaa / onshore wind / offshore wind	$0.04 to $0.10 / $0.04 to $0.10 / $0.11 to $0.17 per kWh

Akkasumas, itti-fufiinsa haaraan akkasuma $0.25 to $0.35 per kWh today, sadii fi kuma tokko hanga sadii fi kuma sadiitti sadii hanga afurii sadii fi sadii hanga afurii sadii fi sadii hanga afurii Akkasumas, walqabatee waliinii humna hin qabnee fi teknooloojii lixaa guddaan, kan itti fufe ta’a: humna hin qabneen ammoo yeroo dheeraaf baay’ee qaxxaamurti akka humna sammuufi lafaatti, fi harki isaa ni dabree akka hojiin hir’atutti hanga kumaan megawaatii. Jireenya ji’a-ji’aa kan itti fufu yoo ta’u, garuu hanga ammaatti megawataa nuuf kennee jira.

A tidal turbine with three pale blades on a quayside, surrounded by scaffolding, a mobile platform and workers. — Turbinaa 1 MW TGL DeepGen IV kan itti fufe ta'u, kan magaalaa Hatston Pier, Orkney keessatti argamu. Mashinaawwan kana kan wal'aansuun fi hojiirra oolchuu danda'an yoo ta'e malee, maallaqaa bakkoota adda addaatiin hin kennamu. Photo: Drnoble, CC BY-SA 4.0

LCOE salphaan wanta tokko hin qabdu kan humna liiqii fi naannolee fi hoo’aa hin qaban: output isaa kan wal qabatee fi kan itti fayyadamu yeroof hin ta’in. Coles fi miseensonni isaa akka jedhanitti kunis galii walfakkaatuun griizii, kan walqabatee galii tokkotti hin deebine, ni dabala. Kunis faayidaa guddaadha, garuu hin barbaachisu akka bu’aa kana kabachiisuu.

Akkamitti kan injifatu, fi akkamitti hin dandeenye

Inni ni injifata:

Ispoortii fi fuula duraa kan hin jirree, akka Orkney, Shetland, Channel Islands, Nova Scotia fi bakka Indoneeshiyaa fi Filipiinoota keessatti, meeshaan elektirikii yeroo hedduu diisel irraa dhufaa fi kaabeliin gara biyya keessaatti baay’ee qaqqabaa dha.
Akka tarree tokkotti, kan itti hin beekne, kan qorannoo fi kan ittin beekamu, yeroo lamaan gadii ta’anii sa’aata tokko tokkoon itti mul’isa, sababii ji’a guyyaatti hin deebine.
Akkasitti iskeletni jiru. Kibbaa Sihwa’aa bakka bu’iinsa baatii keessa jirutti ijaarraama; Poolii, daandii fi galmee portaatiin walqabatee kan itti fufe.
Lolawwan cimaan, hin-griitiin itti-ga’an: booyii, lafee navigateeshinii fi saayinsii aakwakultuu.

Turbinaa sabellaa guddaa, kan fuula isaa dhuunfataa fi rotaatuu, bakka itti jirutti, bakka bu'oota namootaa waliin. — Sabella's D10, a 1 MW turbine with a 10 m rotor, on show in Brest. Bara 2015, turbii ji'a-jijjiiramaa jalqabaa kan ta'e ta'ee gara griizii Faransaaytti, griizii islaayidii Ushant. Footroo: G. Photo: G. Mannaerts, CC BY-SA 4.0

Inni hin galchu:

Kanaaf, akka elektirikii bu’aa hin qabnetti, bakka tokkollee manneen jireenyaa sammuu fi gaazixaan kan ijaarramu ta’u.
Dhugumatti, yeroo baay’ee bakka bu’oota, iddoo fooyya’iinsa fooyya’insaa alatti yoo ta’e 2 m/s: qaamota kubbaanichaan humna guddaan ni ciccima.
Fakkaatee. Akkasumas, galmeewwan, bakkeewwan ogummaa fi saffisaan ittisaa yookaanis hojiin waggaa hedduuf akka ittisu ni yaadatama.

Maal ta’e, kan mul’atu fi kan hin mul’anne

Muutamne: astronomii fi itti-aanaan; equation of power fi faayidaa cimina bishaanii; turbiinjiin horizontal-axis yeroo dheeraaf hojiirra akka ooluu danda’u kan kanaaloota itti-aanaan humnaan hojjetaman fi gara griiziitti dhoofsisuu; baraajiin itti-aanaan waggaa kuma dhibba ol akka hojjatamu dandeessisu; akka hin jirretti walitti bu’iinsaa gidduutti uumama baalee fi turbiinjiin hojiirra oolchuu hin dandeenye hanga 2021 (Coles et al., 2021).

Staashinaa humna elektirikii kan waldaa baatii tokko keessatti ijaarramee, bakka tokkotti baatii fi bakka biraatis reef. — Sihwa Lake, South Korea: 254 MW ta'an turbiiwwan waldaa baatii tokko keessatti ijaarramaa turan. Photo: Kimhs5400, CC BY 4.0

Fakkeenyaaf: fuula duraa £150 per MWh gadii akka ba’u sababii megawaatii sadii kan ijaarramu; turbii fiigicha itti fayyadamuu; faayidaa 35-40% kan ta’e arraywwan kan barbaachisan kan walfakkaatan; walqixxummaa griizii kan hin beekne kan itti fayyadamuuf.

Speculative: ji’a fuula duraa kan ga’u yoo ta’e; array guddaa kanaalaatti hin milkoofne fi ekolojii isaa; rakkoolee yeroo dheeraaf irratti mul’atan, wal-fakkaatuun fi daa’imman itti nyaatu bakka turbiinjii jirutti akka gigawattitti.

Suuraa tarreeffamaa

Arrays, not single turbines. Maaliif waaksii saffisaan turbii walqabatee, fi maal akka kanaalaatti yoo hedduu nuuf hin deebine?
Firoottan. Maaliif diizaayinni blade, bearing, seal fi jeneraator kan bara 20 ofiif hin jiraatin?
Installation fi akka galtuu hin caalle. Hulls, foundations cimaan fi guddaan, fi hojiin baatii saffisaan.
Miila hojii. Kubbaalee humnaa miirachuu keessatti, daandiin turbulent dhabamuu fi itti fufuu kan danda’e IEC TS 62600-200, akkasumatti bu’ootaan maashinoota walqabatee (Enerjii itti fufuu, 2023).
Aadaa. Riika walqabatee kan akka reef, porpoises fi dachii; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sammuu; sa
Qabeenya kan hin beekne. Maaliif yeroo megawaati-sa’aa tokko akka hin beekan ta’a?

Maal prototaapni hojiirra oolchu barbaachisa

Akkasumas, yaada haaraa (rotoorri haaraan, mooriingii kan hin citiin, daandii baruu maashinoota) yeroo jalqabaaf akka taphaatti walqabatee. Akkasumas, kan itti aanuu yoo ta’e, akkasumas, kan itti aanuu yoo ta’e,

Akkuma itti dhagahame, turbii tidal kan wal-qabatee rotors lamaa fuula saalaa irratti bakka buluu-qabeenyaatti argamuu fi baasiwwan qorannoo hedduu qabu. — Tapha 1 hojiirra: turbii tidal kan wal-qabatee model tarree tokko keessatti qorannoo keessa jiru baasi Ifremer Brest, Faransaay. Photo: Olivier Dugornay, Ifremer, CC BY 4.0

Daandiin	Hojii	Maal agarsiisa	Fakkeenyaaf	Waggaa
1. Fuulee ykn tankii tolchuu	0.3 fi 1 m rotar model tokko keessatti walqixxummaa universitaa ykn itti fufuu bishaanii, 0.5 fi 2 m/s	Kooiifeetii humnaa fi fuula ittisa irratti hundaa’e	$20k to $80k	2–4 months
2. Jireenya ykn estuary pilot	1 fi 10 kW gidduutti ta’e kan jiru bakka bu’aa ykn qaamolee ciccimaa keessatti, akkasumas miira yeroo ammaa fi miira humnaa kan galmeesfamee	Fuula humnaa, jabaa’iinsa, bu’aa fi dachii	$50k to $200k	6–12 months
3. Saayinsii saayinsii	Mashina 10 fi 100 kW bakka dhala namaa keessa jiru akka bakka EMEC’s scale site Orkney, waliin wal-qixxummaa	Deebi’uu, yeroo ittisa, eegumsa naannoo	$0.5 million to $3 miliyoonni	1–2 years
4. Skala guutuu	Mashina megawataa tokko gara galmee qorannoo itti-qabatee	Daataa hojiirra oolchuu Bankable	miliyoona	waggaa hedduuf

Akkasumas, yeroo tokko tokkoon booda, kan itti fufuu danda’an yoo ta’e, akkasumas, kan itti fufuu danda’an yoo ta’e. Kanneen keessaa tokkos wanti fuula barbaachisu: suuraa bishaan keessatti wareegama qabu fi mitar kan agarsiisu waan ta’eef.

Kan nu barbaachisa

Marine hydrodynamicists fi fuula arsaa taadaala modelaa.
Offshore fi injiiniersa naayijeerii kan faayidaa, moorings, hulls daawwataa fi hojiin marii.
Injineeroota elektirikii fi humna-elektronikii ji’awwan, kaabii fi konkoontaa griizii.
Faayiilaa ittisa: kan Yunivarsiitii fi tankii toltuu, estuarii waliin akka ga’an, fi miseensota ittisaa akka EMEC Orkney ykn FORCE Nova Scotia.
Ekologistoota baalee akka walqabatee, dhiifama fi eegumsa jiraattotaa.
Seertifikaawwan tarreeffaman kan IEC 62600 ittisa bishaanii waliin walqabatee.
Komitaanoonni kiilaa fi poolisii portiiwwanii kan bishaanii fi elektiraatiikii baay’ee cimaan.

Plaatformii qullaa fi saalaa kan wal-qabatee turee fi turbiinjii fuula-baatii kan itti-fufe, kan bakka bu'aa kaabaa fi kibbaa. — PLAT-I, platfoomni fuula-baatii kan wal-qabatee turee fi humna fuula-baatii kan Sustainable Marinen ijaare, kan Grand Passage, Nova Scotia, bara 2022. Photo: Gordon Leggett, CC BY 4.0

Deebi’uu barbaadde?

Akkasumas, kan biroon akka hin taanetti, kan biraas akka ta’e ni yaadatama. Akka ta’uuf, yaada tokko qabeenya, jireenya dhabdummaa keessatti hojiirra oolchuu, haalata kan qabu yoo ta’e humnaa fiduu qaba, akkasumas itti gaafatamummaa isaa irratti kan ka’e, kan hin dhiyaanne: rotoorriifii gadi fageenyaa kan jiru lafaa ykn reefii kan mitaraan loggaa ta’e kan walfakkaatu akkasitti. Akkasumas, yaada kitaabaaf ni barbaachisu: yoo fisiikaa fi lakkoofsotni cimina qaban, nutu isaan bakka kana irratti maxxansuu dandeenya. Ammas, sarbamni saayinsii fi teknooloojii kan hin hojjenne yoo ta’e, hojiin kun baay’ee rakkisaa dha.

Deebii keessan akka ga’u gochuun form of contribution, fuula Green Initiatives filadhu. Nutti ibsi rakkoo isaa itti fufuu, fizikaala eeguun (kuma kWs akka miliyoona tokkoo rotaa, yeroo ammaa maal), kan walfakkaatu kuutiiti kWh, fi qorannoo hin-caallee kan isa gaddisiisu. Akkasumas, gaaffii mataduree kun akkasumas yaada kana waliin walqabatee waan biroo tokko tokkoon walqabatee.

Fuulaa

MeyGen / Ampeak Enerjii (baraa SAE Renewables fi SIMEC Atlantis). MeyGen tidal stream project: turbii, dandeettii, yeroon uumuu fi haalawwan faayidaa. See also MeyGen on Wikipedia for yearly output and contract rounds.
Ministeera UK kan Mootummaa Eertiraa fi Net Zero (2024). Contracts for Difference Allocation Round 6 results.
IRENA fi IEA-ETSAP (2014). Teknooloojii humna tiidaaliin itti fufu.
Sirna Enerjii Badda (2015). Kostota humnaa kan wal-qabatee addunyaalee teknooloojii humnaa ozone.
A., Angeloudis, D., Greaves, D. et al. (2021). Akkasumas, kan UK fi Channel Islands Briteenitti, humnaa fooyya’iinsa fuula duraa itti fayyadamu. Proceedings of the Royal Society A 477.
Garrett, C. fi Cummins, P. (2005). Mootummaan poolisii naannoo Oromiyaa magaalaa Finfinnee keessatti argamu. Proceedings of the Royal Society A 461, 2563-2572.
Garrett, C. fi Cummins, P. (2007). Akkasumas, kan tarree kanaalaatti wal-qabatee, kan tarree kanaalaatti wal-qabatee. Journal of Fluid Mechanics 588, 243-251.
Egbert, G.D. fi Ray, R.D. (2000). Dabalataan, kan itti fufuu fi kan itti fufe fuula duraa kan ta’e. Nature 405, 775-778.
Orbital Marine Power (2021). Orbital Marine Power launches O2; Orbital Marine Power on Wikipedia.
Nova Innovation. Shetland Tidal Array, with Marine Scotland’s case study.
Tidal stream generator and Tidal power, Wikipedia: SeaGen, La Rance, Swansea Bay; SeaGen, Wikipedia: twin 16 m rotors, installed April 2008, removed 2016 to 2019.
Sihwa Lake Tidal Power Station, Wikipedia.
Lazard (Juun 2026). Levelized Cost of Energy+, versii 19.
Local Solar System Foundation. The Fan Wall: open model and benchmark, solar rooftop at $0.19 per kWh.
Evans, P., Ashton, I. fi Sellar, B. (2023). Ijaarsaa hojiin humnaa turbii tidal erga IEC TS 62600-200 booda fayyadamuun humnaa ittisa kan ka’e fi kan moola. Enerjii kan lakkaa’amu.
Sabella (Company), Wikipedia: 1 MW D10 turbii, kan lakkaa’amu Ushant grid bara 2015.
Dhiqqaata hin-qabne, Wikipedia: 1.225 kg per cubic metre at sea level in the International Standard Atmosphere.