Getijdestroomenergie
De maan trekt de zee twee keer per dag door smalle kanalen, op een tijdschema dat tientallen jaren vooruit is bekend. Onderwaterturbines kunnen die stroom omzetten in elektriciteit.De natuurkunde is gul; de zee niet en de prijs is nog steeds hoog.
Orbital Marine Power / S. Clark, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
De meeste hernieuwbare elektriciteit is afhankelijk van het weer. Getijdenstromen zijn afhankelijk van de baan van de maan en de draaiing van de aarde, daarom kunnen getijdentabellen jaren van tevoren worden geprint. In een paar smalle kanalen, zoals de Pentland Firth tussen het vasteland van Schotland en Orkney, wordt die beweging een stroming van 3 tot 5 meter per seconde, sneller dan de meeste mensen kunnen rennen. Zet er een turbine in en je hebt een krachtcentrale waarvan je de output tot op het uur nauwkeurig kunt voorspellen voor de rest van de eeuw.
Deze pagina volgt dezelfde regel als ons Fan Wall onderzoek: eerst de fysica, dan wat echte machines hebben gemeten, dan wat het kost vergeleken met de benchmark die elk idee op een gebouw moet verslaan, een zonnepaneel op het dak. De korte versie: getijdenstroom werkt, het is voorspelbaar en nieuwe projecten kosten nog steeds meerdere malen zoveel als zonne- of windparken. Het kan winnen op eilanden en afgelegen kusten waar stroom al duur is, en het zou een waardevol, stabiel onderdeel van sommige netten kunnen worden als de kosten blijven dalen. Het zal nooit een groot aandeel van de wereldenergie zijn.
Wat het is
Er zijn twee manieren om elektriciteit te maken uit het getij.
Getijdenbereik maakt gebruik van het hoogteverschil tussen hoog en laag water. Een dam over een estuarium (een stuwdam) of een muur rond een deel van de zee (een lagune) houdt water tegen, waarna het door turbines kan stromen, net als bij een rivierdam. Het is bewezen: La Rance in Bretagne draait al sinds 1966, en Sihwa Lake in Zuid-Korea, 254 MW, werd geopend in 2011. Maar een stuwdam verandert een hele monding, en er zijn maar heel weinig gebouwd. Het grootste voorstel van de afgelopen jaren, een 320 MW lagune bij Swansea Bay in Wales, kreeg bouwvergunning in 2015 en werd in 2018 door de Britse regering wegens kosten afgewezen.
Getijdenstroom, het onderwerp van deze pagina, zet turbines in de stroming zelf, zonder dam. Ze zien eruit als onderwaterwindturbines, die ofwel aan de zeebodem zijn bevestigd of onder een drijvende romp hangen. Dat maakt ze veel lichter voor het milieu en veel kleiner in schaal, één machine per keer, waardoor bijna alle huidige ontwikkeling getijstroom is.

Hoe het werkt
Waarom getijden voorspelbaar zijn. De zwaartekracht van de Maan trekt de oceaan in twee bulten aan tegenovergestelde zijden van de Aarde, en de Aarde draait onder hen. Het maangetij herhaalt zich elke 12 uur en 25 minuten. De Zon voegt een kleiner getij van zichzelf toe. Wanneer Zon en Maan op één lijn staan, bij nieuwe en volle maan, dan geven de twee samen sterke voorjaarsgetijden; een week later gaan ze gedeeltelijk om in zwakke neap getijden. De volledige cyclus duurt 14,8 dagen. Elk van deze ritmes is astronomie, dus de stroom op een bepaalde locatie kan tientallen jaren vooruit worden voorspeld.
Het vermogen in een stroom. Net als bij wind is het vermogen dat door een gebied A stroomt P = ½ ρ A v³, waarbij ρ de dichtheid van de vloeistof en v zijn snelheid is. Een turbine behoudt een fractie daarvan, de vermogenscoëfficiënt Cp. Zeewater weegt 1.025 kg per kubieke meter, lucht ongeveer 1,2. Hoewel de stromingen dus langzaam zijn, maakt de dichtheid dat meer dan goed: bij 3 m/s draagt een vierkante meter stroming 13,8 kW, terwijl dezelfde vierkante meter van een sterke wind van 12 m/s 1,1 kW draagt. Daarom levert een getijdenrotor van 18 m 1,5 MW op, hetzelfde als een windrotor die vier keer zo breed is.
De kubus werkt beide kanten op. Omdat vermogen samengaat met de kubus van snelheid, levert een stroom die gehalveerd wordt een achtste van het vermogen. De stroming op een locatie stijgt en daalt twee keer per dag en schommelt elke twee weken tussen bronnen en neaps, dus een turbine die is ontworpen om de snelste voorjaarsgetijden te vangen zou meestal stilstaan. Ontwerpers kiezen daarom voor een nominale snelheid, vaak rond de 2,5 tot 3 m/s, waarboven de turbine het extra vermogen afstoot. De bovenstaande uitleg toont de trade-off: een lager nominaal toerental geeft een hogere capaciteitsfactor (meer van de tijd op volle kracht), maar een kleinere machine.
Hoeveel een kanaal kan geven. Een kanaal is geen eindeloze rivier van energie. Turbines vertragen het water waar ze energie uit halen, en genoeg van hen zullen het kanaal blokkeren zodat het getij een andere weg vindt. Garrett en Cummins toonden aan dat het meeste vermogen dat een kanaal gemiddeld kan leveren ongeveer 20 tot 24% van de piekdrukhoogte van het ene uiteinde naar de andere tijden van de piekstroom, vaak veel minder dan de kinetische energie die door het smalste punt stroomt (Garrett en Cummins, 2005). Een turbine in een kanaal kan de Betz-limiet van 59,3% voor open water overtreffen omdat de kanaalwanden de stroming binnenhouden, maar een deel van die winst gaat weer verloren als de snelle en langzame stromingen zich achter het kanaal mengen (Garrett en Cummins, 2007).

De grenzen: theoretisch en praktisch
De hele planeet. De getijden verliezen ongeveer 3,7 terawatt aan wrijving, ongeveer een kwart daarvan in de diepe oceaan en de rest in ondiepe zeeën en kusten (Egbert en Ray, 2000). Dat klinkt als veel in vergelijking met het gemiddelde elektriciteitsverbruik van ongeveer 3,4 TW, maar bijna niets daarvan stroomt snel genoeg, dicht genoeg om aan de kust te komen, in water dat ondiep genoeg is om in te bouwen. Slechts op enkele tientallen plaatsen in de wereld zijn er stromingen boven 2 tot 2,5 m/s: het noorden van Schotland, de Kanaaleilanden en Bretagne, de Baai van Fundy in Canada, delen van Korea, China, Japan en Indonesië.
Een realistische nationale figuur. Voor het Verenigd Koninkrijk en de Kanaaleilanden, die enkele van de beste sites ter wereld hebben, ondersteunde een beoordeling in 2021 een praktische bron van 34 TWh per jaar, ongeveer 11% van de huidige Britse elektriciteitsvraag, van ongeveer 11,5 GW turbines tegen 2050 (Coles et al., 2021). Voor de meeste landen ligt het cijfer bijna op nul.
De zee zelf. De praktische grenzen zijn engineering en geld:
- Veel. De dichtheid van water betekent dat een getijdenrotor vele malen grotere krachten voelt dan een windrotor van dezelfde grootte, en getijdenkanalen zijn turbulent. Bladen, lagers en afdichtingen moeten dit 20 jaar overleven.
- Toegang. Duikers en schepen kunnen alleen werken bij slap water, de korte pauze tussen vloed en eb, en bij kalm weer. Gespecialiseerde schepen zijn duur om per dag te huren. Drijvende ontwerpen zoals de O2 van Orbital, die hun rotoren uit het water kunnen tillen, werden grotendeels uitgevonden om deze kosten te drukken.
- Corrosie en vervuiling. Zout water, zeegroei en sediment vallen alles aan.
- Grid. De beste locaties liggen aan afgelegen kusten, ver van de vraag en van sterke netaansluitingen.

Echte projecten, gemeten
| Project | Waar | Grootte | Status | Wat werd gemeten of gerapporteerd |
|---|---|---|---|---|
| MeyGen fase 1A | Inner Sound, Pentland Firth, Schotland | 4 × 1,5 MW, rotoren van 18 m | In werking sinds 2016 tot 2018 | 13,8 GWh in 2019 (een capaciteitsfactor van 26%); begin 2023 voorbij de 50 GWh; ongeveer 59 MW meer met gegarandeerde prijzen voor 2027 tot 2029 (MeyGen) |
| Orbitaal O2 | De val van Warness, Orkney (EMEC) | 2 MW, twee 20 m rotoren op een 72 m drijvende romp | Netverbonden juli 2021 | Ontworpen om te voldoen aan de jaarlijkse vraag van ongeveer 2.000 Britse woningen; verdere O2-klasse machines hebben contracten in het Verenigd Koninkrijk (Orbital Marine PowerWe vonden geen volledig gepubliceerd verslag van de gemeten jaarlijkse output. |
| Nova Innovation Shetland Tidal Array - Nieuwe producten | Bluemull Sound, Shetlandeilanden | 6 × 100 kW op piek | Eerste turbine 2016; drie oudste verwijderd 2023 | 469 MWh in meer dan 14.000 bedrijfsuren tegen december 2020; een later direct-drive ontwerp verlaagt de turbinekosten met ongeveer een derde (Nova Innovation) |
| SeaGen | Strangford Lough, Noord-Ierland | 1,2 MW, twee rotoren op een paal | 2008, sinds buiten gebruik | De eerste megawatt-schaal getijdenstroomturbine die volledige capaciteit bereikte op een net, in december 2008 (Tidal stream generator) |
| La Rance (getijdenbereik, voor context) | Bretagne, Frankrijk | 240 MW stuwdam | Sinds 1966 in gebruik | Ongeveer 540 GWh per jaar, een capaciteitsfactor van 26%; gebouwd voor ongeveer USD 340 per kW in 2012 geld (De Nieuwe Gids, 2014) |
| Sihwa Lake (getijdenbereik) | Gyeonggi, Zuid-Korea | 254 MW | Sinds 2011 in gebruik | 552 GWh per jaar; kosten ongeveer USD 560 miljoen, ingebouwd in een bestaande zeedijk (Het meer van Sihwa) |
Twee eerlijke lezingen van deze tabel. Ten eerste, De technologie werkt: turbines draaien al jaren in een van de meest gewelddadige wateren van Europa en sturen tientallen gigawatt-uren naar het net. Ten tweede, Vroege arrays hebben minder opgeleverd dan gehoopt. De eerste arrays zouden naar verwachting capaciteitsfactoren van 35 tot 42% bereiken (Oceaan energiesystemen, 2015). Het beste eerste jaar van MeyGen leverde 26% op, en in de eerste jaren lag het gemiddelde dichter bij 20%, omdat individuele turbines werden gerepareerd en vervangen door verbeterde machines. De zes 100 kW-turbines van Nova vertonen op kleine schaal hetzelfde patroon: echte elektriciteit, echt leren en machines die binnen een paar jaar met pensioen gaan.

Wat het kost
Getijstroom wordt vooral geprijsd op wat overheden bereid zijn te garanderen, omdat nog geen enkel project zichzelf terugbetaalt.
| Bron | Wat het is | Prijs |
|---|---|---|
| UK Contracts for Difference, ronde 6 (2024) | Gegarandeerde prijs voor 28 MW getijstroom, 15 jaar | £172 per MWh in prijzen van 2012, ongeveer £250 of $0.32 per kWh in 2025 geld |
| Zelfde veiling | Zonneparken / onshore wind / offshore wind | £50 / £51 / £54 per MWh (prijzen van 2012) |
| Coles et al. (2021) | Geschatte huidige getijstroomkosten in het Verenigd Koninkrijk | ongeveer £ 240 per MWh, dalend tot onder de £ 150 na 124 MW van het leren |
| Oceaan energiesystemen (2015) | Eerste arrays / tweede arrays / eerste commerciële projecten | $333 to $625 / $210 to $470 / $130 to $280 per MWh |
| La Rance en Sihwa (IRENA, 2014) | Oude, afgebouwde getijdenbekkens | € 0,02 tot € 0,04 per kWh |
| Onze benchmark | Solar op het dak van een gebouw, Fan Wall model; Lazard 2026 gamma voor commerciële en gemeenschappelijke solar | $0.19 per kWh; $0.09 to $0.20 |
| Lazard (juni 2026) | Nieuwe utility solar / onshore wind / offshore wind | $0.04 to $0,10 / $0.04 to $0,10 / $0.11 to $0,17 per kWh |
Dus nieuwe getijdenstroom kost ongeveer $0.25 to $0,35 per kWh vandaag, anderhalf tot twee keer dakzonne-energie en drie tot acht keer nutszonne-energie en onshore wind. De vergelijking met offshore wind, de andere grote mariene technologie, is degene om naar te kijken: offshore wind was ook veel duurder dan zonne- en onshore wind tien jaar geleden, en de prijs daalde sterk toen projecten groeiden tot honderden megawatt. Tidal Stream hoopt dat pad te volgen, maar tot nu toe heeft het megawatts geïnstalleerd waar offshore wind gigawatts installeerde.

Een gewone LCOE vangt niet één ding dat getijdenkracht heeft en zonne-energie en wind niet: de output is van tevoren bekend en is niet afhankelijk van het weer. Coles en collega’s stellen dat dit de kosten van het balanceren van een net kan verlagen, wat gewone kostenvergelijkingen niet doen. Het is een reëel voordeel, maar nog niet groot genoeg om de kloof te dichten.
Waar het kan winnen, en waar het niet kan
Het kan winnen:
- Eilanden en afgelegen kusten met sterke stromingen, zoals Orkney, Shetland, de Kanaaleilanden, Nova Scotia en delen van Indonesië en de Filippijnen, waar elektriciteit vaak wordt geleverd door geïmporteerde diesel en kabels naar het vasteland duur zijn.
- Als een stabiel, voorspelbaar onderdeel van een net dat wordt gedomineerd door zonne- en windkracht, het vullen van een aantal van de uren wanneer beide laag zijn, omdat het tij negeert het weer.
- Waar een constructie al bestaat. Sihwa Lake is gebouwd in een zeewering die er al was; bruggen, stoombruggen en haveningangen met snelle stromingen zijn de moeite waard om te zien.
- Kleine, off-grid belastingen in snel water: bewaking van boeien, navigatielichten en aquacultuursites.

Het kan niet winnen:
- Als goedkope bulkstroom, overal waar zonne- of windparken op land kunnen worden gebouwd.
- Bij de overgrote meerderheid van de kusten, waar de piekstromen onder ongeveer 2 m/s liggen: de kubuswet maakt het vermogen te dun.
- Snel. Toestemmingen, netaansluitingen, specialistische schepen en een kleine supply chain zorgen ervoor dat projecten vele jaren duren.
Wat is bewezen, plausibel en speculatief
Bewezen: de astronomie en voorspelbaarheid van getijden; de machtsvergelijking en het dichtheidsvoordeel van water; dat turbines met horizontale as jarenlang in sterke getijkanalen kunnen draaien en naar het net kunnen exporteren; dat getijdestroomsluizen meer dan een halve eeuw kunnen draaien; dat er tot 2021 geen botsingen tussen zeedieren en werkende turbines zijn gedetecteerd (Coles et al., 2021).

Plausibel: De kosten dalen onder de £ 150 per MWh als arrays van tientallen megawatt worden gebouwd; drijvende turbines verlagen de onderhoudskosten; capaciteitsfactoren van 35 tot 40% in volwassen arrays met een goede beschikbaarheid; een netwaarde voor voorspelbaarheid die het waard is om te betalen.
Speculatief: getijdenstroom die de kosten van offshore wind bereikt; zeer grote arrays in een enkel kanaal zonder de stromingen en ecologie ervan aanzienlijk te veranderen; langetermijneffecten op sediment, stratifikatie en roofdieren die zich voeden rond turbines op gigawattschaal.
Open onderzoeksvragen
- Arrays, geen enkele turbine. Hoe werken de windstoten van rijen turbines samen en hoeveel vertraagt het kanaal als er veel turbines zijn geïnstalleerd?
- Betrouwbaarheid. Welke ontwerpen van blad, lager, afdichting en generator overleven 20 jaar turbulent water zonder dure liften?
- Goedkopere installatie en toegang. Drijvende rompen, minder en grotere funderingen, en werken buiten slap water.
- Performancemeting. Het meten van vermogenscurves in echte, turbulente stroming met de methode van de IEC TS 62600-200 standaard, zodat kopers machines eerlijk kunnen vergelijken (Renewable Energy, 2023).
- Milieu. Botsingsrisico voor zeehonden, bruinvissen en duikvlinders; geluidshinder; effecten op sediment en op soorten die zich in snel water voeden.
- De waarde van voorspelbaarheid. Hoeveel is een voorspelbaar megawatt-uur waard voor een net met veel zonne- en windkracht?
Wat een werkend prototype nodig zou hebben
Een nieuw getijdenidee (een nieuwe rotor, een goedkopere aanlegplaats, een nieuwe manier om machines te onderhouden) kan eerst op kleine schaal worden getest. De kosten hieronder zijn onze ruwe schattingen voor een klein team, te verfijnen met een testcentrum.

| Fase | Werk | Wat het bewijst | Ruwe kosten | Tijd |
|---|---|---|---|---|
| 1. Goot of het slepen van tank | Een 0,3 tot 1 m model rotor in een universiteitsgoot of gesleept door stilstaand water, 0,5 tot 2 m/s | Gemeten vermogenscoëfficiënt en stuwkracht tegen snelheid | $20k to $80k | 2 tot 4 maanden |
| 2. Loods voor rivieren of estuaria | Een 1 tot 10 kW-eenheid op een ponton of klein frame in een snelle rivier of estuarium, met een stroommeter en een geregistreerde vermogensmeter | Werkelijke vermogenscurve, opstartsnelheid, vervuiling en vuil | $50k to $200k | 6 tot 12 maanden |
| 3. schaaltestplaats | Een 10 tot 100 kW machine op een kwekerijlocatie zoals de schaallocatie van EMEC in Orkney, met onafhankelijke meting | Betrouwbaarheid, onderhoudstijd, milieubewaking | $0.5 million to $3 miljoen | 1 tot 2 jaar |
| 4. Volledige schaal | Een megawattmachine op een aan het net aangesloten testplaats | Bankable prestatiegegevens | Tientallen miljoenen | Meerdere jaren |
De eerste twee fasen zijn binnen het bereik van een universitaire groep of een vastberaden team van makers. Ze zijn ook precies wat een pitch nodig heeft: een model dat draait in echt water en een meter die laat zien wat het gemaakt heeft.
Wie we nodig hebben
- Marine hydrodynamici en getijdenmodelmakers.
- Offshore- en scheepsbouwkundigen Voor funderingen, ligplaatsen, drijvende rompen en maritieme operaties.
- Onderzeese elektro- en vermogenselektronica engineers voor generatoren, kabels en netaansluiting.
- Testfaciliteiten: universitaire goten en sleeptanks, estuaria met toegang, en testcentra zoals EMEC in Orkney of FORCE in Nova Scotia.
- Marienecologen voor botsings-, geluids- en habitatmonitoring.
- Certificeringsspecialisten in Nederland Kennis van de IEC 62600 mariene energie normen.
- Eilandgemeenschappen en havenautoriteiten met snel water en dure elektriciteit.

Heb je een beter idee?
Sommige leden van de Stichting hebben misschien contacten die een pitch zouden kunnen horen. Om gepickt te worden, heeft een idee een pitch nodig. Een werkend, echt model dat daadwerkelijk stroom produceert, met zijn output gemeten op een instrument, niet geclaimd: een kleine rotor in een goot of een rivier met een gelogde meter is meer waard dan elke tekening. Ook papieren ideeën zijn welkom: als de natuurkunde en de cijfers kloppen, kunnen we ze hier op de website publiceren. Maar kapitaal werven zonder een werkend model is erg moeilijk, en niets hiervan is een belofte van financiering, rendementen of introducties.
Stuur uw idee via het bijdrageformulier, waarbij u kiest voor het Groene Initiatief. Vertel ons het probleem dat het oplost, de fysica-check (hoeveel kW per vierkante meter rotor, bij welke huidige snelheid), een ruwe kosten per kWh en de goedkoopste test die het fout zou kunnen bewijzen. De energiebronnen pagina vergelijkt dit idee met elf andere.
Bronnen
- MeyGen / Ampeak Energy (voorheen SAE Renewables en SIMEC Atlantis). MeyGen getijdenstroom project: turbines, capaciteit, productie mijlpalen en faseplannen. Zie ook MeyGen op Wikipedia voor jaarlijkse output en contractrondes.
- Brits ministerie voor energiezekerheid en net-nul (2024). Contracten voor verschil toewijzing ronde 6 resultaten.
- IRENA en IEA-ETSAP (2014). Getijdenenergietechnologie in het kort.
- De oceaan van de energiesystemen (2015). Internationale geniveauiseerde kosten van energie voor oceaanenergietechnologieën.
- Van der Veen, D., van der Veen, A. et al. (2021). Een overzicht van de praktische getijdenstroom energiebron in het Verenigd Koninkrijk en de Britse Kanaaleilanden. Proceedings of the Royal Society A 477.
- Van der Veen, P. and Van den Bergh, J. (2005). Het vermogenspotentieel van getijdenstromen in kanalen. Tijdschrift voor de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen A 461, 2563-2572.
- Van der Veen, P. and Van den Bergh, J. (2007). Het rendement van een turbine in een getijkanaal. Tijdschrift voor de Geschiedenis 588, 243-251.
- Egbert, G.D. en Ray, R.D. (2000). Aanzienlijke dissipatie van getijde-energie in de diepe oceaan afgeleid uit satelliet hoogtemeter gegevens. Natuur 405, 775-778.
- Orbital Marine Power (2021) (en) Officiële website Orbital Marine Power lanceert O2; Orbital Marine Power op Wikipedia.
- Nieuwe innovatie. Shetland Tidal Array, met Marine Scotland’s case study.
- Getijdenstroomgenerator en Getijde-energie, Wikipedia: SeaGen, La Rance, Swansea Bay; SeaGen, Wikipedia: twee 16 m rotoren, geïnstalleerd april 2008, verwijderd 2016 tot 2019.
- De Getijdencentrale van het Meer van Sihwa, Wikipedia.
- Lazard (juni 2026). Geniveauiseerde kosten van energie+, versie 19.
- Local Solar System Stichting. De Fan Wall: open model en benchmark, zonne-energie op het dak voor $ 0,19 per kWh.
- Van der Veen, P., van der Veen, J. and van der Veen, M. (2023). Beoordelingen van de vermogensprestaties van getijdenturbines volgens IEC TS 62600-200 met behulp van gemeten en gemodelleerde vermogens. Hernieuwbare energiebronnen.
- Sabella (bedrijf), Wikipedia: de 1 MW D10 turbine, aangesloten op het Ushant-net in november 2015.
- Dichtheid van lucht, Wikipedia: 1.225 kg per kubieke meter op zeeniveau in de Internationale Standaard Atmosfeer.